ప్రజాస్వామ్య హక్కులు (Democratic Rights) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ప్రజాస్వామ్య హక్కులు (Democratic Rights) (9వ తరగతి సోషల్ – రాజనీతి శాస్త్రం (Class 9 Social – Political Science)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Easy
ఈ క్రింది వాటిలో రాజ్యాంగం ఇచ్చిన స్వేచ్ఛల్లో ఒకటి ఏది?
A. ఇతరుల పరువు తీసే స్వేచ్ఛ
B. ఆయుధాలతో ర్యాలీ చేసే స్వేచ్ఛ
C. దేశంలో ఎక్కడైనా నివసించి స్థిరపడే స్వేచ్ఛ
D. తిరుగుబాటుకు రెచ్చగొట్టే స్వేచ్ఛ
Answer & explanation
Correct: C — దేశంలో ఎక్కడైనా నివసించి స్థిరపడే స్వేచ్ఛ
పౌరులు భారత భూభాగంలో ఎక్కడైనా నివసించి స్థిరపడవచ్చు. పరువు నష్టం, ఆయుధాలతో సమావేశాలు, తిరుగుబాటుకు రెచ్చగొట్టడం భావ ప్రకటన, సమావేశ స్వేచ్ఛల హద్దులను దాటుతాయి కాబట్టి అవి స్వేచ్ఛలు కావు.
అరెస్టయిన వ్యక్తిని ఎన్ని గంటల్లోపు సమీప మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలి?
A. 12 గంటలు
B. 48 గంటలు
C. 72 గంటలు
D. 24 గంటలు
Answer & explanation
Correct: D — 24 గంటలు
అరెస్టు జరిగిన 24 గంటల్లోపే సమీప మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచాలనే నియమం ఉంది. దీనివల్ల పోలీసులు ఎవరినీ చట్టవిరుద్ధంగా ఎక్కువ కాలం నిర్బంధించకుండా ఉంటారు. ఇతర సంఖ్యలు పుస్తకంలో లేవు.
పద్నాలుగేళ్ల లోపు పిల్లలను ఫ్యాక్టరీలు, గనుల్లో పనిలో పెట్టడం ఏ హక్కు కింద నిషేధం?
A. దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా హక్కు
B. మత స్వేచ్ఛా హక్కు
C. సాంస్కృతిక హక్కు
D. రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు
Answer & explanation
Correct: A — దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా హక్కు
బాల కార్మిక నిషేధం దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా హక్కులోని మూడు చెడుల్లో ఒకటి. 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలను ఫ్యాక్టరీ, గని, రైల్వేలు, ఓడరేవుల వంటి ప్రమాదకర పనుల్లో పెట్టకూడదు. ఇతర హక్కులు ఈ అంశాన్ని నేరుగా చర్చించవు.
ఏ ఒక్క మతాన్నీ అధికార మతంగా స్థాపించని రాజ్యం ఏది?
A. మతరాజ్యం
B. లౌకిక రాజ్యం
C. రాచరికం
D. సైనిక రాజ్యం
Answer & explanation
Correct: B — లౌకిక రాజ్యం
లౌకిక రాజ్యం ఏ మతాన్నీ అధికార మతంగా స్థాపించదు, ఏ మతానికీ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇవ్వదు, మతం కారణంగా శిక్షించదు. భారత్ అన్ని మతాల నుంచి సమాన దూరం పాటిస్తుంది. మిగతా వ్యవస్థలకు ఈ లక్షణం ఉండదు.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో తెలుగువారు, కర్ణాటకలో ఏ స్థితిలో ఉన్నారని పుస్తకం చెప్పింది?
