భారతీయ దర్శనాలు (Schools of Philosophy) · Practice MCQs

Correct: A — పురుషుడు, ప్రకృతి

సాంఖ్యం ద్వైతవాదం: పురుషుడు (చైతన్యం, ఆత్మ), ప్రకృతి (జడ పదార్థం) అనే రెండు మూల తత్త్వాలు. బ్రహ్మ–మాయ వేదాంతానికి, ద్రవ్యం–గుణం వైశేషిక పదార్థాలకు సంబంధించినవి.

Correct: D — పతంజలి

యోగ సూత్రాలు పతంజలి రచన; ఇవి అష్టాంగ యోగాన్ని వివరిస్తాయి. కపిలుడు సాంఖ్య స్థాపకుడు (ఈశ్వరకృష్ణుడు సాంఖ్యకారిక రచించాడు), కణాదుడు వైశేషిక సూత్రాలు, జైమిని మీమాంస సూత్రాలు రాశారు.

Correct: D — మూడు (సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు)

సాంఖ్యంలో ప్రకృతికి మూడు గుణాలు: సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు. రెండు గుణాలు, నాలుగు, ఐదు అనే సంఖ్యలు సరికావు. మొత్తం 25 తత్త్వాలను సాంఖ్యం చెబుతుంది. ఈ మూడు గుణాల సమతుల్యతే ప్రకృతి; పురుషుడు చైతన్యం, ప్రకృతి జడ పదార్థం అనేది సాంఖ్యం ద్వైతవాదం.

Correct: C — ఎనిమిది

అష్టాంగ యోగంలో ఎనిమిది అంగాలు: యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామం, ప్రత్యాహారం, ధారణ, ధ్యానం, సమాధి. అష్ట అంటే ఎనిమిది. తొమ్మిది అనేది నవరసాల సంఖ్య, ఆరు షడ్దర్శనాల సంఖ్య కాబట్టి కలపకూడదు.

Correct: B — వేదాంతం

ఉత్తర మీమాంసనే వేదాంతం అంటారు; ఇది వేదాల చివరి భాగమైన ఉపనిషత్తుల ఆధారంగా పుట్టింది. బాదరాయణుడు బ్రహ్మసూత్రాలు రాశాడు. పూర్వ మీమాంస వేద కర్మకాండ భాగాన్ని వివరిస్తుంది.

Correct: A — గురువు పక్కన కూర్చుని నేర్చుకోవడం

ఉపనిషత్ అంటే గురువు పక్కన కూర్చుని నేర్చుకోవడం. ఉపనిషత్తులు వేదాల చివరి భాగం (వేదాంతం); మొత్తం 108 అని సంప్రదాయం, 10 ప్రధానమైనవి. యజ్ఞం మీమాంసకు సంబంధించిన అంశం.

Correct: A — అద్వైతం

శంకరాచార్యులు అద్వైతాన్ని బోధించారు: బ్రహ్మమే సత్యం, జగత్తు మిథ్య (మాయ), ఆత్మ–బ్రహ్మ ఒక్కటే. ద్వైతం మధ్వుల, విశిష్టాద్వైతం రామానుజుల, శుద్ధాద్వైతం వల్లభాచార్యుల సిద్ధాంతాలు.

Correct: D — రామానుజాచార్యులు

విశిష్టాద్వైతం రామానుజాచార్యుల సిద్ధాంతం; ఆయన ప్రధాన రచన శ్రీభాష్యం, కేంద్రం శ్రీరంగం. శంకరులు అద్వైతం, మధ్వులు ద్వైతం, నింబార్కుడు ద్వైతాద్వైతం బోధించారు.

Correct: C — మధ్వాచార్యులు

మధ్వాచార్యులు ద్వైతాన్ని బోధించారు: ఆత్మ, పరమాత్మ వేర్వేరు, ఈ భేదం శాశ్వతం. ఆయన కేంద్రం కర్ణాటకలోని ఉడిపి; కాలం 13వ శతాబ్దం. వల్లభాచార్యులు శుద్ధాద్వైతం బోధించారు.

Correct: B — ప్రత్యక్షం

చార్వాకులు (లోకాయతులు) ప్రత్యక్షం ఒక్కటే ప్రమాణం అంటారు; ఆత్మ, పునర్జన్మ, దేవుడు, పరలోకం లేవని భౌతికవాదాన్ని బోధిస్తారు. అనుమానం, శబ్దం, ఉపమానాలను వారు ప్రమాణాలుగా అంగీకరించరు.