చట్టం & సామాజిక న్యాయం (Law and Social Justice) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for చట్టం & సామాజిక న్యాయం (Law and Social Justice) (8వ తరగతి సోషల్ – పౌరశాస్త్రం (Class 8 Social – Civics)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
అసెర్షన్ (A): కనీస వేతన చట్టం అవసరం. రీజన్ (R): చాలామంది కార్మికులకు పని చాలా అవసరం కాబట్టి బేరసారాల శక్తి ఉండదు, తక్కువ వేతనంతో పనిచేస్తారు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు సరైన వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
యజమానులు లాభం కోసం తక్కువ వేతనం ఇవ్వవచ్చు, పనికోసం తప్పనిసరి అయిన కార్మికులు బేరం చేయలేరు; ఈ బలహీనతే చట్టం అవసరాన్ని కలిగిస్తుంది. కాబట్టి A సరైనది, R సరైనది, R వివరణగా నిలుస్తుంది.
కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) UC ప్లాంట్ నుంచి MIC లీక్, (b) 1978లో MIC యూనిట్ ఏర్పాటు, (c) 1989లో $470 మిలియన్ ఒప్పందం, (d) 1985లో $3 బిలియన్ కేసు
A. a – b – c – d
B. b – a – d – c
C. b – d – a – c
D. a – d – b – c
Answer & explanation
Correct: B — b – a – d – c
ముందుగా 1978లో MIC యూనిట్ ఏర్పాటైంది, తర్వాత 1984 డిసెంబర్లో లీక్ జరిగింది, 1985లో $3 బిలియన్ కేసు వేశారు, 1989లో $470 మిలియన్లకు ఒప్పందం జరిగింది. కాబట్టి క్రమం b, a, d, c.
ప్రభుత్వం కోరిన $3 బిలియన్తో పోలిస్తే 1989లో అంగీకరించిన $470 మిలియన్లు సుమారు ఎంత భాగం?
A. దాదాపు సగం
B. దాదాపు పదో వంతు (10%)
C. దాదాపు ఆరో వంతు (సుమారు 16%)
D. దాదాపు నాలుగో వంతు
Answer & explanation
Correct: C — దాదాపు ఆరో వంతు (సుమారు 16%)
$3 బిలియన్ = $3,000 మిలియన్లు; $470 మిలియన్లను దీనితో భాగిస్తే సుమారు 0.157, అంటే 16% లేదా దాదాపు ఆరో వంతు. అందుకే ఇంత తక్కువ పరిహారం ఎందుకు అనే ప్రశ్న పాఠం లేవనెత్తింది.
UC ప్లాంట్లో ఖర్చు తగ్గింపు చర్యలుగా పాఠం చెప్పనిది కింది వాటిలో ఏది?
A. MIC ప్లాంట్ సిబ్బందిని 12 నుంచి 6కు తగ్గించడం
B. భద్రతా శిక్షణను 6 నెలల నుంచి 15 రోజులకు తగ్గించడం
C. MIC ప్లాంట్ రాత్రి షిఫ్ట్ పోస్టును రద్దు చేయడం
D. కంప్యూటరైజ్డ్ హెచ్చరిక వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం
Answer & explanation
Correct: D — కంప్యూటరైజ్డ్ హెచ్చరిక వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం
సిబ్బంది కోత, శిక్షణ కుదింపు, రాత్రి షిఫ్ట్ రద్దు – ఇవి భోపాల్లో జరిగిన ఖర్చు తగ్గింపులు. కంప్యూటరైజ్డ్ హెచ్చరిక వ్యవస్థలు వెస్ట్ వర్జీనియా ప్లాంట్లో ఉన్నాయి కానీ భోపాల్లో లేవు, కాబట్టి అది భోపాల్ చర్య కాదు.
భోపాల్ విషయంలో ప్రభుత్వ పాత్రపై ప్రకటనలు: 1. అధికారులు ప్లాంట్ను ప్రమాదకరమైనదిగా గుర్తించకుండా జనావాస ప్రాంతంలో ఏర్పాటుకు అనుమతించారు. 2. పదేపదే లీకులు జరిగాక ఇన్స్పెక్టర్లు ప్లాంట్ విధానాలను మూసివేయించారు.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
అధికారులు ప్లాంట్ను ప్రమాదకరమని గుర్తించకుండా జనావాసాల మధ్య అనుమతించారు, కాబట్టి మొదటి ప్రకటన సరైనది. అయితే లీకులు కనిపించినా ఇన్స్పెక్టర్లు విధానాలను ఆమోదిస్తూనే ఉన్నారు; మూసివేయించలేదు, అందుకే రెండో ప్రకటన తప్పు.
