Free practice MCQs with answers and explanations for చలనం (Motion) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
ప్రకటన 1: వస్తువు స్థానాన్ని చెప్పడానికి నిర్దేశ బిందువు అవసరం. ప్రకటన 2: ఒక వస్తువు ఒకరికి కదులుతున్నట్లు, మరొకరికి నిశ్చలంగా కనిపించవచ్చు. సరైనది ఏది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 రెండూ సరైనవి
స్థానాన్ని ఏదో ఒక నిర్దేశ బిందువు (మూలబిందువు)కు సాపేక్షంగానే చెప్పగలం. చలనం కూడా సాపేక్షమే; బస్సులో ఉన్నవారికి తోటి ప్రయాణికులు నిశ్చలంగా, బయటి వ్యక్తికి కదులుతున్నట్లు కనిపిస్తారు. కాబట్టి రెండూ సరైనవి.
ప్రకటన 1: దూరం సున్నా కానప్పుడు కూడా స్థానభ్రంశం సున్నా కావచ్చు. ప్రకటన 2: స్థానభ్రంశం సున్నా కాని వస్తువుకు దూరం సున్నా కావచ్చు. సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
వస్తువు తిరిగి మొదటి చోటుకే వస్తే స్థానభ్రంశం 0 అయినా దూరం 0 కాదు (O→A→O: 120 km). కానీ వస్తువు కొంతైనా స్థానం మారితే దూరం తప్పక సున్నా కాదు; కాబట్టి 2 తప్పు.
వ్యాసం 200 m గల వృత్తాకార ట్రాక్‌ను ఒక క్రీడాకారుడు 40 s లో ఒక చుట్టు తిరుగుతాడు. 2 నిమిషాల 20 సెకన్ల చివర (π = 3.14) అతని దూరం, స్థానభ్రంశం పరిమాణం వరుసగా సుమారు?
A. 628 m, 0
B. 2198 m, 0
C. 1099 m, 100 m
D. 2198 m, 200 m
Answer & explanation
Correct: D — 2198 m, 200 m
140 s = 3.5 చుట్లు. ఒక చుట్టు = πd = 3.14 × 200 = 628 m కాబట్టి దూరం = 3.5 × 628 = 2198 m. అర చుట్టు తర్వాత ఎదురు బిందువులో ఉంటాడు కాబట్టి స్థానభ్రంశం = వ్యాసం = 200 m. 0 అయితే పూర్తి చుట్లు మాత్రమే.
ఓడోమీటర్ తేడా 1850 km చూపిన భువనేశ్వర్–న్యూఢిల్లీ ప్రయాణంలో స్థానభ్రంశం పరిమాణం గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. అది ఎల్లప్పుడూ 1850 km
B. అది రెండు నగరాల మధ్య సరళరేఖా దూరం; సాధారణంగా 1850 km కంటే తక్కువ
C. అది 1850 km కంటే ఎక్కువ
D. అది సున్నా
Answer & explanation
Correct: B — అది రెండు నగరాల మధ్య సరళరేఖా దూరం; సాధారణంగా 1850 km కంటే తక్కువ
ఓడోమీటర్ రోడ్డు వెంట ప్రయాణించిన దూరాన్ని కొలుస్తుంది. స్థానభ్రంశం మొదలు, గమ్య స్థానాల మధ్య సరళరేఖా కనిష్ఠ దూరం; రోడ్డు వంకరలు తిరుగుతుంది కాబట్టి అది దూరం కంటే తక్కువే అవుతుంది. సున్నా కావాలంటే తిరిగి భువనేశ్వర్ చేరాలి.
ప్రకటన 1: ఏకరీతి చలనంలో ఏ కాలవ్యవధిలోనైనా వేగ మార్పు సున్నా. ప్రకటన 2: అఏకరీతి చలనంలో వేగం కాలంతో మారుతూ ఉంటుంది. సరైనది?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. రెండూ సరికావు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
ఏకరీతి చలనంలో వేగం స్థిరం కాబట్టి ఏ కాలవ్యవధిలోనైనా వేగ మార్పు సున్నా. అఏకరీతి చలనంలో వేర్వేరు క్షణాల్లో వేర్వేరు వేగాలు ఉండటం వల్ల వేగ మార్పు సున్నా కాదు. కాబట్టి రెండూ సరైనవి.
