రక్షిత ప్రాంతాల రకాలు – పార్కులు, అభయారణ్యాలు, రిజర్వులు (Protected Areas in India)

Correct: B — వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం, 1972

రక్షిత ప్రాంతాలు (జాతీయ పార్కు, అభయారణ్యం, సంరక్షణ రిజర్వు, కమ్యూనిటీ రిజర్వు) వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం 1972 ప్రకారం ప్రకటిస్తారు. జీవవైవిధ్య చట్టం జీవ వనరుల వినియోగం, లాభాల పంపిణీని చూస్తుంది; ఇతర చట్టాలు వేరే అంశాలకు సంబంధించినవి.

Correct: B — జాతీయ పార్కు

జాతీయ పార్కులో పశువుల మేత, అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ, వ్యవసాయం అనుమతించరు కాబట్టి ఇది అత్యధిక రక్షణ గలది. అభయారణ్యంలో పరిమిత మేత, స్థానికుల హక్కులు అనుమతించే అవకాశం ఉంటుంది; సంరక్షణ, కమ్యూనిటీ రిజర్వుల రక్షణ స్థాయి ఇంకా తక్కువ.

Correct: D — కావు

కేరళలో పవిత్ర వనాలకు 'కావు' అనే పేరు. కర్ణాటకలో దేవరకాడు, రాజస్థాన్‌లో ఓరన్, మేఘాలయలో లా క్యింటాంగ్, మహారాష్ట్రలో దేవ్‌రాయ్ అంటారు. ఇవి మతపరమైన నమ్మకాలతో స్థానికులు కాపాడే చిన్న అడవులు.

Correct: D — పశువుల మేత, వ్యవసాయం అనుమతించరు

జాతీయ పార్కులో మేత, అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ, వ్యవసాయం అనుమతించరు; అందుకే రక్షణ అత్యధికం. పరిమిత మేత, స్థానికుల హక్కులు అనేవి అభయారణ్యంలో అనుమతించే అవకాశం ఉన్న అంశాలు, జాతీయ పార్కులో కాదు.

Correct: B — 2002

ఈ రెండు రకాల రిజర్వులు 2002 సవరణతో చట్టంలోకి వచ్చాయి. 2006 సవరణ NTCA ఏర్పాటుకు సంబంధించినది. 1991, 2022 కూడా సవరణలు జరిగిన సంవత్సరాలే కానీ ఈ భావనలు వాటితో రాలేదు. అసలు 1972 చట్టంలో జాతీయ పార్కులు, అభయారణ్యాలు మాత్రమే ఉండేవి.

Correct: B — ప్రైవేటు లేదా సామూహిక భూమిలో స్థానికుల భాగస్వామ్యంతో ఏర్పడే రక్షిత ప్రాంతం

కమ్యూనిటీ రిజర్వు ప్రైవేటు లేదా సామూహిక భూమిలో స్థానికుల భాగస్వామ్యంతో ఏర్పడుతుంది. పార్కులకు ఆనుకొని ప్రభుత్వ భూమిలో ఉండేది సంరక్షణ రిజర్వు, కాబట్టి మొదటి ప్రత్యామ్నాయం ఆ రకం వివరణ. మిగిలినవి నోట్స్‌లో లేని కల్పిత వివరణలు.

Correct: D — ఓరన్

రాజస్థాన్‌లో పవిత్ర వనాలను ఓరన్ అంటారు. కావు కేరళలో, దేవరకాడు కర్ణాటకలో, లా క్యింటాంగ్ మేఘాలయలో ఉపయోగించే పేర్లు. రాష్ట్రాన్ని బట్టి పేరు మారుతుంది కాబట్టి ఈ జతలను సరిగా గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — జాతీయ పార్కు → వన్యప్రాణి అభయారణ్యం → సంరక్షణ/కమ్యూనిటీ రిజర్వు

జాతీయ పార్కులో మేత, వ్యవసాయం కూడా నిషేధం కాబట్టి అత్యధిక రక్షణ ఉంటుంది; అభయారణ్యంలో పరిమిత కార్యకలాపాలకు వీలుంటుంది కాబట్టి దాని తరువాత స్థానం. సంరక్షణ, కమ్యూనిటీ రిజర్వులు చివరివి. మిగిలిన క్రమాలు ఈ క్రమాన్ని తారుమారు చేస్తాయి.

Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే

సంరక్షణ రిజర్వు ప్రభుత్వ భూమిలో పార్కులకు ఆనుకొని ఉంటుంది, కమ్యూనిటీ రిజర్వు ప్రైవేటు/సామూహిక భూమిలో స్థానికుల భాగస్వామ్యంతో ఏర్పడుతుంది కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. 3 తప్పు ఎందుకంటే ఈ భావనలు 2002 సవరణతో చట్టంలోకి వచ్చాయి.

Correct: B — రాజస్థాన్ – దేవరకాడు

దేవరకాడు కర్ణాటకలోని పవిత్ర వనాల పేరు; రాజస్థాన్‌లో వాటిని ఓరన్ అంటారు. కాబట్టి రాజస్థాన్–దేవరకాడు జత తప్పు. కేరళ–కావు, మహారాష్ట్ర–దేవ్‌రాయ్, మేఘాలయ–లా క్యింటాంగ్ జతలు సరైనవి.