భారతీయ దర్శనాలు (Schools of Philosophy) · Practice MCQs

Correct: B — వైశేషికం

ఆరు దర్శనాలు మూడు జతలు: న్యాయ + వైశేషికం, సాంఖ్య + యోగ, మీమాంస + వేదాంతం. కాబట్టి న్యాయంతో జతగా వచ్చేది వైశేషికం. న్యాయం తర్కాన్ని, వైశేషికం ప్రకృతి శాస్త్రాన్ని వివరిస్తాయి.

Correct: A — బృహస్పతి

చార్వాక (లోకాయత) దర్శన స్థాపకుడు బృహస్పతి అని సంప్రదాయం. గౌతముడు న్యాయ, కపిలుడు సాంఖ్య, బాదరాయణుడు వేదాంత స్థాపకులు. చార్వాకం నాస్తిక, భౌతికవాద దర్శనం.

Correct: D — వేదాల ప్రామాణికతను అంగీకరించడం

ఆస్తిక దర్శనాలను నిర్వచించేది వేదాల ప్రామాణికతను అంగీకరించడం; సాంఖ్యం ఈశ్వరుడిని అంగీకరించకపోయినా వేదాలను అంగీకరిస్తుంది కాబట్టి ఆస్తికమే. అందువల్ల దేవుడిని అంగీకరించడం ప్రమాణం కాదు.

Correct: C — దుఃఖం నుండి విముక్తి (మోక్షం / అపవర్గం)

అన్ని దర్శనాల అంతిమ లక్ష్యం దుఃఖం నుండి విముక్తి, అంటే మోక్షం (అపవర్గం). దర్శనం అంటే జీవితం, ప్రపంచం, దేవుడు, మోక్షం గురించి చూసే విధానం. సంపద, రాజ్య విస్తరణ వాటి లక్ష్యాలు కావు.

Correct: C — అనుమానం (Inference)

పొగ చూసి నిప్పును ఊహించడం అనుమానం (Inference). కంటితో నేరుగా చూసే గులాబీ ప్రత్యక్షం. చార్వాకులు పొగ చూసి నిప్పు అనుకోవడాన్ని కూడా అంగీకరించరు; వారు ప్రత్యక్షాన్నే నమ్ముతారు.

Correct: B — రెండు (ప్రత్యక్షం, అనుమానం)

వైశేషికం రెండు ప్రమాణాలను (ప్రత్యక్షం, అనుమానం) మాత్రమే అంగీకరిస్తుంది; బౌద్ధం కూడా రెండే. చార్వాకం ఒకటి, సాంఖ్య–యోగ మూడు, న్యాయం నాలుగు. కాబట్టి రెండు సరైనది.

Correct: A — మాయ

వైశేషిక పదార్థాలు: ద్రవ్యం, గుణం, కర్మ, సామాన్యం, విశేషం, సమవాయం (తర్వాత అభావం కూడా చేర్చారు). మాయ అనేది అద్వైత వేదాంత భావన, వైశేషిక పదార్థం కాదు. వైశేషికం పరమాణువాదంతో ప్రపంచ నిర్మాణాన్ని వివరిస్తుంది; న్యాయం తర్కాన్ని వివరిస్తుంది.

Correct: D — ఉలూకుడు

కణాదుడిని ఉలూకుడు అని కూడా అంటారు. అక్షపాదుడు న్యాయ స్థాపకుడైన గౌతముని పేరు, బాదరాయణుడు వేదాంతానికి, బృహస్పతి చార్వాకానికి సంబంధించినవారు. పేర్లను దర్శనాలతో జతచేసి గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — 25

సాంఖ్యం మొత్తం 25 తత్త్వాలను చెబుతుంది; మూలంగా పురుషుడు, ప్రకృతి ఉన్నాయి. 9 నవరసాల సంఖ్య, 24 జైన తీర్థంకరుల సంఖ్య కాబట్టి అవి సాంఖ్య తత్త్వాల సంఖ్య కావు.

Correct: C — ఈశ్వరకృష్ణుడు

సాంఖ్య దర్శన ప్రముఖ గ్రంథం సాంఖ్యకారికను ఈశ్వరకృష్ణుడు రచించాడు; స్థాపకుడు కపిలుడు. పతంజలి యోగ సూత్రాలు రచించాడు. కుమారిల భట్టు పూర్వ మీమాంస వ్యాఖ్యాత.