October 4, 2026 Current Affairs

శాస్త్రీయ భాష (Classical Language) హోదా భారత ప్రభుత్వం ప్రాచీనత, సాహిత్య సంపద, స్వతంత్ర సంప్రదాయం ఉన్న భాషలకు ఇచ్చే గుర్తింపు. తొలిసారిగా 2004లో తమిళానికి ఈ హోదా వచ్చింది; తర్వాత సంస్కృతం (2005), తెలుగు, కన్నడ (2008), మలయాళం (2013), ఒడియా (2014)కు లభించింది.

3 అక్టోబర్ 2024న అస్సామీ, బెంగాలీ, మరాఠీ, పాలీ, ప్రాకృతలను చేర్చగా మొత్తం 11 భాషలయ్యాయి. ఇప్పుడు విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఐదు భాషలకు ఉన్నతి కేంద్రాలను (Centres of Excellence) ఆమోదించింది.

ప్రాచీన భాషల పరిశోధన, అనువాదం, ప్రచురణలకు సంస్థాగత మద్దతు లభిస్తుంది. భాషా వారసత్వ పరిరక్షణ, ఏ భాష ఏ యూనివర్సిటీలో అనే అంశాలు పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడతాయి.

జ్ఞాపకం ట్రిక్: అస్సామీ-బెంగాలీ-మరాఠీ-పాలీ-ప్రాకృత అనే ఐదు కొత్త భాషలు; పాత ఆరు: తమిళం, సంస్కృతం, తెలుగు, కన్నడ, మలయాళం, ఒడియా. మొత్తం 5 + 6 = 11.

విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఐదు శాస్త్రీయ భాషల ఉన్నతి కేంద్రాలను ఆమోదించింది. అస్సామీకి తేజ్‌పూర్ యూనివర్సిటీ, బెంగాలీకి విశ్వభారతి, మరాఠీకి డెక్కన్ కాలేజ్ (పుణె), పాలీకి కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం ఒడిశా (కోరాపుట్), ప్రాకృతకు కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం గుజరాత్ కేంద్రాలుగా ఉంటాయి.

రామప్ప ఆలయం (రామలింగేశ్వర ఆలయం) తెలంగాణలోని ములుగు జిల్లా పాలంపేటలో ఉంది. ఇది కాకతీయ రాజుల కాలంలో నిర్మితమైంది; శిల్పి రామప్ప పేరుతో ప్రసిద్ధి. నోట్ ప్రకారం నిర్మాణ కాలం 1213 CE, UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ స్థలంగా జూలై 2021లో గుర్తింపు (భారత్‌లో 39వది).

ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన–గ్రామీణ్ (PMAY-G) గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ పథకం; ఇది 2016లో ఇందిరా ఆవాస్ యోజన స్థానంలో వచ్చింది. ఇప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఈ పథకం కింద 3D కాంక్రీట్ ప్రింటింగ్ ద్వారా ఇళ్ల నిర్మాణ పైలట్‌ను ప్రారంభిస్తోంది.

వారసత్వ పరిరక్షణ, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల మధ్య సమతుల్యత అనే చర్చ పరీక్షల్లో ముఖ్యమైనది. 3D ప్రింటింగ్ వేగవంతమైన, తక్కువ ఖర్చు గృహ నిర్మాణానికి అవకాశం ఇస్తుంది.

పెద్ద 3D ప్రింటర్ కంప్యూటర్ డిజైన్ ప్రకారం కాంక్రీట్‌ను పొరలు పొరలుగా పోసి గోడలను తయారు చేస్తుంది, కాబట్టి ఇల్లు తక్కువ రోజుల్లో సిద్ధమవుతుంది.

