సమకాలీన పరిణామాలు: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ · Practice MCQs

Correct: D — పంజాబ్

నోట్స్ ప్రకారం 2023లో పంజాబ్ కేసులో సుప్రీంకోర్టు గవర్నర్ బిల్లులను అనిశ్చితంగా పెండింగ్‌లో ఉంచరాదని చెప్పింది. బీహార్ శాసనసభ రద్దు రామేశ్వర్ ప్రసాద్ కేసు (2006)లో, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గవర్నర్ అధికారాలు నబమ్ రెబియా కేసు (2016)లో వచ్చాయి.

Correct: C — బ్రిజేష్ కుమార్ అధ్యక్షతన, 2004లో

KWDT-I 1969లో బచావత్ అధ్యక్షతన, KWDT-II 2004లో బ్రిజేష్ కుమార్ అధ్యక్షతన ఏర్పడ్డాయి. 1990 కావేరీ ట్రిబ్యునల్ ఏర్పడిన సంవత్సరం. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఏపీ, తెలంగాణ నీటి వాటా వివాదాలు విభజన చట్టం సెక్షన్ 89తో ముడిపడి ఉన్నాయి.

Correct: B — 2007

కావేరీ ట్రిబ్యునల్ 1990లో ఏర్పడి, తుది అవార్డును 2007లో ఇచ్చింది; 2018లో సుప్రీంకోర్టు ఈ వివాదంపై తీర్పు చెప్పింది. 1969లో కృష్ణా, గోదావరి ట్రిబ్యునళ్లు ఏర్పడ్డాయి. సంవత్సరాలను ఇలా గుర్తుంచుకోవడం కాలక్రమ ప్రశ్నలకు ఉపయోగపడుతుంది.

Correct: A — సెక్షన్ 8

చట్టంలోని సెక్షన్ 8 హైదరాబాద్‌లో శాంతిభద్రతలు, ముఖ్య సంస్థల భద్రతపై గవర్నర్‌కు ప్రత్యేక బాధ్యత అప్పగిస్తుంది. సెక్షన్ 90 పోలవరం జాతీయ ప్రాజెక్టు, సెక్షన్ 93 మరియు 13వ షెడ్యూల్ వెనుకబడిన జిల్లాల అభివృద్ధి ప్యాకేజీకి సంబంధించినవి.

Correct: D — 10 ఏళ్లు (2 జూన్ 2024 వరకు)

చట్టం ప్రకారం హైదరాబాద్ గరిష్ఠంగా 10 ఏళ్లు, అంటే 2 జూన్ 2024 వరకు, రెండు రాష్ట్రాలకు ఉమ్మడి రాజధాని. ఈ పదేళ్ల గడువు ముగిశాక హైదరాబాద్ తెలంగాణకే రాజధానిగా మిగులుతుంది; 5, 15, 20 ఏళ్ల గడువులు చట్టంలో లేవు.

Correct: C — ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రజలకు విద్య, ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశాలు

ఆర్టికల్ 371-D (32వ సవరణ, 1973) ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రజలకు విద్య, ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశాల కోసం చేర్చిన నిబంధన; ఆరు సూత్రాల పథకం (1973) దీనికి నేపథ్యం. జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు ఆర్టికల్ 370, ఢిల్లీకి ఆర్టికల్ 239AA వర్తించాయి.

Correct: B — కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు 2/3; 3/4 మెజారిటీ

GST కౌన్సిల్‌లో కేంద్రానికి 1/3, రాష్ట్రాలకు సమష్టిగా 2/3 వెయిటేజీ ఉంటుంది; ఏ నిర్ణయానికైనా 3/4 మెజారిటీ అవసరం. అంటే కేంద్రం ఒంటరిగా నిర్ణయాన్ని తీసుకురాలేదు, అలాగే రాష్ట్రాలన్నీ కలిసినా కేంద్రం అంగీకారం లేకుండా తీర్మానం నెగ్గదు.

Correct: A — సిఫార్సులు బంధనకారులు కావు, ఒప్పించే స్వభావం కలవి

మొహిత్ మినరల్స్ (2022) తీర్పు GST కౌన్సిల్ సిఫార్సులు కేంద్రానికి, రాష్ట్రాలకు బంధనకారులు కావని, అవి ఒప్పించే స్వభావం కలవని చెప్పింది. దీనివల్ల రాష్ట్రాలు తమ శాసన అధికారాన్ని కోల్పోవని కోర్టు భావన. కౌన్సిల్ రాజ్యాంగ విరుద్ధం కాదు.

Correct: D — 84వ సవరణ (2001)

84వ సవరణ (2001) ప్రకారం 2026 తర్వాత తొలి జనగణన వరకు లోక్‌సభ సీట్ల సంఖ్య స్థిరంగా ఉంటుంది. జనాభా నియంత్రణ చేసిన దక్షిణ రాష్ట్రాలు సీట్లు కోల్పోతాయనే ఆందోళన ఉంది. 42వ సవరణ ప్రవేశిక, ప్రాథమిక విధులు వంటి అంశాలకు, 91వ సవరణ మంత్రిమండలి పరిమాణానికి, 69వ ఢిల్లీ హోదాకు సంబంధించినవి.

Correct: C — కె.సి. వేర్ (K.C. Wheare)

బ్రిటిష్ రాజ్యాంగ పండితుడు కె.సి. వేర్ భారత రాజ్యాంగాన్ని అర్ధ-సమాఖ్య (Quasi-federal) అని పిలిచారు, ఎందుకంటే సమాఖ్య లక్షణాలతో పాటు కేంద్రం వైపు మొగ్గు ఎక్కువగా ఉంటుంది. సర్కారియా, ఎన్.కె. సింగ్ వరుసగా కేంద్ర-రాష్ట్ర కమిషన్, 15వ ఆర్థిక సంఘం అధ్యక్షులు.