సంస్థల పనితీరు (Working of Institutions) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for సంస్థల పనితీరు (Working of Institutions) (9వ తరగతి సోషల్ – రాజనీతి శాస్త్రం (Class 9 Social – Political Science)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
ప్రకటన (A): నిర్ణయాలు వేగంగా తీసుకోవడానికి సంస్థలు సహాయపడవు. కారణం (R): సంస్థల వల్ల వచ్చే ఆలస్యం విస్తృత వర్గాన్ని సంప్రదించే అవకాశం ఇస్తుంది, చెడు నిర్ణయాలను హడావిడిగా తీసుకోవడం కష్టతరం చేస్తుంది. సరైనది ఏది?
A. A సరైనది, R సరైనది, R అనేది A కి సరైన వివరణ
B. A సరైనది, R సరైనది కానీ R, A కి వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A సరైనది, R సరైనది, R అనేది A కి సరైన వివరణ
సంస్థల్లో నియమాలు, సమావేశాలు, కమిటీల వల్ల ఆలస్యం, సంక్లిష్టత ఉంటుంది కాబట్టి వేగం పెరగదు. కానీ అదే ఆలస్యం వల్ల అనేకమందిని సంప్రదించే అవకాశం లభిస్తుంది, చెడు నిర్ణయం హడావిడిగా తీసుకోవడం కూడా కష్టమవుతుంది; కాబట్టి R అనేది A కి సరైన వివరణ.
ఒక ఉద్యోగ కోటా ఉత్తర్వు సంఖ్య O.M. No. 36012/22/93-Est (SCT). ఇది ఏ సందర్భానికి చెందినది?
A. 1979లో మండల్ కమిషన్ నియామక ఉత్తర్వు
B. సుప్రీంకోర్టు తీర్పు అనంతరం సంపన్నులను మినహాయిస్తూ 1993లో జారీ అయిన మెమోరాండం
C. 1990లో 27% కోటా ప్రకటన ఉత్తర్వు
D. 1989 ఎన్నికల మేనిఫెస్టో
Answer & explanation
Correct: B — సుప్రీంకోర్టు తీర్పు అనంతరం సంపన్నులను మినహాయిస్తూ 1993లో జారీ అయిన మెమోరాండం
మొదటి మెమోరాండం సంఖ్య 36012/31/90 (1990). 36012/22/93 అనే సంవత్సరభాగం '93' ఇది 1993 సెప్టెంబర్ 8న సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలకు అనుగుణంగా వచ్చిన రెండో మెమోరాండం అని చూపుతుంది; కమిషన్ నియామకం ఉత్తర్వు కాదు, మేనిఫెస్టో అసలు ఉత్తర్వే కాదు.
C. నిర్ణయం కేబినెట్ది, ముసాయిదా అధికారులది, సంతకం ఒక అధికారిది
D. నిర్ణయం రాష్ట్రపతి ఒక్కరిది, అమలు ప్రధానిది
Answer & explanation
Correct: C — నిర్ణయం కేబినెట్ది, ముసాయిదా అధికారులది, సంతకం ఒక అధికారిది
నిర్ణయం కేబినెట్ తీసుకుంది; విభాగ సీనియర్ అధికారులు ముసాయిదా చేసి మంత్రి ఆమోదం తీసుకున్నారు; జాయింట్ సెక్రటరీ స్థాయి అధికారి సంతకం చేశారు. సంతకం చేసిన అధికారి కేవలం మంత్రి సూచనలు అమలు చేశారు, నిర్ణయం తీసుకోలేదు.
ఇందిరా సహానీ కేసు తీర్పు నుంచి న్యాయవ్యవస్థ గురించి ఏ ముగింపు సరైనది?
