భూకంపాలు – నివారణ చర్యలు (Earthquakes) · Practice MCQs

Correct: A — భూ పలకల (Tectonic Plates) కదలికలు

భూ పలకలు ఢీకొనడం, విడిపోవడం, ఒకదాని కింద ఒకటి జారడం వల్ల భూమి పొరల్లో నిల్వ ఉన్న శక్తి ఒక్కసారిగా విడుదలై భూకంపం వస్తుంది. వర్షాలు, తుఫాను గాలులు, ఆటుపోట్లు వాతావరణ, ఖగోళ సంబంధమైనవి; అవి భూకంపానికి ప్రధాన కారణం కావు.

Correct: B — ఎపిసెంటర్ (Epicentre)

ఎపిసెంటర్ అంటే ఫోకస్ (హైపోసెంటర్) కు నేరుగా పైన భూ ఉపరితలంపై ఉండే బిందువు; నష్టం సాధారణంగా ఇక్కడే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఫోకస్ భూమి లోపల భూకంపం పుట్టే స్థానం. సీస్మోగ్రామ్ సీస్మోగ్రాఫ్ నమోదు చేసే రికార్డు.

Correct: C — సీస్మాలజీ (Seismology)

భూకంపాల అధ్యయన శాస్త్రం సీస్మాలజీ; భూకంపాలను నమోదు చేసే పరికరం సీస్మోగ్రాఫ్. వాతావరణ శాస్త్రం మెటియోరాలజీ, నీటి శాస్త్రం హైడ్రాలజీ, సముద్ర శాస్త్రం ఓషనోగ్రఫీ.

Correct: D — సీస్మోగ్రాఫ్ (Seismograph)

సీస్మోగ్రాఫ్ భూకంప తరంగాలను నమోదు చేస్తుంది; ఆ రికార్డును సీస్మోగ్రామ్ అంటారు. బేరోమీటర్ వాతావరణ పీడనాన్ని, ఆనిమోమీటర్ గాలి వేగాన్ని, థర్మోమీటర్ ఉష్ణోగ్రతను కొలుస్తాయి.

Correct: A — P తరంగాలు (Primary)

P తరంగాలు (ప్రాథమిక) అన్నింటికంటే వేగంగా వస్తాయి; ఇవి ఘన, ద్రవ, వాయువుల్లో ప్రయాణిస్తాయి. S తరంగాలు P తర్వాత వస్తాయి, ద్రవాల్లో ప్రయాణించవు. L తరంగాలు ఉపరితలం మీద ప్రయాణించి ఎక్కువ నష్టం కలిగిస్తాయి.

Correct: B — రిక్టర్ స్కేల్

రిక్టర్ స్కేల్ భూకంప పరిమాణాన్ని (విడుదలైన శక్తిని) కొలుస్తుంది; దీన్ని చార్లెస్ రిక్టర్ 1935లో రూపొందించారు. మెర్కాలీ స్కేల్ తీవ్రతను (ప్రభావాన్ని) కొలుస్తుంది.

Correct: C — I నుండి XII వరకు

మెర్కాలీ స్కేల్ తీవ్రతను (Intensity) I నుండి XII వరకు కొలుస్తుంది; ఇది ప్రజలు, నిర్మాణాలపై కనిపించిన ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది. రిక్టర్ స్కేల్ విడుదలైన శక్తిని (Magnitude) కొలుస్తుంది.

Correct: D — జోన్ V

జోన్ సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ భూకంప ప్రమాదం పెరుగుతుంది, కాబట్టి జోన్ V అత్యంత తీవ్రమైనది. కశ్మీర్ లోయ, కచ్, ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, అండమాన్ నికోబార్ దీవులు ఈ మండలంలో ఉంటాయి.

Correct: A — నాలుగు (II, III, IV, V)

మొదట ఐదు (I–V) మండలాలు ఉండేవి; 2002లో సవరించి జోన్ Iను జోన్ IIలో కలిపి నాలుగు మండలాలు (II, III, IV, V) చేశారు. కాబట్టి ప్రస్తుతం జోన్ I లేదు. కాబట్టి ప్రస్తుతం భూకంప మండలాలు II, III, IV, V మాత్రమే ఉన్నాయి.

Correct: B — భారత ప్రమాణాల సంస్థ (BIS)

భారత ప్రమాణాల సంస్థ (BIS) భూకంప ప్రమాద తీవ్రతను బట్టి దేశాన్ని మండలాలుగా విభజించింది. IMD వాతావరణ సేవలు, కేంద్ర జల సంఘం నదీ నీటి పర్యవేక్షణ చేస్తాయి. ఈ మండలాల ఆధారంగానే భవన నిర్మాణ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.