Free practice MCQs with answers and explanations for శీతోష్ణస్థితి (Climate) (9వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 9 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Moderate
భారతదేశంలో రోజువారీ ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం (Diurnal range) అత్యధికంగా ఉండే ప్రాంతం ఏది?
A. థార్ ఎడారి
B. అండమాన్, నికోబార్ దీవులు
C. కేరళ
D. తిరువనంతపురం
Answer & explanation
Correct: A — థార్ ఎడారి
థార్ ఎడారిలో పగలు 50°C, రాత్రి సుమారు 15°C కాబట్టి అక్కడ వ్యత్యాసం అత్యధికం. అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, కేరళలో సముద్ర ప్రభావం వల్ల పగలు రాత్రి ఉష్ణోగ్రతల తేడా దాదాపు ఉండదు; తిరువనంతపురం కూడా సమశీతోష్ణం.
1. మేఘాలయలో వార్షిక అవపాతం 400 సెం.మీ.కు పైగా ఉంటుంది. 2. లడఖ్, పశ్చిమ రాజస్థాన్లలో 10 సెం.మీ. కంటే తక్కువ. 3. తమిళనాడు తీరం తన వర్షంలో పెద్ద భాగాన్ని అక్టోబర్–నవంబర్లో పొందుతుంది. ఏవి సరైనవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవి
పాఠ్యాంశం వార్షిక అవపాతాన్ని మేఘాలయలో 400 సెం.మీ.+, లడఖ్, పశ్చిమ రాజస్థాన్లలో 10 సెం.మీ. కంటే తక్కువగా పేర్కొంది. జూన్–సెప్టెంబర్ వర్షాలకు భిన్నంగా తమిళనాడు తీరం అక్టోబర్–నవంబర్లో పెద్ద భాగం పొందుతుంది. మూడూ సరైనవే.
వాదన (A): కొండ ప్రాంతాలు వేసవిలో చల్లగా ఉంటాయి. కారణం (R): భూ ఉపరితలం నుంచి ఎత్తుకు వెళ్లే కొద్దీ వాతావరణం పలుచబడి ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
ఎత్తు పెరిగితే వాతావరణం తక్కువ సాంద్రతతో ఉండి ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది అనేది పాఠ్యాంశం చెప్పిన నియమం (R). దాని ఫలితంగా కొండలు వేసవిలో చల్లగా ఉంటాయి (A). అంటే కారణం వాదనకు నేరుగా వివరణ.
ఒక తీర ప్రాంతం వెంట వేడి సముద్ర ప్రవాహం వెళ్తున్నప్పుడు ఆ తీరం వేడెక్కాలంటే ఏ షరతు అవసరం?
A. గాలులు భూమి నుంచి సముద్రం వైపు వీయాలి
B. తీరం హిమాలయాలకు దగ్గర ఉండాలి
C. ప్రవాహం ఎల్లప్పుడూ చల్లగా ఉండాలి
D. గాలులు సముద్రం నుంచి భూమి వైపు (Onshore) వీయాలి
Answer & explanation
Correct: D — గాలులు సముద్రం నుంచి భూమి వైపు (Onshore) వీయాలి
పాఠ్యాంశం ప్రకారం వేడి లేదా చల్లని ప్రవాహం ఉన్న తీరం, గాలులు సముద్రం నుంచి భూమికి (onshore) వీస్తేనే వేడెక్కుతుంది లేదా చల్లబడుతుంది. భూమి నుంచి సముద్రానికి వీచే గాలులు సముద్రపు ప్రభావాన్ని తీరానికి తేలేవు.
వాదన (A): ఉత్తర భారతం అదే అక్షాంశంలోని ఇతర ప్రాంతాల కంటే ఏకరీతిగా ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత కలిగి ఉంటుంది. కారణం (R): హిమాలయాలు మధ్య ఆసియా అతి చల్లని గాలులను ఆపుతాయి. సరైనది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A సరైనది, R తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
ఏకీకరణ బంధం భాగంలో పాఠ్యాంశం హిమాలయాలు చల్లని మధ్య ఆసియా గాలుల నుంచి ఉపఖండాన్ని కాపాడటం వల్ల ఉత్తర భారతం అదే అక్షాంశ ఇతర ప్రాంతాల కంటే వెచ్చగా ఉంటుందని చెప్పింది. కాబట్టి R వివరణ.
ఈశాన్య పవనాల ప్రాంతంలో ఉన్నప్పటికీ భారత్ శుష్క భూమి కాకపోవడానికి ప్రధాన కారణం ఏది?
