జాతీయోద్యమ రూపకల్పన 1870–1947 (The Making of the National Movement) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for జాతీయోద్యమ రూపకల్పన 1870–1947 (The Making of the National Movement) (8వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 8 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
1939లో కాంగ్రెస్ ప్రావిన్షియల్ మంత్రివర్గాలు రాజీనామా చేయడానికి కారణం ఏమిటి?
A. హిట్లర్‌కు మద్దతివ్వాలనే కాంగ్రెస్ నిర్ణయం
B. యుద్ధం తర్వాత భారత్‌కు స్వాతంత్ర్యం ఇవ్వాలనే డిమాండ్‌ను బ్రిటిష్ వారు నిరాకరించడం
C. ప్రావిన్సుల్లో ఎన్నికల్లో ఓటమి
D. గాంధీజీ ఉద్యమాన్ని నిలిపివేయడం
Answer & explanation
Correct: B — యుద్ధం తర్వాత భారత్‌కు స్వాతంత్ర్యం ఇవ్వాలనే డిమాండ్‌ను బ్రిటిష్ వారు నిరాకరించడం
హిట్లర్‌ను విమర్శించే కాంగ్రెస్ నేతలు బ్రిటిష్ యుద్ధ ప్రయత్నానికి మద్దతివ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు, కానీ బదులుగా యుద్ధానంతరం స్వాతంత్ర్యం కోరారు; బ్రిటిష్ వారు నిరాకరించగా నిరసనగా మంత్రివర్గాలు రాజీనామా చేశాయి. కాంగ్రెస్ హిట్లర్‌కు మద్దతివ్వలేదు.
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ అణచివేత గురించి 1, 2 వాక్యాలను చూడండి. 1. 1943 చివరికి 90,000కు పైగా అరెస్టయ్యారు. 2. పోలీసు కాల్పుల్లో సుమారు 1,000 మంది మరణించారు. సరైన జవాబు ఏది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పాఠం ప్రకారం బ్రిటిష్ వారి తొలి స్పందన తీవ్ర అణచివేత: 1943 చివరికి 90,000కు పైగా అరెస్టులు, పోలీసు కాల్పుల్లో సుమారు 1,000 మరణాలు, కొన్ని ప్రాంతాల్లో విమానాల నుంచి మెషిన్‌గన్ ఆదేశాలు. కాబట్టి రెండు వాక్యాలూ సరైనవే.
"ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తి" (provincial autonomy) అంటే పాఠం ప్రకారం ఏమిటి?
A. సమాఖ్యలో భాగంగానే ప్రావిన్సులు సాపేక్షంగా స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యం
B. ప్రావిన్సులు సమాఖ్య నుంచి పూర్తిగా విడిపోయే హక్కు
C. వైస్రాయ్ ప్రావిన్సులన్నింటినీ నేరుగా పాలించడం
D. సంస్థానాలన్నీ విలీనమవడం
Answer & explanation
Correct: A — సమాఖ్యలో భాగంగానే ప్రావిన్సులు సాపేక్షంగా స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యం
1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం ప్రావిన్షియల్ స్వయంప్రతిపత్తిని సూచించింది; పాఠం నిర్వచనం ప్రకారం ఇది ప్రావిన్సులు సమాఖ్యలో ఉంటూనే సాపేక్షంగా స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకోగల సామర్థ్యం. విడిపోయే హక్కు కాదు; 1937లో ఇలాంటి ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ 7 ప్రావిన్సుల్లో ప్రభుత్వాలు ఏర్పరచింది.
బాజీ మొహమ్మద్ నివేదిక (Source 5) ప్రకారం 1942 ఆగస్టు 25న పపరండి వద్ద ఏం జరిగింది?
A. వీర్ లఖన్ నాయక్ ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి నాయకత్వం వహించాడు
B. బాజీ మొహమ్మద్ను ఉరితీశారు
C. ఆ రోజు బ్రిటిష్ సైన్యం లొంగిపోయింది
D. నబరంగ్‌పూర్‌లో పోలీసు కాల్పుల్లో 19 మంది అక్కడికక్కడే మరణించారు
Answer & explanation
Correct: D — నబరంగ్‌పూర్‌లో పోలీసు కాల్పుల్లో 19 మంది అక్కడికక్కడే మరణించారు
Source 5లో ఒడిశాలోని నబరంగ్‌పూర్‌లోని పపరండి వద్ద కాల్పుల్లో 19 మంది అక్కడికక్కడే చనిపోయారు, 300 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. ఉరితీసింది గిరిజన నాయకుడు వీర్ లఖన్ నాయక్‌ను, బాజీ మొహమ్మద్ను కాదు; ఆయన సుదీర్ఘ జైలు శిక్షలు మాత్రమే అనుభవించాడు.
A (నిర్ధారణ): 1946 ఎన్నికల్లో ముస్లిం లీగ్ ముస్లింలకు రిజర్వ్ చేసిన స్థానాల్లో అద్భుత విజయం సాధించింది. R (కారణం): కాంగ్రెస్ "జనరల్" నియోజకవర్గాల్లో బాగా విజయం సాధించింది. సరైన జవాబు ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R సరికాదు
D. A సరికాదు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కి వివరణ కాదు
పాఠం ప్రకారం కాంగ్రెస్ జనరల్ నియోజకవర్గాల్లో బాగా గెలిచింది, లీగ్ రిజర్వ్ ముస్లిం స్థానాల్లో అద్భుతంగా గెలిచింది – రెండూ నిజమే. కానీ కాంగ్రెస్ జనరల్ సీట్ల విజయం లీగ్ రిజర్వ్ సీట్ల విజయానికి కారణం కాదు; ఇవి రెండు వేర్వేరు నియోజకవర్గ వర్గాల ఫలితాలు.
