జీవవైవిధ్య సంరక్షణ పద్ధతులు (Conservation Methods) · Practice MCQs

Correct: C — జాతీయ పార్కులు (National Parks)

స్వస్థాన సంరక్షణలో జీవి తన సహజ ఆవాసంలోనే రక్షణ పొందుతుంది; జాతీయ పార్కులు, అభయారణ్యాలు, బయోస్ఫియర్ రిజర్వులు, పవిత్ర వనాలు ఇందులో వస్తాయి. జూలు, విత్తన బ్యాంకులు, బొటానికల్ గార్డెన్లు ఆవాసం బయట మానవ పర్యవేక్షణలో ఉండే పరస్థాన (Ex-situ) పద్ధతులు.

Correct: A — పరస్థాన (Ex-situ) సంరక్షణ

జీవులను వాటి సహజ ఆవాసం బయట, మానవ పర్యవేక్షణలో ఉంచి రక్షించడం పరస్థాన సంరక్షణ; జూలు, బొటానికల్ గార్డెన్లు, సీడ్ బ్యాంకులు, క్రయోప్రిజర్వేషన్ దీనికి ఉదాహరణలు. స్వస్థాన సంరక్షణ, సహజ ఆవాస సంరక్షణ, పవిత్ర వనాలు అన్నీ జీవి సహజ ప్రదేశంలోనే రక్షించే విధానాలు.

Correct: D — బందీ పెంపకం (Captive Breeding)

బందీ పెంపకంలో జూల వంటి చోట్ల అంతరించే జాతులను పెంచి, తరువాత వాటిని అడవిలోకి వదులుతారు. క్రయోప్రిజర్వేషన్ అంటే అతి శీతల ఉష్ణోగ్రతలో కణాల నిల్వ, కణజాల వర్ధనం ల్యాబ్‌లో మొక్కల పెంపకం; పవిత్ర వనాలు ఆవాసంలోనే జరిగే స్థానికుల రక్షణ.

Correct: B — వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం, 1972

రక్షిత ప్రాంతాలు (జాతీయ పార్కు, అభయారణ్యం, సంరక్షణ రిజర్వు, కమ్యూనిటీ రిజర్వు) వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం 1972 ప్రకారం ప్రకటిస్తారు. జీవవైవిధ్య చట్టం జీవ వనరుల వినియోగం, లాభాల పంపిణీని చూస్తుంది; ఇతర చట్టాలు వేరే అంశాలకు సంబంధించినవి.

Correct: B — జాతీయ పార్కు

జాతీయ పార్కులో పశువుల మేత, అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ, వ్యవసాయం అనుమతించరు కాబట్టి ఇది అత్యధిక రక్షణ గలది. అభయారణ్యంలో పరిమిత మేత, స్థానికుల హక్కులు అనుమతించే అవకాశం ఉంటుంది; సంరక్షణ, కమ్యూనిటీ రిజర్వుల రక్షణ స్థాయి ఇంకా తక్కువ.

Correct: D — కావు

కేరళలో పవిత్ర వనాలకు 'కావు' అనే పేరు. కర్ణాటకలో దేవరకాడు, రాజస్థాన్‌లో ఓరన్, మేఘాలయలో లా క్యింటాంగ్, మహారాష్ట్రలో దేవ్‌రాయ్ అంటారు. ఇవి మతపరమైన నమ్మకాలతో స్థానికులు కాపాడే చిన్న అడవులు.

Correct: A — 1992

కేంద్ర జూ అథారిటీ 1992లో ఏర్పడి, వన్యప్రాణి చట్టం కింద జూల పర్యవేక్షణ చేస్తుంది. 1972 వన్యప్రాణి చట్టం సంవత్సరం, 2002 సంరక్షణ/కమ్యూనిటీ రిజర్వులు, జీవవైవిధ్య చట్టం వచ్చిన సంవత్సరం; 1982 ఈ సంస్థకు సంబంధం లేనిది.

Correct: C — ఢిల్లీ

జాతీయ జంతు ప్రదర్శనశాల ఢిల్లీలో ఉంది. కోల్‌కతా నగరంలో ZSI, BSI కార్యాలయాలు ఉంటాయి; డెహ్రాడూన్‌లో భారత వన్యప్రాణి సంస్థ (WII), అటవీ సర్వే సంస్థ ఉన్నాయి. హైదరాబాద్‌లో నెహ్రూ జూ ఉన్నా అది జాతీయ జూ కాదు.

Correct: D — నార్వే

ప్రపంచ విత్తన భాండాగారమైన స్వాల్బార్డ్ గ్లోబల్ సీడ్ వాల్ట్ నార్వేలో ఉంది; దీన్ని డూమ్స్‌డే వాల్ట్ అని కూడా అంటారు. పంటల విత్తనాలను భవిష్యత్తు కోసం దాచడం ద్వారా కరువు, వరదల వంటి విపత్తుల్లో కూడా జాతులు కోల్పోకుండా చూడటం దీని ఉద్దేశం.

Correct: B — సుమారు −196°C

క్రయోప్రిజర్వేషన్‌లో కణాలు, విత్తనాలు, వీర్యం, అండాలను ద్రవ నైట్రోజన్‌లో సుమారు −196°C వద్ద నిల్వ చేస్తారు. ఆ అతి శీతల ఉష్ణోగ్రత వద్ద కణాల చర్యలు ఆగిపోయి చాలా కాలం సజీవంగా ఉంటాయి. +4°C, −20°C, −100°C సాధారణ ఫ్రిజ్ లేదా ఫ్రీజర్ స్థాయిలు; ఇవి ద్రవ నైట్రోజన్ ఉష్ణోగ్రత కావు.