జతపరచండి: (a) సగటు వడి (b) వడి SI ప్రమాణం (c) గాలిలో ధ్వని వడి (పాఠ్యాంశం) (d) కాంతి వడి. (p) 346 m s⁻¹ (q) 3 × 10⁸ m s⁻¹ (r) m s⁻¹ (s) మొత్తం దూరం/మొత్తం కాలం
A. (a)-(r), (b)-(s), (c)-(q), (d)-(p)
B. (a)-(p), (b)-(q), (c)-(r), (d)-(s)
C. (a)-(s), (b)-(r), (c)-(p), (d)-(q)
D. (a)-(s), (b)-(r), (c)-(q), (d)-(p)
Answer & explanation
Correct: C — (a)-(s), (b)-(r), (c)-(p), (d)-(q)
సగటు వడి = మొత్తం దూరం/మొత్తం కాలం; వడి SI ప్రమాణం m s⁻¹; గాలిలో ధ్వని వడి 346 m s⁻¹; కాంతి వడి 3 × 10⁸ m s⁻¹. చివరి ప్రత్యామ్నాయంలో ధ్వని, కాంతి విలువలు తారుమారయ్యాయి కాబట్టి తప్పు.
ఒక అంతరిక్ష నౌక సంకేతం 5 నిమిషాల్లో భూమి కేంద్రానికి చేరింది. సంకేతం వడి 3 × 10⁸ m s⁻¹ అయితే నౌక దూరం ఎంత?
A. 1.5 × 10⁹ m
B. 9 × 10¹⁰ m
C. 9 × 10⁸ m
D. 3 × 10¹⁰ m
Answer & explanation
Correct: B — 9 × 10¹⁰ m
దూరం = వడి × కాలం = 3 × 10⁸ m s⁻¹ × 300 s = 9 × 10¹⁰ m. 5 నిమిషాలను సెకన్లలోకి (300 s) మార్చకపోతే 1.5 × 10⁹ వంటి తప్పు విలువలు వస్తాయి. అందుకే లెక్కల్లో ప్రమాణాలను ముందే SI లోకి మార్చాలి.
ఏకరీతి త్వరణంతో ఒక వస్తువు వేగం 4 m s⁻¹ నుండి 10 m s⁻¹ కి మారింది. 6 s లో దాని స్థానభ్రంశం ఎంత?
A. 42 m
B. 60 m
C. 24 m
D. 14 m
Answer & explanation
Correct: A — 42 m
సగటు వేగం = (u + v)/2 = (4 + 10)/2 = 7 m s⁻¹. స్థానభ్రంశం = 7 × 6 = 42 m. 60 m అనేది కేవలం తుది వేగం × కాలం (అది త్వరణాన్ని విస్మరిస్తుంది), 24 m ప్రారంభ వేగంతో లెక్కించినది.
ప్రకటన (A): వేగ దిశ మాత్రమే మారినా వస్తువుకు త్వరణం ఉంటుంది. కారణం (R): త్వరణం అంటే వేగంలో మార్పు, వేగం పరిమాణం, దిశ రెండింటినీ కలిగి ఉంటుంది. సరైనది?
A. A, R రెండూ సత్యం; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సత్యం; R, A కు సరైన వివరణ కాదు
C. A సత్యం, R అసత్యం
D. A అసత్యం, R సత్యం
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సత్యం; R, A కు సరైన వివరణ
వేగం సదిశ రాశి, కాబట్టి పరిమాణం లేదా దిశ మారినా వేగం మారినట్లే; వేగ మార్పు రేటు త్వరణం. అందుకే వడి స్థిరంగా ఉన్న వృత్తాకార చలనం కూడా త్వరిత చలనమే. R, A ను సరిగా వివరిస్తుంది.
కిందివాటిలో స్థిర త్వరణం ఉండి కూడా క్షణకాలం వేగం సున్నా అయ్యే సందర్భం ఏది?
A. స్థిర వడితో సరళరేఖపై కదిలే కారు
B. నిలువుగా పైకి విసిరిన రాయి గరిష్ఠ ఎత్తు వద్ద
C. నిశ్చలంగా నేలపై ఉన్న రాయి
D. ఏకరీతి వేగంతో కదిలే రైలు
Answer & explanation
Correct: B — నిలువుగా పైకి విసిరిన రాయి గరిష్ఠ ఎత్తు వద్ద
పైకి విసిరిన రాయి గరిష్ఠ ఎత్తు వద్ద క్షణకాలం ఆగుతుంది (వేగం 0), కానీ గురుత్వం వల్ల 10 m s⁻² త్వరణం కిందివైపు ఉంటూనే ఉంటుంది. మిగతా సందర్భాల్లో త్వరణం లేదు లేదా వేగం సున్నా కాదు.
ప్రకటన 1: వస్తువు స్థానాన్ని చెప్పడానికి నిర్దేశ బిందువు అవసరం. ప్రకటన 2: ఒక వస్తువు ఒకరికి కదులుతున్నట్లు, మరొకరికి నిశ్చలంగా కనిపించవచ్చు. సరైనది ఏది?