పట్టణీకరణ & వలసలు (Urbanisation & Migration) · Practice MCQs

Correct: C — జనగణన పట్టణం (Census Town)

మున్సిపాలిటీ, కార్పొరేషన్, కంటోన్మెంట్ బోర్డు, నోటిఫైడ్ టౌన్ ఏరియా కమిటీ ఉన్న ప్రాంతాలు చట్టబద్ధ పట్టణాలు. జనగణన పట్టణాలకు పట్టణ పాలక సంస్థ ఉండదు; అవి జనాభా, వృత్తి, సాంద్రత షరతుల ఆధారంగా నిర్ణయమవుతాయి.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

కనీస సాంద్రత 400/చ.కి.మీ.; 200 కాదు. కాబట్టి 3 తప్పు, 1, 2 సరైనవి. జనగణన పట్టణానికి మూడు షరతులు: కనీస జనాభా 5,000, పురుష ప్రధాన కార్మికుల్లో 75% వ్యవసాయేతరం, కనీస సాంద్రత 400/చ.కి.మీ. ఈ మూడు షరతులూ ఒకేసారి నెరవేరాలి. 200/చ.కి.మీ. అనేది తప్పు విలువ, అందుకే 3 వ ప్రకటన పొరపాటు. ఇలాంటి సంఖ్యల ప్రశ్నల్లో షరతులను స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవడం ముఖ్యం.

Correct: A — జనగణన పట్టణాల సంఖ్య చట్టబద్ధ పట్టణాల కంటే ఎక్కువ

చట్టబద్ధ పట్టణాలు 4,041, జనగణన పట్టణాలు 3,894; అంటే జనగణన పట్టణాలు తక్కువ. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు. చట్టబద్ధ పట్టణాలు మున్సిపాలిటీ, కార్పొరేషన్, కంటోన్మెంట్ బోర్డు వంటి చట్టబద్ధ సంస్థలున్న ప్రాంతాలు. జనగణన పట్టణాలు వాటికంటే తక్కువ సంఖ్యలో ఉండటం ఈ ప్రశ్నలో పాఠం. మొత్తం 7,935 పట్టణాలకు ఈ రెండూ కలిసి వస్తాయి.

Correct: B — 1951 (సుమారు 17%) → 1991 (సుమారు 26%) → 2001 (27.81%) → 2011 (31.16%)

పట్టణ శాతం 1951లో సుమారు 17%, 1991లో సుమారు 26%, 2001లో 27.81%, 2011లో 31.16%గా పెరుగుతూ వచ్చింది. శాతాలను తప్పు క్రమంలో ఇస్తే పట్టణీకరణ ధోరణి తారుమారవుతుంది; భారత్‌లో పట్టణ శాతం స్థిరంగా పెరుగుతూ వచ్చిందని, 1901లో సుమారు 11%తో మొదలైందని గుర్తుంచుకోండి. ఇందులో 2001–11 దశాబ్దం ప్రత్యేకత పట్టణ పెరుగుదల గ్రామీణ పెరుగుదలను మించడం.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

ఉమ్మడి AP పట్టణ జనాభా సుమారు 33%, జాతీయ సగటు (31.16%) కంటే కొంచెం ఎక్కువ; కాబట్టి 3 తప్పు. 1, 2 సరైనవి. ఉమ్మడి AP పట్టణ జనాభా సుమారు 33%, జాతీయ సగటు కంటే కొంచెం ఎక్కువ; కాబట్టి 3 తప్పు. దక్షిణ, పశ్చిమ రాష్ట్రాలు ఎక్కువ పట్టణీకరణ చెందాయి, తూర్పు, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు (మిజోరాం తప్ప) తక్కువ. విభజన తర్వాత హైదరాబాద్ వల్ల తెలంగాణ పట్టణ శాతం AP కంటే ఎక్కువైంది.

