పవనాలు & పీడన మేఖలలు (Winds & Pressure Belts) · Practice MCQs

Correct: B — ఎక్కువగా ఉంటుంది (పీడన ప్రవణత ఎక్కువ)

ఐసోబార్లు సమాన పీడనం గల ప్రదేశాలను కలిపే రేఖలు; అవి దగ్గరగా ఉంటే పీడన ప్రవణత ఎక్కువై గాలి వేగంగా వీస్తుంది, దూరంగా ఉంటే నెమ్మదిగా వీస్తుంది. పీడన ప్రవణత బలమే గాలిని అధిక పీడనం నుండి అల్ప పీడనం వైపు నెడుతుంది.

Correct: C — టోరిసెల్లి

పాదరస భారమితిని 1643లో టోరిసెల్లి కనుగొన్నారు. కోరియోలిస్ (1835) బలాన్ని వివరించారు, ఫెర్రల్ పవన మళ్లింపు నియమాన్ని, బైస్ బ్యాలట్ పీడన-పవన సంబంధ నియమాన్ని ఇచ్చారు.

Correct: D — అక్కడ గాలి కిందకు దిగి పొడిగా ఉండటం (అధిక పీడనం)

భూమధ్యరేఖ వద్ద పైకి లేచిన గాలి 30°–35° వద్ద కిందకు దిగుతుంది; దిగే గాలి పొడిగా ఉండి మేఘాలు, వర్షానికి అనుకూలం కాదు, అందుకే ఇక్కడ పెద్ద ఎడారులు ఏర్పడ్డాయి. పైకి లేచే గాలి భూమధ్యరేఖా అల్ప పీడన మేఖలలో ఉంటుంది.

Correct: A — ఏడాది పొడవునా తీవ్రమైన వేడి (ఉష్ణ కారణం)

భూమధ్యరేఖ వద్ద తీవ్రమైన వేడికి గాలి వేడెక్కి విస్తరించి పైకి లేవడంతో అల్ప పీడనం ఏర్పడుతుంది (ఉష్ణ కారణం). ధ్రువ అధిక పీడనం కూడా ఉష్ణ కారణం; ఉపఉష్ణమండల అధిక, ఉపధ్రువ అల్ప పీడనాలు గతిజ కారణంతో ఏర్పడతాయి.

Correct: B — ధ్రువాల వద్ద

కోరియోలిస్ బలం భూమధ్యరేఖ వద్ద సున్నా, అక్షాంశం పెరిగే కొద్దీ పెరిగి ధ్రువాల వద్ద గరిష్టమవుతుంది. అందువల్ల భూమధ్యరేఖ వద్ద తుఫానులు ఏర్పడవు, ధ్రువాల వైపు పవనాల మళ్లింపు ఎక్కువ.

Correct: C — ఎడమ వైపుకు

ఫెర్రల్ నియమం: కోరియోలిస్ బలం వల్ల పవనాలు ఉత్తరార్ధగోళంలో కుడికి, దక్షిణార్ధగోళంలో ఎడమకు మళ్లుతాయి. అదే కారణంగా సముద్ర వలయాలు ఉత్తరార్ధగోళంలో సవ్య దిశలో, దక్షిణార్ధగోళంలో అపసవ్య దిశలో తిరుగుతాయి.

Correct: D — ఎడమ వైపు

ఉత్తరార్ధగోళంలో గాలికి వీపు పెట్టి నిలబడితే అల్ప పీడనం ఎడమ వైపు, అధిక పీడనం కుడి వైపు ఉంటుంది; దక్షిణార్ధగోళంలో దీనికి వ్యతిరేకం. ఈ నియమం డచ్ వాతావరణ శాస్త్రవేత్త బైస్ బ్యాలట్ పేరుతో ప్రసిద్ధం.

Correct: A — ఉపఉష్ణమండల అధిక పీడనం (30°) నుండి ఉపధ్రువ అల్ప పీడనం (60°) వైపు

పశ్చిమ పవనాలు 30° అధిక పీడనం నుండి 60° అల్ప పీడనం వైపు వీస్తాయి; ఉత్తరార్ధగోళంలో నైరుతి నుండి, దక్షిణార్ధగోళంలో వాయువ్యం నుండి వస్తాయి. ధ్రువ అధిక పీడనం నుండి 60° వైపు వీచేవి ధ్రువ పవనాలు.

Correct: B — సుమారు 60° వద్ద వెచ్చని పశ్చిమ పవనాలు, చల్లని ధ్రువ పవనాలు కలిసే చోట

60° వద్ద వెచ్చని పశ్చిమ పవనాలు, చల్లని ధ్రువ పవనాలు కలిసి ధ్రువ వాతాగ్రం ఏర్పడుతుంది; ఇక్కడ సమశీతోష్ణ తుఫానులు పుడతాయి. భూమధ్యరేఖ వద్ద రెండు వ్యాపార పవనాలు కలిసే ప్రాంతాన్ని ITCZ అంటారు.

Correct: C — 0° నుండి 30°

మూడు కణాల నమూనా: హాడ్లీ కణం 0°–30°, ఫెర్రల్ కణం 30°–60°, ధ్రువ కణం 60°–90°. హాడ్లీ కణంలో భూమధ్యరేఖ వద్ద గాలి పైకి లేచి 30° వద్ద కిందకు దిగుతుంది. మూడు కణాల్లో ఒక్కోటి 30° అక్షాంశాల మేర విస్తరించి ఉంటుంది.