Free practice MCQs with answers and explanations for గ్రహ పవనాలు – వ్యాపార, పశ్చిమ, ధ్రువ పవనాలు (Planetary Winds) in పవనాలు & పీడన మేఖలలు (Winds & Pressure Belts). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
వ్యాపార పవనాలు (Trade Winds) ఏ పీడన మేఖల నుండి ఏ మేఖల వైపు వీస్తాయి?
A. ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం (30°) నుండి భూమధ్యరేఖా అల్ప పీడనం వైపు
B. భూమధ్యరేఖా అల్ప పీడనం నుండి ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం వైపు
C. ఉపధ్రువ అల్ప పీడనం నుండి ధ్రువ అధిక పీడనం వైపు
D. ధ్రువ అధిక పీడనం నుండి భూమధ్యరేఖ వైపు
Answer & explanation
Correct: A — ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం (30°) నుండి భూమధ్యరేఖా అల్ప పీడనం వైపు
పవనాలు ఎల్లప్పుడూ అధిక పీడనం నుండి అల్ప పీడనం వైపు వీస్తాయి; వ్యాపార పవనాలు 30° అధిక పీడనం నుండి భూమధ్యరేఖా అల్ప పీడనం వైపు వీస్తాయి. తెరచాప ఓడల వ్యాపారానికి సహాయపడటం వల్ల వీటికి ఈ పేరు వచ్చింది.
ఉత్తరార్ధగోళంలో వ్యాపార పవనాలు ఈశాన్యం నుండి (North-East Trades), దక్షిణార్ధగోళంలో ఆగ్నేయం నుండి (South-East Trades) వీస్తాయి. ఇవి తూర్పు నుండి వీస్తాయి కాబట్టి 'తూర్పు పవనాలు' అని కూడా అంటారు.
'గర్జించే నలభైలు (Roaring Forties)' పవనాలు ఎక్కడ వీస్తాయి?
A. ఉత్తరార్ధగోళంలో 40° అక్షాంశం దగ్గర
B. భూమధ్యరేఖ దగ్గర
C. దక్షిణార్ధగోళంలో 40° అక్షాంశం దగ్గర
D. ధ్రువాల దగ్గర
Answer & explanation
Correct: C — దక్షిణార్ధగోళంలో 40° అక్షాంశం దగ్గర
దక్షిణార్ధగోళంలో భూభాగం తక్కువ, సముద్రం ఎక్కువ కాబట్టి పశ్చిమ పవనాలు బలంగా వీస్తాయి; 40° దగ్గర గర్జించే నలభైలు, 50° దగ్గర భీకర యాభైలు, 60° దగ్గర అరిచే అరవైలు అని నావికులు పేర్లు పెట్టారు.
పశ్చిమ పవనాలు (Westerlies) ఏ పీడన మేఖల నుండి ఏ మేఖల వైపు వీస్తాయి?
A. ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం (30°) నుండి ఉపధ్రువ అల్ప పీడనం (60°) వైపు
B. భూమధ్యరేఖా అల్ప పీడనం నుండి 30° వైపు
C. ధ్రువ అధిక పీడనం నుండి 60° వైపు
D. ఉపధ్రువ అల్ప పీడనం నుండి భూమధ్యరేఖ వైపు
Answer & explanation
Correct: A — ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం (30°) నుండి ఉపధ్రువ అల్ప పీడనం (60°) వైపు
పశ్చిమ పవనాలు 30° అధిక పీడనం నుండి 60° అల్ప పీడనం వైపు వీస్తాయి; ఉత్తరార్ధగోళంలో నైరుతి నుండి, దక్షిణార్ధగోళంలో వాయువ్యం నుండి వస్తాయి. ధ్రువ అధిక పీడనం నుండి 60° వైపు వీచేవి ధ్రువ పవనాలు.
B. సుమారు 60° వద్ద వెచ్చని పశ్చిమ పవనాలు, చల్లని ధ్రువ పవనాలు కలిసే చోట
C. 30° వద్ద గాలి కిందకు దిగే చోట
D. ధ్రువాల వద్ద మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — సుమారు 60° వద్ద వెచ్చని పశ్చిమ పవనాలు, చల్లని ధ్రువ పవనాలు కలిసే చోట
60° వద్ద వెచ్చని పశ్చిమ పవనాలు, చల్లని ధ్రువ పవనాలు కలిసి ధ్రువ వాతాగ్రం ఏర్పడుతుంది; ఇక్కడ సమశీతోష్ణ తుఫానులు పుడతాయి. భూమధ్యరేఖ వద్ద రెండు వ్యాపార పవనాలు కలిసే ప్రాంతాన్ని ITCZ అంటారు.
మూడు కణాల నమూనాలో హాడ్లీ కణం ఏ అక్షాంశాల మధ్య ఉంటుంది?
A. 30° నుండి 60°
B. 60° నుండి 90°
C. 0° నుండి 30°
D. 0° నుండి 60°
Answer & explanation
Correct: C — 0° నుండి 30°
మూడు కణాల నమూనా: హాడ్లీ కణం 0°–30°, ఫెర్రల్ కణం 30°–60°, ధ్రువ కణం 60°–90°. హాడ్లీ కణంలో భూమధ్యరేఖ వద్ద గాలి పైకి లేచి 30° వద్ద కిందకు దిగుతుంది. మూడు కణాల్లో ఒక్కోటి 30° అక్షాంశాల మేర విస్తరించి ఉంటుంది.
పీడన కణాలు, పశ్చిమ పవనాలకు సంబంధించిన కింది జతల్లో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. రోరింగ్ ఫార్టీస్ – 40° దక్షిణ అక్షాంశం
B. హాడ్లీ కణం – 30° నుండి 60°
C. ఫ్యూరియస్ ఫిఫ్టీస్ – 50° దక్షిణ అక్షాంశం
D. ష్రీకింగ్ సిక్స్టీస్ – 60° దక్షిణ అక్షాంశం
Answer & explanation
Correct: B — హాడ్లీ కణం – 30° నుండి 60°
హాడ్లీ కణం 0° నుండి 30° వరకు; 30°–60° ఫెర్రల్ కణం, 60°–90° ధ్రువ కణం. మిగతా మూడు జతలు దక్షిణార్ధగోళ పశ్చిమ పవనాలకు నావికులు ఇచ్చిన పేర్లకు సరైనవి. ఈ పేర్లు దక్షిణార్ధగోళంలో సముద్రం ఎక్కువ కావడం వల్ల పశ్చిమ పవనాలు బలంగా వీచే ప్రాంతాలకు నావికులు పెట్టినవి.
ప్రకటనలు. 1) ఉత్తరార్ధగోళంలో వ్యాపార పవనాలు ఈశాన్యం నుండి వీస్తాయి. 2) దక్షిణార్ధగోళంలో వ్యాపార పవనాలు ఆగ్నేయం నుండి వీస్తాయి. 3) ధ్రువ పవనాలు ఉత్తరార్ధగోళంలో ఈశాన్యం నుండి వీస్తాయి. 4) పశ్చిమ పవనాలు దక్షిణార్ధగోళంలో ఈశాన్యం నుండి వీస్తాయి. సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మరియు 4
B. 2, 3 మరియు 4
C. 1, 2 మరియు 3
D. 1, 3 మరియు 4
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మరియు 3
పశ్చిమ పవనాలు ఉత్తరార్ధగోళంలో నైరుతి నుండి, దక్షిణార్ధగోళంలో వాయువ్యం నుండి వీస్తాయి; ఈశాన్యం నుండి కాదు. కాబట్టి 4వ ప్రకటన తప్పు. 1, 2, 3 సరైనవి. ధ్రువ పవనాలు ఉత్తరార్ధగోళంలో ఈశాన్యం నుండి, దక్షిణార్ధగోళంలో ఆగ్నేయం నుండి వీస్తాయి.