A. న్యాయవ్యవస్థ ప్రభుత్వానికి పూర్తిగా లోబడి ఉంది
B. న్యాయవ్యవస్థ ఉత్తర్వును రద్దు చేసింది
C. న్యాయవ్యవస్థ తటస్థంగా ఉండి ఏ ఆదేశమూ ఇవ్వలేదు
D. న్యాయవ్యవస్థ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వును సమర్థించినా దానిలో మార్పు కూడా ఆదేశించగలిగింది, అంటే స్వతంత్రంగా వ్యవహరించింది
Answer & explanation
Correct: D — న్యాయవ్యవస్థ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వును సమర్థించినా దానిలో మార్పు కూడా ఆదేశించగలిగింది, అంటే స్వతంత్రంగా వ్యవహరించింది
ఉత్తర్వు చెల్లుతుందని తీర్పు ఇచ్చినా సంపన్నులను మినహాయించాలని సుప్రీంకోర్టు ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది; ప్రభుత్వం దానిని పాటిస్తూ 1993లో మరో మెమోరాండం ఇచ్చింది. ఇది ప్రభుత్వ ఇష్టానికి లోబడకుండా ఆదేశాలిచ్చే స్వతంత్రతను చూపుతుంది.
ఒక దేశంలో ప్రభుత్వం పార్లమెంటు అనుమతి లేకుండా ఖర్చు చేయలేదు, పార్లమెంటు మద్దతు కోల్పోతే నిర్ణయాలు తీసుకోలేదు. ఈ వ్యవస్థను బట్టి పార్లమెంటు ఏ రెండు విధులు నిర్వర్తిస్తోంది?
A. ధనంపై నియంత్రణ, ప్రభుత్వంపై నియంత్రణ
B. చట్టాలు వ్యాఖ్యానించడం, తీర్పులు ఇవ్వడం
C. ప్రధాన న్యాయమూర్తిని ఎన్నుకోవడం, గవర్నర్లను నియమించడం
D. ప్రాథమిక హక్కుల పరిరక్షణ, న్యాయసమీక్ష
Answer & explanation
Correct: A — ధనంపై నియంత్రణ, ప్రభుత్వంపై నియంత్రణ
ఖర్చుకు అనుమతి అవసరమంటే పార్లమెంటు ధనంపై నియంత్రణ కలిగి ఉంది; మద్దతు ఉన్నంతవరకే నిర్ణయాలు తీసుకోగలరంటే ప్రభుత్వాన్ని నియంత్రిస్తోంది. వ్యాఖ్యానం, తీర్పులు, న్యాయసమీక్ష న్యాయవ్యవస్థ విధులు.
లోక్సభ ఆమోదించిన బడ్జెట్ను రాజ్యసభ వ్యతిరేకించినా అది ముందుకు సాగడానికి కారణం ఏమిటి?
A. రాజ్యసభకు ఏ అధికారమూ లేదు
B. ద్రవ్య విషయాల్లో రాజ్యసభకు తిరస్కరించే అధికారం లేదు; ఆలస్యం మాత్రమే చేయగలదు
C. బడ్జెట్కు రాష్ట్రపతి ఆమోదం అవసరం లేదు
D. సంయుక్త సమావేశం తప్పనిసరి కాబట్టి
Answer & explanation
Correct: B — ద్రవ్య విషయాల్లో రాజ్యసభకు తిరస్కరించే అధికారం లేదు; ఆలస్యం మాత్రమే చేయగలదు
ద్రవ్య సంబంధిత చట్టంపై లోక్సభ ఆమోదించాక రాజ్యసభ 14 రోజులు ఆలస్యం చేయవచ్చు లేదా మార్పులు సూచించవచ్చు, లోక్సభ అంగీకరించకపోవచ్చు. కాబట్టి తిరస్కరణ ప్రభావం లేదు; రాజ్యసభకు సాధారణ చట్టాలపై అధికారాలు ఉంటాయి.
ఈ జతలను పరిశీలించండి. (1) సాధారణ చట్టంపై ఉభయ సభల విభేదం – సంయుక్త సమావేశం; (2) ద్రవ్య చట్టం – రాజ్యసభ తిరస్కరించగలదు; (3) అవిశ్వాస తీర్మానం – లోక్సభ మాత్రమే. ఏవి సరైన జతలు?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: C — 1, 3 మాత్రమే
సాధారణ చట్టం విభేదానికి సంయుక్త సమావేశం, మంత్రిమండలిపై అవిశ్వాసం లోక్సభ అధికారం. ద్రవ్య చట్టాన్ని రాజ్యసభ తిరస్కరించలేదు, 14 రోజులు ఆలస్యం మాత్రమే చేయగలదు కాబట్టి రెండో జత తప్పు.
