సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ · Practice MCQs

Correct: C — కేంద్ర హోం మంత్రి

ప్రాంతీయ మండళ్లకు కేంద్ర హోం మంత్రి అధ్యక్షుడు. ఇవి రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 1956 కింద ఏర్పాటయ్యాయి. అంతర్రాష్ట్ర మండలికి మాత్రం ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు; ఈ రెండింటి అధ్యక్షులను కలపకుండా గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: B — ఆర్టికల్ 262

ఆర్టికల్ 262 అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాల పరిష్కారాన్ని చెబుతుంది; దీనికి అనుగుణంగా అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాల చట్టం 1956 వచ్చింది. ఆర్టికల్ 263 అంతర్రాష్ట్ర మండలి, ఆర్టికల్ 131 సుప్రీంకోర్టు ఒరిజినల్ అధికారం, ఆర్టికల్ 301 వాణిజ్య స్వేచ్ఛకు సంబంధించినవి.

Correct: A — 5

రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 1956 కింద 5 ప్రాంతీయ మండళ్లు ఏర్పడ్డాయి. ఈశాన్య ప్రాంత మండలి (NEC) మాత్రం 1971 ప్రత్యేక చట్టం కింద ఏర్పడింది, కాబట్టి ఇది ఈ ఐదింటిలో లెక్కకు రాదు. దక్షిణ ప్రాంతీయ మండలిలో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ఉన్నాయి.

Correct: D — 2 జూన్ 2014

తెలంగాణ 2 జూన్ 2014న ఏర్పడింది (ఆ తేదీనే తెలంగాణ ఆవిర్భావ దినోత్సవం). 1 మార్చి 2014న విభజన చట్టానికి రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించింది, 1 నవంబర్ 1956 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన రోజు, 17 సెప్టెంబర్ 1948 హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత్‌లో విలీనమైన రోజు.

Correct: C — 29వ రాష్ట్రం

తెలంగాణ 2014లో భారతదేశంలో 29వ రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది. ఆర్టికల్స్ 3, 4 ప్రకారం పార్లమెంటు కొత్త రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేయవచ్చు, ఆ అధికారం ఆధారంగానే ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014 వచ్చింది.

Correct: B — సెక్షన్ 90

పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 2014లోని సెక్షన్ 90 పోలవరంను జాతీయ ప్రాజెక్టుగా ప్రకటించింది. సెక్షన్ 8 హైదరాబాద్ శాంతిభద్రతలలో గవర్నర్ ప్రత్యేక బాధ్యతకు, సెక్షన్ 93 వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి, సెక్షన్ 89 నదీ జలాల పంపిణీకి సంబంధించినవి.

Correct: A — ఆర్టికల్ 279A

GST కౌన్సిల్ ఏర్పాటుకు ఆధారం ఆర్టికల్ 279A. ఆర్టికల్ 246A GSTపై చట్టం చేసే అధికారం, 269A అంతర్రాష్ట్ర వాణిజ్యంలో GST వసూలు, 243K రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి కౌన్సిల్‌కు అధ్యక్షుడు.

Correct: D — NITI ఆయోగ్ (2015)

1950లో ఏర్పడిన ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో 2015లో NITI ఆయోగ్ ఏర్పడింది; ఇది 'టీమ్ ఇండియా' స్ఫూర్తితో సహకార సమాఖ్యను ప్రోత్సహిస్తుంది. జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC) 1952లో ఏర్పడిన రాజ్యాంగేతర సంస్థ, అది ప్రణాళికా సంఘానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

Correct: C — ఆర్టికల్ 239AA

ఢిల్లీకి జాతీయ రాజధాని ప్రాంత హోదాను 69వ సవరణ (1991) ద్వారా చేర్చిన ఆర్టికల్ 239AA ఇస్తుంది. ఆర్టికల్ 370 జమ్మూ కాశ్మీర్ (2019లో రద్దైంది), ఆర్టికల్ 371-D ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేక నిబంధన, ఆర్టికల్ 356 రాష్ట్రపతి పాలనకు సంబంధించినవి.

Correct: B — రామ్‌నాథ్ కోవింద్

ఒకే దేశం – ఒకే ఎన్నిక కమిటీకి మాజీ రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ నేతృత్వం వహించారు; కమిటీ 2023 సెప్టెంబర్‌లో ఏర్పడి 2024 మార్చిలో నివేదిక ఇచ్చింది. వెంకటాచలయ్య రాజ్యాంగ సమీక్ష కమిషన్ (2000) అధ్యక్షుడు, సర్కారియా కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల కమిషన్ అధ్యక్షుడు.