పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ – శాసనసభ & కార్యనిర్వాహక వర్గం (The Parliamentary System) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ – శాసనసభ & కార్యనిర్వాహక వర్గం (The Parliamentary System) (8వ తరగతి సోషల్ – పాలన & ప్రజాస్వామ్యం (Class 8 Social – Governance & Democracy)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) సెంగోల్‌ను నెహ్రూకు అందజేయడం (b) మొదటి లోక్‌సభ ఏర్పాటు (c) 18వ లోక్‌సభ ఏర్పాటు
A. b – a – c
B. a – b – c
C. a – c – b
D. c – a – b
Answer & explanation
Correct: B — a – b – c
సెంగోల్ అందజేత 1947 ఆగస్టు 14న (స్వాతంత్ర్య సందర్భంగా), మొదటి లోక్‌సభ 1952లో, 18వ లోక్‌సభ 2024 జూన్‌లో ఏర్పడ్డాయి. 1947 < 1952 < 2024 కాబట్టి సరైన క్రమం a – b – c; 18వ లోక్‌సభను లేదా మొదటి లోక్‌సభను సెంగోల్ అందజేత కంటే ముందు పెట్టిన క్రమాలు తప్పు.
కింది వాటిలో లోక్‌సభ, రాజ్యసభల మధ్య సరైన తేడా ఏది?
A. లోక్‌సభ రాష్ట్రాలకు, రాజ్యసభ ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది
B. లోక్‌సభ శాశ్వత సభ, రాజ్యసభను రద్దు చేయవచ్చు
C. లోక్‌సభ సభ్యులు ప్రత్యక్షంగా, రాజ్యసభ సభ్యులు పరోక్షంగా ఎన్నికవుతారు
D. లోక్‌సభ పదవీకాలం 6 ఏళ్లు, రాజ్యసభ 5 ఏళ్లు
Answer & explanation
Correct: C — లోక్‌సభ సభ్యులు ప్రత్యక్షంగా, రాజ్యసభ సభ్యులు పరోక్షంగా ఎన్నికవుతారు
అసలు తేడా ఎన్నిక విధానంలో ఉంది: లోక్‌సభ సభ్యులను ప్రజలు నేరుగా, రాజ్యసభ సభ్యులను ఎలక్టోరల్ కాలేజీ పరోక్షంగా ఎన్నుకుంటారు. 'లోక్‌సభ రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం' అనేది తారుమారు (లోక్‌సభ ప్రజల సభ, రాజ్యసభ రాష్ట్రాల మండలి); లోక్‌సభ కాలపరిమితి 5 ఏళ్లు కాబట్టి '6 ఏళ్లు' తప్పు; కాలపరిమితి ముగిసి కొత్త ఎన్నికలు జరిగేది లోక్‌సభకే.
పార్లమెంట్ నిర్మాణంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. పార్లమెంట్ రాష్ట్రపతి, లోక్‌సభ, రాజ్యసభతో కూడి ఉంటుంది.
2. రెండు సభలుండే వ్యవస్థను ఏకసభా విధానం అంటారు.
3. లోక్‌సభ స్పీకర్‌ను సభ్యులే ఎన్నుకుంటారు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3
D. 1, 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 3 మాత్రమే
వాక్యం 1 సరైనది: పార్లమెంట్ = రాష్ట్రపతి + లోక్‌సభ + రాజ్యసభ. వాక్యం 3 సరైనది: లోక్‌సభ సభ్యులే తమ స్పీకర్‌ను ఎన్నుకుంటారు. వాక్యం 2 తప్పు: రెండు సభలున్న వ్యవస్థ ద్విసభా (Bicameral) విధానం, ఒకే సభ ఉంటే ఏకసభా (Unicameral). కాబట్టి 1, 3 మాత్రమే సరైనవి.
కింది వాటిలో రాజ్యాంగ రచనలో ప్రభావం చూపిన అంశం కానిది ఏది?
A. అమెరికా అధ్యక్ష పాలనా విధానాన్ని పూర్తిగా స్వీకరించడం
B. బ్రిటన్ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ
C. మహాజనపదాల గణతంత్ర జ్ఞాపకాలు
D. గ్రామ పంచాయతీల సమష్టి నిర్ణయాలు
Answer & explanation
Correct: A — అమెరికా అధ్యక్ష పాలనా విధానాన్ని పూర్తిగా స్వీకరించడం
పాఠం ప్రకారం బ్రిటన్ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ, బ్రిటిష్ పాలనలోని పరిమిత భాగస్వామ్య అనుభవం, మహాజనపదాలు, గ్రామ పంచాయతీలు ప్రభావం చూపాయి. భారత్ పార్లమెంటరీ విధానాన్ని అనుసరించింది, అమెరికా అధ్యక్ష విధానాన్ని పూర్తిగా తీసుకోలేదు.
అసెర్షన్ (A): ప్రధానమంత్రిని వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారిగా పిలుస్తారు.
రీజన్ (R): రాష్ట్రపతి లోక్‌సభలో మెజారిటీ మద్దతు ఉన్న నాయకుడిని ప్రధానిగా నియమిస్తారు, ఆయన ప్రభుత్వాన్ని నడుపుతారు.
సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, Aకి వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, Aకి సరైన వివరణ
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, Aకి సరైన వివరణ
ప్రధాని లోక్‌సభ మెజారిటీ మద్దతుతో పదవిలో ఉండి, మంత్రిమండలికి నాయకత్వం వహించి నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు, అందుకే వాస్తవ కార్యనిర్వాహకుడు. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R వివరణ.
