Free practice MCQs with answers and explanations for చలనం (Motion) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Easy
సమీకరణం v_av = (u + v)/2 దేనికి వర్తిస్తుంది?
A. వడి స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు దూరానికి
B. ద్రవ్యరాశికి
C. ఉష్ణోగ్రతకు
D. వేగం ఏకరీతి రేటుతో మారినప్పుడు సగటు వేగానికి
Answer & explanation
Correct: D — వేగం ఏకరీతి రేటుతో మారినప్పుడు సగటు వేగానికి
వేగం ఒకే రేటుతో మారుతుంటే సగటు వేగం ప్రారంభ, తుది వేగాల సగటు (u+v)/2 అవుతుంది. ఇక్కడ u ప్రారంభ వేగం, v తుది వేగం. ఇది దూరం, ద్రవ్యరాశి, ఉష్ణోగ్రత లెక్కలకు కాదు.
త్వరణం = వేగ మార్పు / కాలం కాబట్టి ప్రమాణం (m s⁻¹)/s = m s⁻². m s⁻¹ వడి/వేగ ప్రమాణం; m దూరం; N బలం ప్రమాణం. అందువల్ల త్వరణానికి సరైన ప్రమాణం m s⁻². దీన్ని గుర్తుంచుకుంటే ఇతర ప్రమాణాలతో కలవరం ఉండదు.
త్వరణం సూత్రం ఏది? (u = ప్రారంభ వేగం, v = తుది వేగం, t = కాలం)
A. a = (v + u)·t
B. a = v·t
C. a = u/t
D. a = (v − u)/t
Answer & explanation
Correct: D — a = (v − u)/t
త్వరణం అంటే ప్రమాణ కాలంలో కలిగిన వేగ మార్పు; అందుకే a = (v − u)/t. మిగతా సూత్రాల్లో వేగ మార్పు లేదా భాగహారం సరిగా లేదు. ఈ సమీకరణాన్ని పాఠ్యాంశంలో 1.3 అని సూచిస్తారు.
ఏకరీతి వడిలో దూరం కాలానికి అనులోమానుపాతంలో పెరుగుతుంది, కాబట్టి దూరం–కాల గ్రాఫ్ ఒక సరళరేఖ. అఏకరీతి వడిలో అది వక్రంగా ఉంటుంది. వృత్తం లేదా బిందువు ఇక్కడ వర్తించవు.
వేగం × కాలం = స్థానభ్రంశం కాబట్టి వేగం–కాల గ్రాఫ్, కాల అక్షం మధ్య వైశాల్యం స్థానభ్రంశం పరిమాణానికి సమానం. త్వరణం గ్రాఫ్ వాలు నుండి వస్తుంది; ద్రవ్యరాశి, కాలం వైశాల్యం కాదు.
నిశ్చలం నుండి మొదలై 5 s లో 10 m s⁻¹ వేగం పొందిన వస్తువు త్వరణం ఎంత?
A. 2 m s⁻²
B. 50 m s⁻²
C. 0.5 m s⁻²
D. 5 m s⁻²
Answer & explanation
Correct: A — 2 m s⁻²
u = 0, v = 10 m s⁻¹, t = 5 s కాబట్టి a = (v − u)/t = 10/5 = 2 m s⁻². 50 అనేది గుణకారం, 0.5 తలకిందుల భాగహారం వల్ల వచ్చిన తప్పు విలువలు; 5 అనేది కేవలం కాలం.
ఏకరీతి వడితో వృత్తాకార మార్గంలో కదిలే చలనాన్ని ఏమంటారు?
A. సరళరేఖా చలనం
B. ఏకరీతి వృత్తాకార చలనం
C. కంపన చలనం
D. స్వేచ్ఛా పతనం
Answer & explanation
Correct: B — ఏకరీతి వృత్తాకార చలనం
వస్తువు స్థిర వడితో వృత్తాకార మార్గంలో కదిలితే అది ఏకరీతి వృత్తాకార చలనం. సరళరేఖా చలనంలో మార్గం నేరుగా ఉంటుంది; కంపనం ముందుకు వెనుకకు జరిగేది; స్వేచ్ఛా పతనం గురుత్వంతో కిందికి పడటం.
వృత్తాకార మార్గంలో తిరుగుతున్న రాయిని దారం వదలగానే అది ఏ దిశలో వెళ్తుంది?
A. కేంద్రం వైపు
B. కేంద్రం నుండి దూరంగా వ్యాసార్థం వెంట
C. వృత్తానికి స్పర్శరేఖ దిశలో
D. తిరిగి అదే వృత్తంలో
Answer & explanation
Correct: C — వృత్తానికి స్పర్శరేఖ దిశలో
విడుదలైన క్షణంలో వస్తువు ఏ దిశలో కదులుతోందో అదే దిశలో కొనసాగుతుంది; అది ఆ బిందువు వద్ద వృత్తానికి గీసిన స్పర్శరేఖ దిశ. కేంద్రం వైపు గానీ వ్యాసార్థం వెంట గానీ వెళ్లదు, వృత్తంలో కొనసాగదు.
ఏకరీతి త్వరణంలో స్థానం–కాల సంబంధాన్ని తెలిపే సమీకరణం ఏది?
A. v = u + at
B. 2as = v² − u²
C. v = 2πr/t
D. s = ut + ½at²
Answer & explanation
Correct: D — s = ut + ½at²
ప్రయాణించిన దూరం s, కాలం t ల మధ్య సంబంధాన్ని s = ut + ½at² ఇస్తుంది. v = u + at వేగ–కాల సంబంధం; 2as = v² − u² స్థానం–వేగ సంబంధం; v = 2πr/t వృత్తాకార చలనంలో వడి సూత్రం.