A. రెండు చోట్లా మెజారిటీ
B. రెండు చోట్లా మైనారిటీ
C. ఆంధ్రప్రదేశ్లో మెజారిటీ, కర్ణాటకలో మైనారిటీ
D. ఆంధ్రప్రదేశ్లో మైనారిటీ, కర్ణాటకలో మెజారిటీ
Answer & explanation
Correct: C — ఆంధ్రప్రదేశ్లో మెజారిటీ, కర్ణాటకలో మైనారిటీ
భాషా ఆధారంగా మైనారిటీ అనేది ప్రదేశాన్ని బట్టి మారుతుంది. తెలుగువారు సొంత రాష్ట్రంలో మెజారిటీ, పొరుగు కర్ణాటకలో మైనారిటీ; ఇదే విధంగా సిక్కులు పంజాబ్లో మెజారిటీ, రాజస్థాన్, హర్యానా, ఢిల్లీలో మైనారిటీ.
రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కును రాజ్యాంగం యొక్క "హృదయం, ఆత్మ" అని ఎవరు పిలిచారు?
A. మహాత్మా గాంధీ
B. జవహర్లాల్ నెహ్రూ
C. సర్దార్ పటేల్
D. డాక్టర్ అంబేడ్కర్
Answer & explanation
Correct: D — డాక్టర్ అంబేడ్కర్
రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు ఇతర హక్కులను అమలు చేయగలిగే శక్తినిస్తుంది కాబట్టి డాక్టర్ అంబేడ్కర్ దాన్ని రాజ్యాంగ హృదయం, ఆత్మ అన్నారు. మిగతా నాయకుల పేరుతో ఈ వ్యాఖ్య పుస్తకంలో లేదు.
జాతీయ మానవ హక్కుల సంఘం (NHRC) ఏ సంవత్సరంలో ఏర్పడింది?
A. 1993
B. 1950
C. 1986
D. 2005
Answer & explanation
Correct: A — 1993
NHRC చట్టం ద్వారా 1993లో ఏర్పడిన స్వతంత్ర సంఘం. 1950లో రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చింది; 2005లో సమాచార హక్కు చట్టం వచ్చింది; ఇతర సంవత్సరాలు ఈ సంఘ స్థాపనకు సంబంధం లేనివి.
పుస్తకం ప్రకారం, ఈ క్రింది వాటిలో ప్రాథమిక హక్కు కాకుండా రాజ్యాంగ హక్కుగా పేర్కొన్నది ఏది?
A. సమానత్వపు హక్కు
B. ఆస్తి హక్కు
C. మత స్వేచ్ఛా హక్కు
D. రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు
Answer & explanation
Correct: B — ఆస్తి హక్కు
ఆస్తి హక్కు ప్రాథమిక హక్కు కాదు కానీ రాజ్యాంగ హక్కు అని పుస్తకం చెబుతుంది (44వ సవరణ 1978 తర్వాత, ఆర్టికల్ 300A). మిగతా మూడూ ఆరు ప్రాథమిక హక్కుల్లో భాగం.
పుస్తకం ప్రకారం 14 ఏళ్ల వయసు వరకు పిల్లలందరికీ ప్రభుత్వాలు ఏ విద్యను అందించాలి?
A. ఉచిత ఉన్నత విద్య మాత్రమే
B. ప్రైవేటు విద్య
C. ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
D. వృత్తి విద్య మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
పాఠశాల విద్య హక్కుగా మారింది; ప్రభుత్వాలు 14 ఏళ్ల వయసు వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను అందించాలి. (ఇది ఆర్టికల్ 21A, 86వ సవరణ 2002 – పుస్తకం వెలుపల.) ఉన్నత విద్య మాత్రమే అనే ఎంపిక పరిధిని తప్పుగా చెబుతుంది.
D. ప్రభుత్వానికి కోర్టు ఇచ్చే ఉత్తర్వుతో కూడిన అధికారిక పత్రం
Answer & explanation
Correct: D — ప్రభుత్వానికి కోర్టు ఇచ్చే ఉత్తర్వుతో కూడిన అధికారిక పత్రం
రిట్ అనేది ప్రభుత్వానికి కోర్టు ఇచ్చే ఉత్తర్వుతో కూడిన అధికారిక పత్రం; దీన్ని హైకోర్టు లేదా సుప్రీంకోర్టు మాత్రమే జారీ చేయగలవు. మిగతా పత్రాలకు ఈ అర్థం లేదు.