పవనాలు & పీడన మేఖలలు (Winds & Pressure Belts) · Practice MCQs

Correct: C — దక్షిణార్ధగోళంలో 40° అక్షాంశం దగ్గర

దక్షిణార్ధగోళంలో భూభాగం తక్కువ, సముద్రం ఎక్కువ కాబట్టి పశ్చిమ పవనాలు బలంగా వీస్తాయి; 40° దగ్గర గర్జించే నలభైలు, 50° దగ్గర భీకర యాభైలు, 60° దగ్గర అరిచే అరవైలు అని నావికులు పేర్లు పెట్టారు.

Correct: D — పగటిపూట సముద్రం నుండి భూమి వైపు

పగటిపూట భూమి సముద్రం కంటే త్వరగా వేడెక్కి భూమిపై అల్ప పీడనం ఏర్పడుతుంది; అందుకే సముద్రం నుండి భూమి వైపు చల్లని గాలి వీస్తుంది. రాత్రి దీనికి విరుద్ధంగా భూ పవనం వీస్తుంది.

Correct: A — అరబిక్ పదం 'మౌసిమ్' (ఋతువు)

మాన్‌సూన్ అరబిక్ పదం 'మౌసిమ్' నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం ఋతువు. ఋతువును బట్టి దిశ పూర్తిగా మారే పవనాలు ఇవి; భూ-సముద్ర పవనాల పెద్ద రూపంగా చెప్పవచ్చు. ఇదే పదం ఆధారంగా ఋతువును బట్టి దిశ మార్చే పవనాలను రుతుపవనాలు అంటారు; ఆగ్నేయాసియా, ఉత్తర ఆస్ట్రేలియా కూడా రుతుపవన ప్రాంతాలు.

Correct: B — జూన్ – సెప్టెంబర్

నైరుతి రుతుపవనాలు జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు; కేరళకు సాధారణంగా జూన్ 1 చుట్టూ చేరతాయి. అక్టోబర్–డిసెంబర్ ఈశాన్య (తిరోగమన) రుతుపవనాల కాలం; ఏప్రిల్–మే రుతుపవనాలకు ముందు కాలం.

Correct: C — లూ (Loo)

లూ పంజాబ్, హర్యానా, ఢిల్లీ, ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, రాజస్థాన్ మైదానాల్లో పడమర నుండి తూర్పుకు వీచే వేడి, పొడి పవనం; ఉష్ణోగ్రత 45–50°C వరకు ఉంటుంది, వడదెబ్బకు ప్రధాన కారణం. కాల్ బైశాఖి ఉరుములతో కూడిన తుఫానులు.

Correct: D — పశ్చిమ బెంగాల్

కాల్ బైశాఖి (నార్వెస్టర్స్) పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా, అస్సాం ప్రాంతాల్లో ఏప్రిల్–మే (బైశాఖ మాసం)లో వచ్చే ఉరుములతో కూడిన తుఫానులు. ఇవి తేయాకు, జనుము, వరి పంటలకు ఉపయోగకరం. కేరళలో మామిడి జల్లులు కురుస్తాయి.

Correct: A — చినూక్ (Chinook)

చినూక్ అమెరికా, కెనడాలోని రాకీ పర్వతాల తూర్పు వాలులపై వచ్చే వెచ్చని, పొడి గాలి; మంచును త్వరగా కరిగించి పచ్చిక బయళ్లను పశువుల మేతకు అందుబాటులోకి తెస్తుంది. ఫోన్ ఆల్ప్స్‌లో వచ్చే ఇలాంటి గాలి, మిస్ట్రల్ చల్లని గాలి.

Correct: B — హర్మాటన్ (Harmattan)

హర్మాటన్ సహారా నుండి పశ్చిమ ఆఫ్రికా వైపు వీచే వేడి, పొడి గాలి; తేమతో కూడిన ఉక్కపోతను తగ్గిస్తుంది కాబట్టి దీన్ని 'డాక్టర్' అంటారు. సిరోకో ఇటలీ వైపు, పుర్గా సైబీరియాలో, బోరా అడ్రియాటిక్ తీరంలో వీస్తాయి.

Correct: C — ట్రోపోపాజ్ దగ్గర (సుమారు 9–14 కి.మీ. ఎత్తు)

జెట్ ప్రవాహాలు ట్రోపోస్ఫియర్ పై భాగంలో, ట్రోపోపాజ్ దగ్గర సుమారు 9–14 కి.మీ. ఎత్తులో సన్నని పట్టీలా వేగంగా వీచే పవనాలు; సాధారణంగా పడమర నుండి తూర్పుకు వీస్తాయి. వేగం గంటకు సుమారు 100–300 కి.మీ.

Correct: D — రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో యుద్ధ విమానాల పైలట్లు

రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో ఎత్తులో ఎగిరే యుద్ధ విమానాల పైలట్లు అతి వేగమైన గాలులను గుర్తించారు; ఆ పవనాలే జెట్ ప్రవాహాలు. తూర్పు వైపు వెళ్లే విమానాలు వీటిని ఉపయోగించి ఇంధనం, సమయం ఆదా చేస్తాయి.