4 అక్టోబర్ 2026 వార్తల ప్రకారం రామప్ప (1213 CE, కాకతీయ) సమీపంలోని PVNR ఓపెన్‌కాస్ట్ గనిని వారసత్వ కార్యకర్తలు వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ PMAY-G కింద 3D కాంక్రీట్ ప్రింటింగ్ తొలి జాతీయ పైలట్‌ను ప్రారంభిస్తోంది.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

అంతర్ పార్లమెంటరీ యూనియన్ (IPU) ప్రపంచ దేశాల పార్లమెంట్ల అంతర్జాతీయ సంస్థ. ఇది 1889లో పారిస్‌లో స్థాపితమైంది; ప్రధాన కార్యాలయం ప్రస్తుతం జెనీవాలో ఉంది. ప్రస్తుతం 183 సభ్య పార్లమెంట్లు ఉన్నాయి. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం, సంభాషణ, శాంతిని ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం.

IPU అసెంబ్లీ సంవత్సరంలో సాధారణంగా రెండుసార్లు జరుగుతుంది. 153వ అసెంబ్లీ టాంజానియాలోని అరుషాలో జరిగింది; భారత బృందానికి రాజ్యసభ ఉప సభాపతి హరివంశ్ నాయకత్వం వహించారు.

అంతర్జాతీయ సంస్థల కేంద్ర కార్యాలయాలు, స్థాపన సంవత్సరాలు, సభ్య సంఖ్య పోటీ పరీక్షల్లో సాధారణ అంశాలు. పార్లమెంటరీ దౌత్యంలో భారత్ పాత్రను ఇది చూపిస్తుంది.

జ్ఞాపకం ట్రిక్: IPU పుట్టింది పారిస్ (1889), ఇప్పుడు ఉండేది జెనీవా; రెండు నగరాల్లో జనన స్థలం వేరు, కార్యాలయం వేరు.

153వ IPU అసెంబ్లీ టాంజానియాలోని అరుషాలో జరిగింది; భారత బృందం హరివంశ్ నేతృత్వంలో పాల్గొంది. అదే రోజు వార్తల్లో, చైనా అమెరికాకు రెండు జెయింట్ పాండాలను అప్పుగా ఇవ్వడానికి అంగీకరించినట్లు తెలిసింది.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

వస్తు సేవల పన్ను (GST) 1 జూలై 2017 నుండి అమలులోకి వచ్చింది; ఇది 101వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా వచ్చింది. GST కౌన్సిల్ (రాజ్యాంగ అధికరణ 279A) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి అధ్యక్షతన రాష్ట్రాల ప్రతినిధులతో కలిసి రేట్లను నిర్ణయిస్తుంది.

ఆరంభంలో 5%, 12%, 18%, 28% శ్లాబులు ఉండేవి. 22 సెప్టెంబర్ 2025న ప్రవేశపెట్టిన నెక్స్ట్-జెన్ సంస్కరణలో రేట్లను హేతుబద్ధీకరించి రెండు ప్రధాన శ్లాబులు (5%, 18%), సిన్/లగ్జరీ వస్తువులకు ప్రత్యేకంగా 40% ఉంచారు. దీని మొదటి ఏడాది ఫలితాలను ఆర్థిక మంత్రి సీతారామన్ సమీక్షించారు.

తక్కువ శ్లాబులతో పన్ను విధానం సరళమవుతుంది, వినియోగదారులకు, చిన్న వ్యాపారులకు సమ్మతి సులభమవుతుంది. పరోక్ష పన్నులు ఆర్థిక వ్యవస్థ పాఠ్యాంశంలో ముఖ్య భాగం.

ఒక వస్తువు గతంలో అనేక శ్లాబుల్లో గందరగోళంగా ఉంటే, ఇప్పుడు 5% లేదా 18% అనే రెండింటిలో ఒకదానికి మాత్రమే వస్తుంది కాబట్టి దుకాణదారుడు బిల్లింగ్ సులభంగా చేయగలడు.

4 అక్టోబర్ 2026న ఆర్థిక మంత్రి సీతారామన్ నెక్స్ట్-జెన్ GST మొదటి ఏడాది ఫలితాలను సమీక్షించారు. H1 FY27లో స్థూల GST ₹12.46 లక్షల కోట్లు (+11.6%), రీఫండ్‌లు ₹1.80 లక్షల కోట్లుగా నమోదయ్యాయి.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (QKD) అనేది ఫోటాన్ల క్వాంటం స్థితులను ఉపయోగించి రెండు పక్షాల మధ్య రహస్య కీని పంచుకునే పద్ధతి. ఎవరైనా దొంగచాటుగా చూస్తే క్వాంటం స్థితి మారిపోతుంది, కాబట్టి చొరబాటును గుర్తించవచ్చు. తొలి QKD ప్రోటోకాల్ BB84 (1984).