B. భారత్ ఐక్యంగా ఉండి, ముస్లిం మెజారిటీ ప్రాంతాలకు కొంత స్వయంప్రతిపత్తితో వదులైన సమాఖ్యగా ఏర్పడాలి
C. అన్ని అధికారాలు ఒకే కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఉండాలి
D. బ్రిటిష్ పాలన మరో 50 ఏళ్లు కొనసాగాలి
Answer & explanation
Correct: B — భారత్ ఐక్యంగా ఉండి, ముస్లిం మెజారిటీ ప్రాంతాలకు కొంత స్వయంప్రతిపత్తితో వదులైన సమాఖ్యగా ఏర్పడాలి
మార్చి 1946లో వచ్చిన ముగ్గురు సభ్యుల మిషన్ ఐక్య భారత్‌ను, ముస్లిం మెజారిటీ ప్రాంతాలకు కొంత స్వయంప్రతిపత్తితో వదులైన సమాఖ్య (loose confederation) రూపంలో సూచించింది; కాంగ్రెస్, లీగ్ వివరాలపై అంగీకరించకపోవడంతో విభజన దాదాపు అనివార్యమైంది.
1940 ముస్లిం లీగ్ తీర్మానం గురించి కింది వాటిలో పాఠం ప్రకారం సరికాని వాక్యం ఏది?
A. ఉత్తర-పశ్చిమ, తూర్పు ప్రాంతాల ముస్లింలకు "స్వతంత్ర రాజ్యాలు" కోరింది
B. తీర్మానంలో విభజన అనే మాట లేదు
C. ముస్లింలను హిందువులకు భిన్నమైన "జాతి"గా చూసే భావన ఈ తీర్మానం వెనుక ఉంది
D. తీర్మానం "పాకిస్థాన్" అనే పేరును స్పష్టంగా ప్రస్తావించింది
Answer & explanation
Correct: D — తీర్మానం "పాకిస్థాన్" అనే పేరును స్పష్టంగా ప్రస్తావించింది
పాఠం స్పష్టంగా చెబుతుంది: 1940 తీర్మానం ఉత్తర-పశ్చిమ, తూర్పు ప్రాంతాల్లో "Independent States" కోరింది కానీ విభజన, పాకిస్థాన్ అనే మాటలను ప్రస్తావించలేదు. కాబట్టి "పాకిస్థాన్ పేరు స్పష్టంగా ఉంది" అనేది సరికాని వాక్యం; మిగతావి పాఠంలో ఉన్నవే.
కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: A. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం B. బోస్ కలకత్తా నుంచి రహస్యంగా వెళ్లడం C. క్యాబినెట్ మిషన్ D. INA ఇంఫాల్, కోహిమా ప్రయత్నం
A. A, B, D, C
B. B, D, A, C
C. B, A, D, C
D. A, B, C, D
Answer & explanation
Correct: C — B, A, D, C
బోస్ 1941 జనవరిలో వెళ్లాడు (B), క్విట్ ఇండియా 1942లో (A), INA ప్రయత్నం 1944లో (D), క్యాబినెట్ మిషన్ 1946 మార్చిలో (C). అందువల్ల B, A, D, C సరైన క్రమం; ఇతర ఎంపికల్లో కనీసం ఒక జత క్రమం తప్పు.
1947 విభజనకు అంగీకరించినందుకు కాంగ్రెస్ సహచరులను విమర్శించి, విభజనను గట్టిగా వ్యతిరేకించిన, ఖుదాయీ ఖిద్మత్‌గార్ల స్థాపకుడు ఎవరు?
A. మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్
B. మహమ్మద్ అలీ జిన్నా
C. ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ (బాద్షా ఖాన్)
D. సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్
Answer & explanation
Correct: C — ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ (బాద్షా ఖాన్)
వాయవ్య సరిహద్దు ప్రావిన్స్ పఠాన్ నాయకుడైన బాద్షా ఖాన్ శక్తివంతమైన అహింసా ఉద్యమమైన ఖుదాయీ ఖిద్మత్‌గార్లను స్థాపించాడు, విభజనను వ్యతిరేకించాడు. ఆజాద్ కూడా ద్విజాతి సిద్ధాంత వ్యతిరేకి కానీ ఆ సంస్థ స్థాపకుడు కాదు; జిన్నా పాకిస్థాన్ ప్రతినిధి.
వ్యక్తులు – వివరణలను జతచేయండి: 1. వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్ 2. మౌలానా ఆజాద్ 3. జిన్నా 4. రాజాజీ — A. మక్కాలో జన్మించిన ఇస్లాం పండితుడు B. నడియాద్ పేద రైతు కుటుంబం, 1931 కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు C. 1934 తర్వాత లీగ్‌ను పునర్వ్యవస్థీకరించినవాడు D. దక్షిణాదిలో ఉప్పు సత్యాగ్రహ నాయకుడు
A. 1-A, 2-B, 3-C, 4-D
B. 1-B, 2-A, 3-D, 4-C
C. 1-C, 2-A, 3-B, 4-D
D. 1-B, 2-A, 3-C, 4-D
Answer & explanation
Correct: D — 1-B, 2-A, 3-C, 4-D
పటేల్ గుజరాత్‌లోని నడియాద్ పేద రైతు-భూ యజమాని కుటుంబానికి చెందినవాడు, 1931లో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు; ఆజాద్ మక్కాలో జన్మించిన ఇస్లాం పండితుడు; జిన్నా 1934 తర్వాత లీగ్‌ను పునర్వ్యవస్థీకరించాడు; రాజాజీ దక్షిణాదిలో ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి నాయకత్వం వహించాడు.