Correct: A — గోవా → మిజోరాం → తమిళనాడు → కేరళ → మహారాష్ట్ర

గోవా 62.2%, మిజోరాం 52.1%, తమిళనాడు 48.4%, కేరళ 47.7%, మహారాష్ట్ర 45.2% – ఇదే సరైన క్రమం. ఈ క్రమం శాతాల ఆధారంగా: గోవా సుమారు 62.2%, మిజోరాం 52.1%, తమిళనాడు 48.4%, కేరళ 47.7%, మహారాష్ట్ర 45.2%. తమిళనాడు, కేరళ పట్టణ శాతాల మధ్య చిన్న తేడా మాత్రమే ఉంది కాబట్టి వాటి క్రమాన్ని జాగ్రత్తగా గుర్తుంచుకోవాలి. పట్టణ జనాభా సంఖ్యలో మాత్రం మహారాష్ట్ర మొదటిది, ఇది వేరే కొలత.

Correct: B — ఉత్తరప్రదేశ్ పట్టణ జనాభా సంఖ్యలో మొదటి స్థానంలో ఉంది

పట్టణ జనాభా సంఖ్యలో మొదటి స్థానం మహారాష్ట్రది; ఉత్తరప్రదేశ్ రెండో స్థానంలో ఉంది. కాబట్టి మొదటి వాక్యం తప్పు. పట్టణ జనాభా సంఖ్యలో మహారాష్ట్ర (సుమారు 5.08 కోట్లు) మొదటిది; UP రెండు, తమిళనాడు మూడు. ఢిల్లీ (97.5%), చండీగఢ్ (97%) దాదాపు పూర్తిగా పట్టణ ప్రాంతాలు; హిమాచల్ ప్రదేశ్ (సుమారు 10%) అత్యల్ప పట్టణీకరణ ఉన్న రాష్ట్రం.

Correct: C — గోవా

గోవా సుమారు 62.2%తో అత్యధిక పట్టణీకరణ ఉన్న రాష్ట్రం. హిమాచల్, బీహార్, అస్సాం, ఒడిశా తక్కువ పట్టణీకరణ ఉన్న రాష్ట్రాలు. హిమాచల్ ప్రదేశ్ (సుమారు 10%), బీహార్ (సుమారు 11.3%), అస్సాం, ఒడిశా తక్కువ పట్టణీకరణ రాష్ట్రాలు. గోవా (62.2%) అత్యధికం; పర్యాటకం, పరిశ్రమలు, సేవా రంగం దీనికి కారణాలు.

Correct: A — ముంబై → ఢిల్లీ → కోల్‌కతా → చెన్నై

క్రమం: గ్రేటర్ ముంబై (1.84 కోట్లు), ఢిల్లీ (1.63 కోట్లు), కోల్‌కతా (1.41 కోట్లు), తర్వాత చెన్నై. ఈ నాలుగు నగరాల క్రమం: గ్రేటర్ ముంబై (1.84 కోట్లు), ఢిల్లీ (1.63 కోట్లు), కోల్‌కతా (1.41 కోట్లు), చెన్నై. మొదటి మూడు మెగా నగరాలు కాగా చెన్నై నాలుగో స్థానంలో ఉంది కానీ 1 కోటి దాటలేదు. బెంగళూరు 5వ, హైదరాబాద్ 6వ స్థానాల్లో ఉన్నాయి.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

అతిపెద్ద UA గ్రేటర్ ముంబై; ఢిల్లీ రెండో స్థానంలో ఉంది. కాబట్టి 3 తప్పు, 1, 2 సరైనవి. ఢిల్లీ UA రెండో అతిపెద్దది (సుమారు 1.63 కోట్లు); అతిపెద్ద UA గ్రేటర్ ముంబై. 74వ సవరణ ప్రకారం మెట్రోపాలిటన్ ప్రణాళిక కమిటీ (ఆర్టికల్ 243ZE) 10 లక్షలు పైబడిన ప్రాంతాలకు ఏర్పాటు చేయాలి; HMDA, VMRDA దీనికి ఉదాహరణలు. కాబట్టి ఢిల్లీని అతిపెద్దదని చెప్పడం తప్పు.