Free practice MCQs with answers and explanations for భూకంప తరంగాలు & కొలమానాలు – రిక్టర్, మెర్కాలీ (Seismic Waves and Scales) in భూకంపాలు – నివారణ చర్యలు (Earthquakes). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
భూకంపాలను నమోదు చేసే పరికరం ఏది?
A. బేరోమీటర్
B. ఆనిమోమీటర్
C. థర్మోమీటర్
D. సీస్మోగ్రాఫ్ (Seismograph)
Answer & explanation
Correct: D — సీస్మోగ్రాఫ్ (Seismograph)
సీస్మోగ్రాఫ్ భూకంప తరంగాలను నమోదు చేస్తుంది; ఆ రికార్డును సీస్మోగ్రామ్ అంటారు. బేరోమీటర్ వాతావరణ పీడనాన్ని, ఆనిమోమీటర్ గాలి వేగాన్ని, థర్మోమీటర్ ఉష్ణోగ్రతను కొలుస్తాయి.
P తరంగాలు (ప్రాథమిక) అన్నింటికంటే వేగంగా వస్తాయి; ఇవి ఘన, ద్రవ, వాయువుల్లో ప్రయాణిస్తాయి. S తరంగాలు P తర్వాత వస్తాయి, ద్రవాల్లో ప్రయాణించవు. L తరంగాలు ఉపరితలం మీద ప్రయాణించి ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి.
రిక్టర్ స్కేల్ భూకంప పరిమాణాన్ని (విడుదలైన శక్తిని) కొలుస్తుంది; దీన్ని చార్లెస్ రిక్టర్ 1935లో రూపొందించారు. మెర్కాలీ స్కేల్ తీవ్రతను (ప్రభావాన్ని) కొలుస్తుంది.
మెర్కాలీ స్కేల్ తీవ్రతను (Intensity) I నుండి XII వరకు కొలుస్తుంది; ఇది ప్రజలు, నిర్మాణాలపై కనిపించిన ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది. రిక్టర్ స్కేల్ విడుదలైన శక్తిని (Magnitude) కొలుస్తుంది.
S తరంగాలు P తర్వాత వస్తాయి, ద్రవాల్లో ప్రయాణించవు. ఘన, ద్రవ, వాయువుల్లో ప్రయాణించేవి P తరంగాలు; ఉపరితలం మీద ప్రయాణించేవి L తరంగాలు. ఈ లక్షణం వల్లే S తరంగాల ప్రయాణాన్ని అధ్యయనం చేసి భూమి లోపల ద్రవ భాగాల ఉనికిని తెలుసుకుంటారు; పరీక్షల్లో ఈ తేడా తరచూ వస్తుంది.
L (Surface) తరంగాలు భూ ఉపరితలంపై ప్రయాణిస్తూ భవనాలకు ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి. P తరంగాలు వేగంగా వచ్చినా, భవన నష్టంలో ఉపరితల తరంగాల పాత్ర ఎక్కువ. ఈ కారణంగా భూకంపంలో భవనాలు కూలడంలో ఉపరితల తరంగాల పాత్ర ఎక్కువ.
రిక్టర్ స్కేల్ లాగరిథమిక్ స్కేల్; ఒక్కో సంఖ్య పెరిగితే విడుదలయ్యే శక్తి సుమారు 32 రెట్లు పెరుగుతుంది. కాబట్టి 7వ పరిమాణ భూకంపం 6వ దాని కంటే చాలా రెట్లు శక్తివంతమైనది.
భూకంప తీవ్రత (Intensity) ను, అంటే ప్రజలు, నిర్మాణాలపై ప్రభావాన్ని కొలిచే స్కేల్ ఏది?
A. రిక్టర్ స్కేల్
B. pH స్కేల్
C. మెర్కాలీ స్కేల్
D. కెల్విన్ స్కేల్
Answer & explanation
Correct: C — మెర్కాలీ స్కేల్
మెర్కాలీ స్కేల్ తీవ్రతను కొలుస్తుంది; ఇది ఒక ప్రదేశంలో కనిపించిన ప్రభావం, దూరాన్ని బట్టి మారుతుంది. రిక్టర్ స్కేల్ పరిమాణం (శక్తి) కొలుస్తుంది, ఒకే విలువ ఉంటుంది.
భూకంప తరంగాలు ఒక ప్రదేశాన్ని చేరే క్రమం (మొదట వచ్చేది నుండి చివరిది వరకు) ఏది?
A. S తరంగాలు → P తరంగాలు → L తరంగాలు
B. L తరంగాలు → P తరంగాలు → S తరంగాలు
C. L తరంగాలు → S తరంగాలు → P తరంగాలు
D. P తరంగాలు → S తరంగాలు → L తరంగాలు
Answer & explanation
Correct: D — P తరంగాలు → S తరంగాలు → L తరంగాలు
P తరంగాలు అన్నింటికంటే వేగంగా వస్తాయి, S తరంగాలు వాటి తర్వాత వస్తాయి, ఉపరితల L తరంగాలు చివరగా చేరి ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి. కాబట్టి సరైన క్రమం P → S → L.
భూకంప తరంగాలు, స్కేల్స్ జతల్లో తప్పుగా ఉన్నది ఏది?
A. S తరంగాలు – ద్రవాల్లో కూడా ప్రయాణిస్తాయి
B. P తరంగాలు – ఘన, ద్రవ, వాయువుల్లో ప్రయాణిస్తాయి
C. L తరంగాలు – ఉపరితలంపై ప్రయాణిస్తాయి
D. రిక్టర్ స్కేల్ – పరిమాణం (Magnitude)
Answer & explanation
Correct: A — S తరంగాలు – ద్రవాల్లో కూడా ప్రయాణిస్తాయి
S తరంగాలు ద్రవాల్లో ప్రయాణించవు; ద్రవాల్లో ప్రయాణించగలిగేవి P తరంగాలు. మిగతా జతలు సరైనవి. S తరంగాల ఈ లక్షణం కారణంగా వాటిని ద్రవ భాగాల ఉనికిని గుర్తించడానికి ఉపయోగిస్తారు; P తరంగాలు ఘన, ద్రవ, వాయువుల్లో ప్రయాణించగలవు, ఇదే రెండు తరంగాల మధ్య ప్రధాన తేడా; L తరంగాలు ఉపరితలంపై ప్రయాణించి ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి.