ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి & మానవ అభివృద్ధి సూచీ (Growth, Development & HDI) · Practice MCQs

Correct: C — మధ్యస్థ మానవాభివృద్ధి (Medium)

భారత్ మొదటి నుండి మధ్యస్థ మానవాభివృద్ధి వర్గంలోనే ఉంది; HDR 2025లో విలువ 0.685. అధిక మానవాభివృద్ధి కావాలంటే 0.700 కంటే ఎక్కువ విలువ ఉండాలి. రాష్ట్రాల వారీగా కేరళ ముందు, బిహార్ వెనుక ఉండటం మనదేశంలోని అసమానతలను చూపిస్తుంది.

Correct: B — కేరళ

కేరళ మానవాభివృద్ధిలో ముందుంటుంది; తక్కువ తలసరి ఆదాయం ఉన్నా విద్య, ఆరోగ్యంపై పెట్టుబడి ద్వారా అధిక మానవాభివృద్ధి సాధించింది (కేరళ మోడల్). బిహార్, ఉత్తరప్రదేశ్ కింది వరుసలో ఉంటాయి.

Correct: B — UNDP మరియు OPHI (ఆక్స్‌ఫర్డ్)

MPIని 2010లో UNDP, ఆక్స్‌ఫర్డ్ పేదరిక & మానవాభివృద్ధి కార్యక్రమం (OPHI) కలిసి ప్రారంభించాయి; ఇది మానవ పేదరిక సూచీ (HPI) స్థానంలో వచ్చింది. నీతి ఆయోగ్ భారత జాతీయ MPIని తయారుచేస్తుంది.

Correct: D — మూడు

గ్లోబల్ MPIలో ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణం అనే మూడు కొలమానాలు, వాటి కింద 10 సూచికలు ఉన్నాయి. HDIలో కూడా మూడు కొలమానాలే ఉంటాయి (ఆరోగ్యం, విద్య, ఆదాయం).

Correct: C — 2010

GIIని 2010 HDRలో ప్రవేశపెట్టారు; ఇది లింగ సాధికారత కొలమానం (GEM, 1995) స్థానంలో వచ్చింది. 1995 GDI ప్రవేశ సంవత్సరం, 2020 PHDI ప్రవేశ సంవత్సరం. GDI 1995లో వచ్చిందని, GEM స్థానంలో GII వచ్చిందని గుర్తుంచుకోండి; 2000లో MDGలు, 2020లో PHDI వచ్చాయి.

Correct: B — ప్రపంచ ఆర్థిక వేదిక (WEF)

Global Gender Gap Report ను WEF ప్రచురిస్తుంది, UNDP కాదు. UNDP GDI, GII వంటి సూచీలను మానవాభివృద్ధి నివేదికలో ప్రచురిస్తుంది. WEF ప్రతి సంవత్సరం ఈ నివేదికలో ఆర్థిక భాగస్వామ్యం, విద్య, ఆరోగ్యం, రాజకీయ సాధికారత ఆధారంగా లింగ అంతరాన్ని కొలుస్తుంది.

Correct: A — 17

SDGs లో 17 లక్ష్యాలు, 169 ఉప-లక్ష్యాలు ఉన్నాయి. ముందున్న సహస్రాబ్ది అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (MDGs) 8 మాత్రమే. ఇవి పేదరికం నుండి వాతావరణ మార్పు వరకు అన్ని అంశాలను కవర్ చేస్తాయి; ఐదు P లు: People, Planet, Prosperity, Peace, Partnership.

Correct: D — 2030

2015 సెప్టెంబర్ 25న ఆమోదించిన 2030 అజెండా ప్రకారం SDGs లక్ష్యాలను 2030 నాటికి సాధించాలి. 2015 అనేది MDGs గడువు సంవత్సరం. 2030 అజెండా అమలు 1 జనవరి 2016 నుండి మొదలైంది. MDGలకు గడువు 2015 కాగా, SDGలకు 2030.

Correct: C — లింగ సమానత్వం (Gender Equality)

SDG 5 లింగ సమానత్వం. SDG 1 పేదరికం లేని ప్రపంచం, SDG 4 నాణ్యమైన విద్య, SDG 13 వాతావరణ చర్య. SDG 3 మంచి ఆరోగ్యం, SDG 6 శుద్ధ నీరు–పారిశుద్ధ్యం, SDG 2 ఆకలి లేని ప్రపంచం కూడా పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: B — నీతి ఆయోగ్

భారత్‌లో SDGల పర్యవేక్షణ నీతి ఆయోగ్ బాధ్యత; ఇది 2018 నుండి "SDG ఇండియా ఇండెక్స్" విడుదల చేస్తోంది. RBI ద్రవ్య విధానాన్ని, సెబీ సెక్యూరిటీల మార్కెట్‌ను చూస్తాయి.