7 డిసెంబర్ 2004 రోజు సభ్యులు ప్రస్తావించిన అంశాలు ఏ పార్లమెంటరీ విధికి ఉదాహరణ?
A. న్యాయసమీక్ష
B. మంత్రుల నియామకం
C. సుప్రీంకోర్టు తీర్పు
D. ప్రజా సమస్యల ప్రస్తావన ద్వారా ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం (చర్చావేదిక పాత్ర)
Answer & explanation
Correct: D — ప్రజా సమస్యల ప్రస్తావన ద్వారా ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం (చర్చావేదిక పాత్ర)
ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతుల బీమా, రాజస్థానీకి అధికార భాష హోదా, CBI ప్రవర్తన వంటి అంశాలను సభ్యులు సభలో ప్రస్తావించడం ప్రజా సమస్యలపై చర్చ, ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనానికి ఉదాహరణ. న్యాయసమీక్ష, తీర్పులు న్యాయవ్యవస్థ పనులు.
ఒక రక్షణ మంత్రికి సాంకేతిక విషయాలు తక్కువ తెలిసినా విధాన నిర్ణయం ఆయనే తీసుకుంటాడు. దీనిలో నిపుణుల పాత్ర ఏమిటి?
A. సాంకేతిక సలహా ఇవ్వడం, లక్ష్యాన్ని బట్టి నిర్ణయించేది మంత్రి
B. నిర్ణయం పూర్తిగా నిపుణులే తీసుకుంటారు
C. నిపుణులకు ఏ పాత్రా ఉండదు
D. నిపుణులు మంత్రిని ఎన్నుకుంటారు
Answer & explanation
Correct: A — సాంకేతిక సలహా ఇవ్వడం, లక్ష్యాన్ని బట్టి నిర్ణయించేది మంత్రి
నిపుణులు గమ్యం చెప్పరు, మార్గం చెబుతారు: వారు ఒకటికంటే ఎక్కువ ఎంపికలు లేదా భిన్నాభిప్రాయాలు ముందుంచుతారు, మొత్తం లక్ష్యాన్ని బట్టి ఎన్నికైన మంత్రి నిర్ణయిస్తాడు. ఇదే రాజకీయ కార్యనిర్వాహకుడి ప్రాధాన్యత.
ఏ ఒక్క పార్టీకి లేదా కూటమికి లోక్సభలో మెజారిటీ రానప్పుడు రాష్ట్రపతి ఏమి చేస్తారు?
A. అతిపెద్ద వ్యక్తిగత ఓట్లు వచ్చిన అభ్యర్థిని ఖచ్చితంగా నియమిస్తారు
B. మెజారిటీ మద్దతు కూడగట్టగలరని భావించేవారిని ప్రధానిగా నియమించి, నిర్ణీత సమయంలో మెజారిటీ రుజువు చేసుకోమని అడగవచ్చు
C. లోక్సభను శాశ్వతంగా రద్దు చేస్తారు
D. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని ప్రధానిగా నియమిస్తారు
Answer & explanation
Correct: B — మెజారిటీ మద్దతు కూడగట్టగలరని భావించేవారిని ప్రధానిగా నియమించి, నిర్ణీత సమయంలో మెజారిటీ రుజువు చేసుకోమని అడగవచ్చు
ఇది రాష్ట్రపతి తన విచక్షణను వినియోగించే సందర్భం: లోక్సభలో మెజారిటీ సాధించగలడని భావించే నాయకుడిని నియమించి, నిర్ణీత కాలంలో మెజారిటీ రుజువు చేసుకోమని కోరవచ్చు. స్పష్టమైన మెజారిటీ ఉంటే మాత్రం ఆ నాయకుడినే నియమించాలి.
ప్రకటన (A): నిర్ణయాలు వేగంగా తీసుకోవడానికి సంస్థలు సహాయపడవు. కారణం (R): సంస్థల వల్ల వచ్చే ఆలస్యం విస్తృత వర్గాన్ని సంప్రదించే అవకాశం ఇస్తుంది, చెడు నిర్ణయాలను హడావిడిగా తీసుకోవడం కష్టతరం చేస్తుంది. సరైనది ఏది?