కింది వాటిలో కేంద్ర కార్యనిర్వాహక వర్గంలో భాగం కానిది ఏది?
A. రాష్ట్రపతి
B. ఉపరాష్ట్రపతి
C. లోక్‌సభ స్పీకర్
D. మంత్రిమండలి
Answer & explanation
Correct: C — లోక్‌సభ స్పీకర్
కేంద్ర కార్యనిర్వాహక వర్గంలో రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, ప్రధాని నేతృత్వంలోని మంత్రిమండలి ఉంటాయి. స్పీకర్ లోక్‌సభ అధ్యక్షుడు, అంటే శాసన వ్యవస్థకు చెందినవాడు.
కింది జతలను సరిపోల్చండి: (a) రాష్ట్రపతి ఎన్నిక (b) ప్రశ్నోత్తరాల సమయం (c) వార్షిక బడ్జెట్ ఆమోదం – (1) కార్యనిర్వాహక జవాబుదారీతనం (2) ఆర్థిక జవాబుదారీతనం (3) రాజ్యాంగ విధి
A. a–1, b–3, c–2
B. a–3, b–2, c–1
C. a–2, b–1, c–3
D. a–3, b–1, c–2
Answer & explanation
Correct: D — a–3, b–1, c–2
రాష్ట్రపతి ఎన్నిక రాజ్యాంగ విధి, ప్రశ్నోత్తరాల సమయం కార్యనిర్వాహక వర్గాన్ని జవాబుదారీ చేస్తుంది, బడ్జెట్ ఆమోదం ఆర్థిక జవాబుదారీతనం. కాబట్టి సరైన జత a–3, b–1, c–2.
పార్లమెంట్ ఆర్థిక జవాబుదారీతనానికి సంబంధించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?
A. వార్షిక బడ్జెట్ ద్వారా ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని ఆమోదించి, వివిధ శాఖలకు నిధుల పంపిణీని పరిశీలిస్తుంది
B. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఖర్చులపై పార్లమెంట్‌కు ఎలాంటి పాత్ర లేదు
C. ఖర్చులను న్యాయస్థానాలే నేరుగా ఆమోదిస్తాయి
D. పార్లమెంట్ బడ్జెట్‌ను తయారుచేసి అమలు చేస్తుంది
Answer & explanation
Correct: A — వార్షిక బడ్జెట్ ద్వారా ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని ఆమోదించి, వివిధ శాఖలకు నిధుల పంపిణీని పరిశీలిస్తుంది
పార్లమెంట్ బడ్జెట్‌ను ఆమోదించి వ్యయాన్ని పర్యవేక్షిస్తుంది; ప్రభుత్వం ఖర్చు చేసేది ప్రజల డబ్బు కాబట్టి ఇది అవసరం. బడ్జెట్‌ను తయారుచేసి అమలు చేసేది కార్యనిర్వాహక వర్గం, పార్లమెంట్ కాదు.
2025–26 కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రసంగంలో (2025 ఫిబ్రవరి 1) నిర్మలా సీతారామన్ ఉదహరించిన పద్యం ఏ గ్రంథానికి చెందినది?
A. అర్థశాస్త్రం
B. తిరుక్కురళ్
C. మను స్మృతి
D. రామాయణం
Answer & explanation
Correct: B — తిరుక్కురళ్
ఆమె తమిళంలోని ప్రాచీన నైతిక గ్రంథం తిరుక్కురళ్ నుంచి పద్యం చదివారు; ప్రజలు మంచి పాలన కోసం రాజు వైపు చూస్తారని దాని భావం. అర్థశాస్త్రం కౌటిల్యుని రచన, ఇది ఇక్కడ ప్రస్తావించిన గ్రంథం కాదు.
A. పఠనం → రాష్ట్రపతి ఆమోదం → ఓటింగ్ → గెజిట్ నోటిఫికేషన్
B. గెజిట్ నోటిఫికేషన్ → సభలో ప్రవేశం → ఓటింగ్ → రాష్ట్రపతి ఆమోదం
C. సభలో ప్రవేశం → పఠనం → క్లాజుల వారీ చర్చ → ఓటింగ్ → రెండో సభలో ప్రక్రియ → రాష్ట్రపతి ఆమోదం → గెజిట్ నోటిఫికేషన్
D. సభలో ప్రవేశం → రాష్ట్రపతి ఆమోదం → పఠనం → రెండో సభలో ప్రక్రియ
Answer & explanation
Correct: C — సభలో ప్రవేశం → పఠనం → క్లాజుల వారీ చర్చ → ఓటింగ్ → రెండో సభలో ప్రక్రియ → రాష్ట్రపతి ఆమోదం → గెజిట్ నోటిఫికేషన్
బిల్లు ముందు ఒక సభలో ప్రవేశిస్తుంది, తర్వాత పఠనం, క్లాజుల వారీ చర్చ, ఓటింగ్ జరుగుతాయి; అనంతరం రెండో సభలో అదే ప్రక్రియ. రెండు సభల ఆమోదం తర్వాతే రాష్ట్రపతి ఆమోదం, చివరగా గెజిట్ నోటిఫికేషన్ వస్తాయి. ఆమోదం లేదా గెజిట్‌ను ముందు పెట్టిన వరుసలు తప్పు.