ఒక పెద్ద ట్రావెల్ ఏజెన్సీ పర్యటనను సరిగా నిర్వహించనందుకు పర్యాటకులకు ₹8 లక్షల పరిహారం చెల్లించాల్సి వచ్చిన ఉదాహరణను పాఠం ఎందుకు ఇచ్చింది?
A. ట్రావెల్ ఏజెన్సీలను ప్రోత్సహించడానికి
B. జీవితకాల బాధ అనుభవించిన భోపాల్ బాధితులకు అంత తక్కువ పరిహారం ఎందుకు దక్కిందని ప్రశ్నించడానికి
C. పర్యాటక చట్టాలను వివరించడానికి
D. భోపాల్ బాధితులకు ₹8 లక్షలు ఇచ్చారని చెప్పడానికి
Answer & explanation
Correct: B — జీవితకాల బాధ అనుభవించిన భోపాల్ బాధితులకు అంత తక్కువ పరిహారం ఎందుకు దక్కిందని ప్రశ్నించడానికి
చిన్న అసౌకర్యానికే లక్షల్లో పరిహారం ఇస్తే, వేలాది మరణాలు, జీవితకాల అనారోగ్యానికి దక్కిన పరిహారం ఇంత తక్కువ ఎందుకని పోలిక ద్వారా పాఠం ప్రశ్నిస్తుంది; ఇది భారతీయ కార్మికుడికి ఇచ్చే విలువ అనే చర్చకు దారితీస్తుంది.
అసెర్షన్ (A): భోపాల్ తర్వాత కొత్త పర్యావరణ చట్టాలు అవసరమయ్యాయి. రీజన్ (R): అప్పటి బలహీన చట్టాలు కేవలం ఫ్యాక్టరీ కార్మికులను మాత్రమే కవర్ చేశాయి, ఫ్యాక్టరీతో సంబంధం లేని ప్రజలను కాదు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు సరైన వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R తప్పు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
విష వాయువు వల్ల ఫ్యాక్టరీతో సంబంధం లేని వేలాది మంది ప్రభావితులయ్యారు; అప్పటి చట్టాలు వ్యక్తిగత కార్మికుడినే కవర్ చేయడం వల్ల పారిశ్రామిక ప్రమాదంలో గాయపడే ఇతరులకు రక్షణ లేదని తేలింది. అందుకే కొత్త చట్టాలు వచ్చాయి.
సుభాష్ కుమార్ vs బీహార్ రాష్ట్రం (1991) తీర్పు గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. ఆర్టికల్ 14 ప్రకారం కాలుష్యాన్ని పరిశ్రమలు నిర్ణయించుకోవచ్చు
B. ఆర్టికల్ 32 ప్రకారం పర్యావరణ హక్కు రాజ్యాంగంలో లేదు
C. ఆర్టికల్ 19 ప్రకారం పరిశ్రమలకు కాలుష్యం చేసే స్వేచ్ఛ ఉంది
D. ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం కాలుష్యరహిత నీరు, గాలిని ఆస్వాదించే హక్కు జీవించే హక్కులో భాగం
Answer & explanation
Correct: D — ఆర్టికల్ 21 ప్రకారం కాలుష్యరహిత నీరు, గాలిని ఆస్వాదించే హక్కు జీవించే హక్కులో భాగం
సుప్రీంకోర్టు జీవించే హక్కును ఆర్టికల్ 21తో ముడిపెట్టి, పూర్తి జీవితాన్ని అనుభవించడానికి కాలుష్యరహిత నీరు, గాలి హక్కు అందులోనే ఉందని చెప్పింది. కాలుష్యం చేసే స్వేచ్ఛ ఏ ఆర్టికల్లోనూ ఉండదు, కాబట్టి ఇతర వాక్యాలు తప్పు.
ఢిల్లీలో పరిశ్రమల మూసివేత/తరలింపు పర్యవసానాల్లో పాఠం చెప్పనిది కింది వాటిలో ఏది?
A. కార్మికుల భద్రతా పరిస్థితుల సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారమవడం
B. చాలామంది కార్మికులు ఉద్యోగాలు కోల్పోవడం
C. కొందరు కార్మికులు దూర ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సి రావడం
D. కొత్త ప్రదేశంలో అదే కాలుష్య సమస్య తలెత్తడం
Answer & explanation
Correct: A — కార్మికుల భద్రతా పరిస్థితుల సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారమవడం
మూసివేత ఒక సమస్యను పరిష్కరించి మరొకటి సృష్టించింది: ఉద్యోగ నష్టం, తరలింపు, కొత్త చోట కాలుష్యం. అదే సమయంలో కార్మికుల భద్రత అంశం పరిష్కారం కాలేదు కాబట్టి అది 'పూర్తిగా పరిష్కారమైంది' అనడం పాఠానికి విరుద్ధం.
కాలుష్య నివారణతో పాటు కార్మికుల జీవనోపాధినీ కాపాడగల పరిష్కారంగా పాