సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ · Practice MCQs

Correct: B — ఆర్టికల్ 249

ఆర్టికల్ 249 ప్రకారం జాతీయ ప్రయోజనం కోసం రాజ్యసభ 2/3 తీర్మానం చేస్తే రాష్ట్ర జాబితా అంశంపై పార్లమెంటు చట్టం చేయవచ్చు. 250 అత్యవసర పరిస్థితికి, 252 రెండు లేదా ఎక్కువ రాష్ట్రాల అభ్యర్థనకు, 253 అంతర్జాతీయ ఒప్పందాల అమలుకు సంబంధించినవి.

Correct: A — పోలీసు

42వ సవరణ విద్య, అడవులు, తూనికలు-కొలతలు, వన్యప్రాణి-పక్షుల సంరక్షణ, న్యాయ పరిపాలన అనే ఐదు అంశాలను ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చింది. పోలీసు (శాంతిభద్రతలు) రాష్ట్ర జాబితాలోనే ఉంది; అందుకే కేంద్ర సంస్థల అధికార పరిధిపై వివాదాలు వస్తాయి.

Correct: D — ఆర్టికల్ 253

ఆర్టికల్ 253 అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు, ఒడంబడికల అమలు కోసం రాష్ట్ర జాబితా అంశాలపై కూడా చట్టం చేసే అధికారాన్ని పార్లమెంటుకు ఇస్తుంది. 249 రాజ్యసభ తీర్మానంతో, 250 అత్యవసర పరిస్థితిలో, 252 రాష్ట్రాల అభ్యర్థనపై వర్తిస్తాయి.

Correct: C — జమ్మూ కాశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా మారడంతో 1% తగ్గింపు

14వ ఆర్థిక సంఘం 42% వాటా ఇవ్వగా, జమ్మూ కాశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా మారినందున 15వ సంఘం 1% తగ్గించి 41% చేసింది. ఇతర కారణాలు నోట్స్‌లో లేవు; GST పరిహారం విడిగా జూన్ 2022 వరకు ఇచ్చారు.

Correct: B — అరవింద్ పనగారియా అధ్యక్షతన, 2023 డిసెంబర్‌లో

16వ ఆర్థిక సంఘం అరవింద్ పనగారియా అధ్యక్షతన 2023 డిసెంబర్‌లో ఏర్పాటైంది. ఎన్.కె. సింగ్ 15వ సంఘానికి, వై.వి. రెడ్డి 14వ సంఘానికి నేతృత్వం వహించారు. పనగారియా పేరును 16వ సంఘంతో ముడిపెట్టడం పరీక్షల్లో తరచూ వస్తుంది.

Correct: A — సెస్సులు, సర్‌ఛార్జీలు

సెస్సులు, సర్‌ఛార్జీల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని కేంద్రం రాష్ట్రాలతో పంచుకోదు; అది విభాజ్య పూల్ (divisible pool) లో చేరదు. అందుకే రాష్ట్రాలు సెస్సుల పెంపుపై అభ్యంతరం చెబుతుంటాయి. ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులు విభాజ్య పన్నులకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి.

Correct: D — తమిళనాడు ప్రభుత్వం

రాజమన్నార్ కమిటీని 1969లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం నియమించి, రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ స్వయంప్రతిపత్తి ఇవ్వాలని సూచించింది. ఆనంద్‌పూర్ సాహిబ్ తీర్మానం (1973) అకాలీదళ్ ప్రకటన, 1977 మెమోరాండం పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రకటన; సర్కారియా కమిషన్‌ను మాత్రం కేంద్రం నియమించింది.

Correct: C — 2007లో నియామకం, 2010లో నివేదిక

మదన్ మోహన్ పూంఛీ కమిషన్ 2007లో నియమితమై 2010లో నివేదిక సమర్పించింది. 1983-1988 సర్కారియా కమిషన్ కాలం. వెంకటాచలయ్య అధ్యక్షతన రాజ్యాంగ సమీక్ష కమిషన్ 2000లో ఏర్పడింది.

Correct: B — నియామకానికి ముందు ముఖ్యమంత్రిని సంప్రదించాలి; క్రియాశీల రాజకీయాల్లో లేని వ్యక్తిని నియమించాలి

సర్కారియా కమిషన్ గవర్నర్ నియామకంలో రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిని సంప్రదించాలని, క్రియాశీల రాజకీయాల్లో లేని వ్యక్తిని నియమించాలని సూచించింది. గవర్నర్ ప్రత్యక్ష ఎన్నిక లేదా పదవి రద్దు వంటి సిఫార్సులు నోట్స్‌లో లేవు, అవి కమిషన్ చేయలేదు.

Correct: A — ఆర్టికల్ 200

ఆర్టికల్ 200 గవర్నర్‌కు బిల్లులపై ఆమోదం లేదా రాష్ట్రపతి పరిశీలనకు రిజర్వ్ చేసే అధికారం ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 213 ఆర్డినెన్స్ అధికారం, ఆర్టికల్ 163 విచక్షణాధికారం, ఆర్టికల్ 156 గవర్నర్ పదవీకాలం గురించి తెలుపుతాయి.