భారతీయ దర్శనాలు (Schools of Philosophy) · Practice MCQs

Correct: C — సాంఖ్యం – పతంజలి

సాంఖ్య స్థాపకుడు కపిలుడు; పతంజలి యోగ దర్శన స్థాపకుడు, కాబట్టి సాంఖ్యం–పతంజలి జత తప్పు. మిగిలిన జతలు సరైనవి. చిట్కా: గౌతమ, కణాద, కపిల, పతంజలి, జైమిని, బాదరాయణ.

Correct: B — జైనం

జైనం నాస్తిక దర్శనం (వేదాల ప్రామాణికతను అంగీకరించదు). యోగం, వేదాంతం, వైశేషికం షడ్దర్శనాల్లో ఉన్నాయి. నాస్తిక దర్శనాలు: చార్వాక, బౌద్ధ, జైన. చార్వాకం కూడా నాస్తిక దర్శనమే; వేదాల ప్రామాణికతను అంగీకరించేవే ఆస్తికాలు.

Correct: A — 1, 2 మాత్రమే

చార్వాకం నాస్తిక దర్శనం, న్యాయ స్థాపకుడు గౌతముడు కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. యోగ దర్శన స్థాపకుడు పతంజలి, జైమిని పూర్వ మీమాంస స్థాపకుడు; అందుకే 3 తప్పు. పూర్వ మీమాంస స్థాపకుడు జైమిని; ఉత్తర మీమాంస స్థాపకుడు బాదరాయణుడు.

Correct: D — సాంఖ్య + యోగ

ఆరు దర్శనాల సరైన జతలు: న్యాయ + వైశేషికం, సాంఖ్య + యోగ, మీమాంస + వేదాంతం. యోగం సాంఖ్య సిద్ధాంతాలనే ఆధారంగా తీసుకుంటుంది కాబట్టి ఈ జత సరైనది. ఇతర ఎంపికల్లో వేర్వేరు జతల దర్శనాలు కలిపారు.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

న్యాయం నాలుగు ప్రమాణాలు (ప్రత్యక్ష, అనుమాన, ఉపమాన, శబ్ద) అంగీకరిస్తుంది, వైశేషికం పరమాణువాదం చెబుతుంది కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. వైశేషికం ప్రత్యక్షం, అనుమానం మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది; అందుకే 3 తప్పు.

Correct: C — అర్థాపత్తి

న్యాయం ప్రత్యక్షం, అనుమానం, ఉపమానం, శబ్దం అనే నాలుగు ప్రమాణాలను అంగీకరిస్తుంది. అర్థాపత్తిని ప్రభాకర మీమాంస అయిదవ ప్రమాణంగా చేర్చింది; న్యాయ ప్రమాణాల్లో అది లేదు.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

సాంఖ్యం పురుష–ప్రకృతి ద్వైతవాదం, ఈశ్వరుని సృష్టికర్తగా అంగీకరించని నిరీశ్వరవాదం కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. యోగ దర్శనం ఈశ్వరుడిని ప్రత్యేక పురుషునిగా అంగీకరిస్తుంది (సేశ్వర సాంఖ్యం); అందుకే 3 తప్పు.

Correct: A — ధారణ

యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామం మొదటి నాలుగు బాహ్య అంగాలు; ప్రత్యాహారం మధ్యలో ఉంటుంది; ధారణ, ధ్యానం, సమాధి చివరి మూడు అంతర్గత అంగాలు. కాబట్టి ధారణ బాహ్య అంగం కాదు.

Correct: A — ప్రత్యక్షం, అనుమానం, శబ్దం

సాంఖ్య, యోగ దర్శనాలు మూడు ప్రమాణాలు అంగీకరిస్తాయి: ప్రత్యక్షం, అనుమానం, శబ్దం. ప్రత్యక్షం మాత్రమే చార్వాకం; ప్రత్యక్షం, అనుమానం వైశేషికం, బౌద్ధం; నాలుగూ న్యాయం అంగీకరిస్తాయి.

Correct: D — ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ – ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు

ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఐతరేయ ఉపనిషత్తులోనిది, ఛాందోగ్యంలోనిది కాదు; అందుకే మొదటి జత తప్పు. తత్ త్వం అసి ఛాందోగ్యంలో, అహం బ్రహ్మాస్మి బృహదారణ్యకంలో, అయమాత్మా బ్రహ్మ మాండూక్యంలో ఉన్నాయి.