Free practice MCQs with answers and explanations for శీతోష్ణస్థితి (Climate) (9వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 9 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
వేసవి గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతల ప్రాంతాలను అత్యల్పం నుంచి అత్యధిక క్రమంలో సరిగా అమర్చినది ఏది?
A. మేలో వాయవ్య భారతం → ఏప్రిల్‌లో గుజరాత్–మధ్యప్రదేశ్ → మార్చిలో దక్కన్
B. ఏప్రిల్‌లో గుజరాత్–మధ్యప్రదేశ్ → మార్చిలో దక్కన్ → మేలో వాయవ్య భారతం
C. మార్చిలో దక్కన్ → ఏప్రిల్‌లో గుజరాత్–మధ్యప్రదేశ్ → మేలో వాయవ్య భారతం
D. మార్చిలో దక్కన్ → మేలో వాయవ్య భారతం → ఏప్రిల్‌లో గుజరాత్–మధ్యప్రదేశ్
విలువలు: మార్చి దక్కన్ సుమారు 38°C, ఏప్రిల్ గుజరాత్–మధ్యప్రదేశ్ సుమారు 42°C, మే వాయవ్యం 45°C. కాబట్టి 38 < 42 < 45 క్రమం పెరుగుదల; ఇది ఉష్ణ పట్టీ ఉత్తరానికి జరగడాన్ని చూపుతుంది. మిగతా క్రమాలు ఈ విలువలను తప్పుగా అమర్చాయి.
1. పురోగమన రుతుపవనాలు వాయవ్యపు అతి దూర భాగం మినహా సుమారు ఒక నెలలో దేశమంతా వ్యాపిస్తాయి. 2. వాటి సగటు వేగం గంటకు 30 కి.మీ. 3. గంగా లోయలో వర్షం పడమర నుంచి తూర్పుకు తగ్గుతుంది. ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
రుతుపవనాలు సుమారు ఒక నెలలో దేశాన్ని కప్పుతాయి (1), సగటు వేగం గంటకు 30 కి.మీ. (2). గంగా లోయలో వర్షం తూర్పు నుంచి పడమరకు తగ్గుతుంది, పడమర నుంచి తూర్పుకు కాదు; అందువల్ల 3 తప్పు.
A. రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లోని కొన్ని భాగాలు – రుతుపవన కాలంలో అత్యధిక వర్షం
B. పశ్చిమ కనుమల పవనాభిముఖ వాలు – 250 సెం.మీ.కు పైగా వర్షం
C. మావ్‌సిన్‌రామ్ – ప్రపంచంలో అత్యధిక సగటు వర్షం
D. గంగా లోయ – తూర్పు నుంచి పడమరకు వర్షం తగ్గుదల
Answer & explanation
Correct: A — రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లోని కొన్ని భాగాలు – రుతుపవన కాలంలో అత్యధిక వర్షం
పాఠ్యాంశం రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లోని కొన్ని భాగాలు స్వల్ప వర్షం పొందుతాయని చెప్పింది; అత్యధిక వర్షం ఈశాన్య భారతంలో. మిగతా జంటలు పాఠ్యాంశంతో సరిపోతాయి: 250 సెం.మీ.+ పశ్చిమ కనుమలు, మావ్‌సిన్‌రామ్, గంగా లోయ తగ్గుదల.
వాదన (A): రుతుపవనం ఒక ప్రాంతంలో వరదలు, మరో ప్రాంతంలో కరవుకు కారణమవుతుంది. కారణం (R): తడి, పొడి దశల తీవ్రత, తరచుదనం, వ్యవధి మారుతూ ఉంటాయి, ద్రోణి అక్షం స్థానం వర్షపు ప్రాదేశిక పంపిణీని నిర్ణయిస్తుంది. సరైనది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A సరైనది, R తప్పు
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
రుతుపవనాలు అనిశ్చితికి పేరుపడ్డాయని, తడి–పొడి దశల తీవ్రత, తరచుదనం, వ్యవధి మారుతాయని పాఠ్యాంశం చెప్పింది. ద్రోణి అక్షం కదలిక ప్రాదేశిక పంపిణీని నిర్ణయించడం వల్ల ఒక చోట వరదలు, మరో చోట కరవు వస్తాయి; R, A ని వివరిస్తుంది.
ఉష్ణమండల అల్పపీడనాల (Tropical depressions) గురించి కింది వాటిలో తప్పైన వాక్యం ఏది?
A. అవి బంగాళాఖాతం శిరస్సు వద్ద ఏర్పడతాయి
B. అవి ప్రధాన భూభాగంలోకి దాటి రుతుపవన ద్రోణి అక్షాన్ని అనుసరిస్తాయి
C. అవి అరేబియా సముద్ర శిరస్సులో ఏర్పడి పశ్చిమానికి కదులుతాయి
D. వాటి తరచుదనం, తీవ్రత రుతుపవన వర్షపు పరిమాణం, వ్యవధిని నిర్ణయిస్తాయి
Answer & explanation
Correct: C — అవి అరేబియా సముద్ర శిరస్సులో ఏర్పడి పశ్చిమానికి కదులుతాయి
పాఠ్యాంశం ప్రకారం ఈ అల్పపీడనాలు బంగాళాఖాతం శిరస్సు వద్ద ఏర్పడి మైదానంలోకి దాటి రుతుపవన ద్రోణి అక్షాన్ని అనుసరిస్తాయి. అరేబియా సముద్ర శిరస్సులో పుడతాయనడం తప్పు; మిగతా వాక్యాలు సరైనవి.
1. తిరోగమన రుతుపవన కాలంలో వాయవ్య భారతంలోని అల్ప పీడనం నవంబర్ ఆరంభానికి బంగాళాఖాతానికి మారుతుంది. 2. ఈ మార్పుతో అండమాన్ సముద్రంలో పుట్టే చక్రవాత అల్పపీడనాలు తూర్పు తీరాన్ని దాటుతాయి. 3. గోదావరి, కృష్ణా, కావేరి డెల్టాలకు ఈ తుపానుల ముప్పు ఉండదు. ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
అల్ప పీడనం బంగాళాఖాతానికి మారాక అండమాన్ సముద్రంలో పుట్టే అల్పపీడనాలు తూర్పు తీరాన్ని దాటి భారీ వర్షం ఇస్తాయి (1, 2 సరైనవి). గోదావరి, కృష్ణా, కావేరి డెల్టాలు తరచు తుపానుల దెబ్బకు గురవుతాయని పాఠ్యాంశం చెప్పింది, కాబట్టి 3 తప్పు.
వాదన (A): రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లోని కొన్ని భాగాలు, పశ్చిమ కనుమల పవనవిముఖ వైపు కరవు ముప్పు ఉన్న ప్రాంతాలు. కారణం (R): అక్కడ వార్షిక వర్షపాతం తక్కువ, సంవత్సరానికి సంవత్సరం వైవిధ్యం ఎక్కువ. సరైనది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
C. A తప్పు, R సరైనది
D. A సరైనది, R తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
తక్కువ వర్ష ప్రాంతాల్లో – రాజస్థాన్, గుజరాత్‌లోని కొన్ని భాగాలు, పశ్చిమ కనుమల పవనవిముఖ వైపు – వార్షిక వర్షపు వైవిధ్యం ఎక్కువ. ఇలా వర్షం తక్కువగా, అనిశ్చితంగా ఉండటం వల్లే అవి కరవుకు గురయ్యే అవకాశం ఉన్నవి; R వివరణ.
కింది వాటిలో రుతుపవనం దేశాన్ని ఏకం చేసే బంధం అనే వాదనకు మద్దతు ఇవ్వనిది ఏది?
A. రుతుపవన గాలులు వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు నీటిని అందించడం
B. థార్ ఎడారిలో పగలు ఉష్ణోగ్రత 50°C కు చేరడం
C. పండుగలు, వ్యవసాయ క్యాలెండర్ రుతుపవనం చుట్టూ తిరగడం
D. రుతుపవన నీటిని మోసే నదీ లోయలు ఒకే యూనిట్‌గా ఏకమవడం
Answer & explanation
Correct: B — థార్ ఎడారిలో పగలు ఉష్ణోగ్రత 50°C కు చేరడం
ఏకీకరణ వాదనకు మద్దతు: గాలి వ్యవస్థల రుతు మార్పు ఇచ్చే లయ చక్రం, వ్యవసాయ క్యాలెండర్, పండుగలు, నదీ లోయల ఏకత్వం. థార్‌లో 50°C ప్రాంతీయ ఉష్ణోగ్రత వైవిధ్యానికి ఉదాహరణ మాత్రమే; అది ఏకీకరణను చూపదు.
పట్టికలో లేహ్‌లో జూలై సగటు 17.2°C, జనవరి సగటు −8.5°C. వార్షిక ఉష్ణోగ్రత పరిధి (Annual range) ఎంత?
A. 8.7°C
B. 17.2°C
C. 25.7°C
D. 34.5°C
Answer & explanation
Correct: C — 25.7°C
పరిధి = అత్యధిక నెల సగటు − అత్యల్ప నెల సగటు = 17.2 − (−8.5) = 25.7°C. 8.7 అంటే రెండు విలువల మొత్తాన్ని తప్పుగా తీసినది, 17.2 కేవలం జూలై విలువ. ఈ పెద్ద పరిధి లేహ్ ఖండాంతర్గత విపరీత శీతోష్ణస్థితిని చూపుతుంది.
పట్టిక ప్రకారం ఢిల్లీ (గరిష్ఠ నెల 33.3°C, కనిష్ఠ నెల జనవరి 14.4°C), జోధ్‌పూర్ (గరిష్ఠ 33.9°C జూన్, కనిష్ఠ జనవరి 16.8°C) లో వార్షిక ఉష్ణోగ్రత పరిధి ఏ జంటలో సరైనది?
A. ఢిల్లీ 17.1°C, జోధ్‌పూర్ 18.9°C
B. ఢిల్లీ 47.7°C, జోధ్‌పూర్ 50.7°C
C. ఢిల్లీ 33.3°C, జోధ్‌పూర్ 33.9°C
D. ఢిల్లీ 18.9°C, జోధ్‌పూర్ 17.1°C
Answer & explanation
Correct: D — ఢిల్లీ 18.9°C, జోధ్‌పూర్ 17.1°C
ఢిల్లీ: 33.3 − 14.4 = 18.9°C. జోధ్‌పూర్: 33.9 − 16.8 = 17.1°C. కాబట్టి ఢిల్లీ పరిధి కొద్దిగా ఎక్కువ. మొత్తాలు (47.7, 50.7) తప్పు పద్ధతి; 33.3, 33.9 కేవలం గరిష్ఠ విలువలు, పరిధి కాదు.