స్వస్థాన & పరస్థాన సంరక్షణ తేడా (In-situ and Ex-situ Conservation)

Correct: C — జాతీయ పార్కులు (National Parks)

స్వస్థాన సంరక్షణలో జీవి తన సహజ ఆవాసంలోనే రక్షణ పొందుతుంది; జాతీయ పార్కులు, అభయారణ్యాలు, బయోస్ఫియర్ రిజర్వులు, పవిత్ర వనాలు ఇందులో వస్తాయి. జూలు, విత్తన బ్యాంకులు, బొటానికల్ గార్డెన్లు ఆవాసం బయట మానవ పర్యవేక్షణలో ఉండే పరస్థాన (Ex-situ) పద్ధతులు.

Correct: A — పరస్థాన (Ex-situ) సంరక్షణ

జీవులను వాటి సహజ ఆవాసం బయట, మానవ పర్యవేక్షణలో ఉంచి రక్షించడం పరస్థాన సంరక్షణ; జూలు, బొటానికల్ గార్డెన్లు, సీడ్ బ్యాంకులు, క్రయోప్రిజర్వేషన్ దీనికి ఉదాహరణలు. స్వస్థాన సంరక్షణ, సహజ ఆవాస సంరక్షణ, పవిత్ర వనాలు అన్నీ జీవి సహజ ప్రదేశంలోనే రక్షించే విధానాలు.

Correct: D — బందీ పెంపకం (Captive Breeding)

బందీ పెంపకంలో జూల వంటి చోట్ల అంతరించే జాతులను పెంచి, తరువాత వాటిని అడవిలోకి వదులుతారు. క్రయోప్రిజర్వేషన్ అంటే అతి శీతల ఉష్ణోగ్రతలో కణాల నిల్వ, కణజాల వర్ధనం ల్యాబ్‌లో మొక్కల పెంపకం; పవిత్ర వనాలు ఆవాసంలోనే జరిగే స్థానికుల రక్షణ.

Correct: C — పరస్థాన (Ex-situ) సంరక్షణ

ఆవాసమే నశించినప్పుడు జీవిని అక్కడే రక్షించడం సాధ్యం కాదు; అలాంటి జాతులకు జూలు, విత్తన బ్యాంకులు, క్రయోప్రిజర్వేషన్ వంటి పరస్థాన పద్ధతులు చివరి అవకాశం. స్వస్థాన పద్ధతులు ఆవాసం ఉన్నంతవరకే పనిచేస్తాయి; ఆవాసం ఉన్నప్పుడు అవి ఖర్చు తక్కువైనవి, మొత్తం పర్యావరణ వ్యవస్థను కాపాడేవి.

Correct: A — స్వస్థాన, పరస్థాన

మొక్కను దాని సహజ చోటులోనే కాపాడటం స్వస్థాన పద్ధతి; విత్తనాలను ల్యాబ్ లేదా బ్యాంకులో నిల్వ చేయడం పరస్థాన పద్ధతి. క్రమం తారుమారు చేసిన ఎంపికలు, రెండూ ఒకే రకం అనే ఎంపికలు నోట్స్‌లోని వివరణకు విరుద్ధం.

Correct: C — జంతు ప్రదర్శనశాల

జాతీయ పార్కు, పవిత్ర వనం, బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్ జీవులను సహజ ఆవాసంలోనే రక్షించే స్వస్థాన పద్ధతులు. జంతు ప్రదర్శనశాల జీవిని ఆవాసం బయట మానవ పర్యవేక్షణలో ఉంచే పరస్థాన పద్ధతి. అందుకే అది భిన్నమైనది.

Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే

స్వస్థాన పద్ధతి ఆవాసంతో సహా మొత్తం వ్యవస్థను కాపాడుతుంది; పరస్థాన పద్ధతి ఆవాసం నశించిన జాతులకు చివరి ఆశ కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. క్రయోప్రిజర్వేషన్ కణాలను ద్రవ నైట్రోజన్‌లో నిల్వ చేసే ఆవాసం బయటి పద్ధతి, అందుకే 3 తప్పు.