ఫ్రీ-స్పేస్ QKD అంటే ఫైబర్ కేబుల్ లేకుండా బహిరంగ గాలిలో కాంతి ద్వారా కీని పంపడం. QNu Labs, BISAG-N (MeitY పరిధిలోని సంస్థ), IIT గాంధీనగర్ కలిసి ఇలాంటి లింక్‌ను ప్రదర్శించాయి. భారత్ 2023లో జాతీయ క్వాంటం మిషన్‌ను ఆమోదించింది.

రక్షణ, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సమాచార భద్రతకు అత్యంత సురక్షిత కమ్యూనికేషన్ అవకాశం కల్పిస్తుంది. క్వాంటం టెక్నాలజీ ప్రశ్నలు సైన్స్ & టెక్ విభాగంలో ముఖ్యమైనవి.

రెండు భవనాల మధ్య లేజర్ కాంతి పుంజం ద్వారా తాళం చెవి సంఖ్యలను పంపితే, మధ్యలో ఎవరైనా చూసిన వెంటనే కాంతి స్థితి మారి చొరబాటు తెలిసిపోతుంది.

QNu Labs, BISAG-N (MeitY), IIT గాంధీనగర్ కలిసి 5.56 కి.మీ. బహిరంగ గాలిలో QKD లింక్‌ను ప్రదర్శించాయి (తొలి ఫ్రీ-స్పేస్ లింక్). క్వాంటం బిట్ ఎర్రర్ రేట్ 5% కంటే తక్కువ కాగా సెకనుకు 230–260 బిట్ల కీ సాధించారు.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):

ఆసియా క్రీడలు ఆసియా ఖండంలోని దేశాల మధ్య నాలుగేళ్లకోసారి జరిగే బహుళ-క్రీడా పోటీలు. వీటిని ఒలింపిక్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆసియా (OCA) నిర్వహిస్తుంది; OCA ప్రధాన కార్యాలయం కువైట్ సిటీలో ఉంది. మొదటి ఆసియా క్రీడలు 1951లో న్యూఢిల్లీలో జరిగాయి.

2026 క్రీడలు జపాన్‌లోని ఐచి-నగోయాలో జరిగి 4 అక్టోబర్‌న ముగిశాయి. పతకాల పట్టిక స్వర్ణాల సంఖ్య ఆధారంగా నిర్ణయమవుతుంది; భారత్ తుది పట్టికలో 4వ స్థానంలో నిలిచింది. తదుపరి ఆతిథ్య బాధ్యత దోహా (ఖతార్)కు 2030 కోసం అప్పగించారు.

క్రీడా కరెంట్ అఫైర్స్‌లో ఆతిథ్య నగరాలు, పతకాల సంఖ్య, పతాకధారులు తరచూ ప్రశ్నలుగా వస్తాయి. భారత క్రీడాకారుల ప్రదర్శన దేశ క్రీడా విధానాల (ఖేలో ఇండియా వంటివి) ఫలితాలకు సూచికగా భావిస్తారు.

జ్ఞాపకం ట్రిక్: 21-27-37 అంటే స్వర్ణ-రజత-కాంస్య క్రమం; మొత్తం 85. పట్టికలో ర్యాంక్ స్వర్ణాల సంఖ్యతో నిర్ణయమవుతుంది, మొత్తం పతకాలతో కాదు.

ఐచి-నగోయా ఆసియా క్రీడలు 4 అక్టోబర్ 2026న ముగిశాయి. భారత్ 85 పతకాలతో 4వ స్థానంలో నిలిచింది. ముగింపు వేడుకలో నీరూ ధండా భారత పతాకధారిగా వ్యవహరించారు.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):