A. హిమాలయాలపై ఏడాదంతా మంచు కరగడం మాత్రమే
B. వేసవిలో వచ్చే నైరుతి రుతుపవనాలు వెచ్చని సముద్రాల నుంచి తేమను తెచ్చి విస్తృత వర్షం ఇవ్వడం
C. ఈశాన్య పవనాలు సముద్రంపై పుట్టడం
D. కోరియోలిస్ బలం లేకపోవడం
Answer & explanation
Correct: B — వేసవిలో వచ్చే నైరుతి రుతుపవనాలు వెచ్చని సముద్రాల నుంచి తేమను తెచ్చి విస్తృత వర్షం ఇవ్వడం
ఈశాన్య పవనాలు భూమిపై పుట్టి వీస్తాయి కాబట్టి తేమ తక్కువ; భారత్ శుష్కం కావాల్సింది. కానీ వేసవిలో దిశ తిరగబడి వెచ్చని సముద్రాలపై వీచే నైరుతి రుతుపవనాలు తేమను గ్రహించి దేశమంతా విస్తృత వర్షాన్నిస్తాయి.
1. కోరియోలిస్ బలం దక్షిణార్ధగోళంలో గాలులను ఎడమవైపు మళ్లిస్తుంది. 2. దీనిని ఫెరెల్ నియమం అని కూడా అంటారు. 3. ఇది భూ భ్రమణం వల్ల కలిగే నిజమైన భౌతిక బలం. ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మాత్రమే
కోరియోలిస్ బలం దక్షిణార్ధగోళంలో ఎడమకు, ఉత్తరార్ధగోళంలో కుడికి మళ్లిస్తుంది (1 సరైనది), దీనిని ఫెరెల్ నియమం అంటారు (2 సరైనది). పాఠ్యాంశం దీనిని భూ భ్రమణం వల్ల కలిగే ఆభాస బలం (apparent force) అంది; అందువల్ల 3 తప్పు.
1. పశ్చిమ అలజడులు మధ్యధరా సముద్రం, పశ్చిమ ఆసియాలో పుడతాయి. 2. మహావత్ వర్షం రబీ పంటలకు చాలా ముఖ్యమైనది. 3. ద్వీపకల్పంలో కూడా స్పష్టమైన శీతాకాలం ఉంటుంది. ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
పశ్చిమ అలజడులు మధ్యధరా సముద్రం, పశ్చిమ ఆసియాలో పుట్టి భారత్కు వస్తాయి (1), మహావత్ మొత్తం స్వల్పమైనా రబీ సాగుకు అత్యంత ముఖ్యం (2). ద్వీపకల్పంలో స్పష్టమైన శీతాకాలం ఉండదు, సముద్ర ప్రభావం వల్ల ఉష్ణోగ్రత మార్పు గమనించదగినంత లేదు (3 తప్పు).
శీతాకాల వాతావరణ లక్షణాల్లో పాఠ్యాంశ ప్రకారం సరిపోనిది ఏది?
A. అధిక తేమ, మబ్బుపట్టిన ఆకాశం
B. నిర్మలమైన ఆకాశం
C. తక్కువ ఉష్ణోగ్రత
D. బలహీన, మారే గాలులు
Answer & explanation
Correct: A — అధిక తేమ, మబ్బుపట్టిన ఆకాశం
శీతాకాలంలో ఉత్తర భారతంలో నిర్మలమైన ఆకాశం, తక్కువ ఉష్ణోగ్రత, తక్కువ తేమ, బలహీన మారే గాలులు ఉంటాయి. అధిక తేమ, మబ్బుపట్టిన ఆకాశం రుతుపవన వర్షాకాలపు లక్షణాలు, శీతాకాలంలో ఉండవు.
వాదన (A): ద్వీపకల్ప భారతంలో వేసవి ఉష్ణోగ్రతలు ఉత్తర భాగం కంటే తక్కువగా ఉంటాయి. కారణం (R): అక్కడ సముద్రాల మితం చేసే ప్రభావం ఉంటుంది. సరైనది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A సరైనది, R తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
వేసవిలో వాయవ్యంలో 45°C సాధారణం కాగా ద్వీపకల్పంలో సముద్రాల మితం చేసే ప్రభావం వల్ల ఉష్ణోగ్రతలు తక్కువగా ఉంటాయని పాఠ్యాంశం చెప్పింది. కాబట్టి A సరైనది, R దానికి కారణం.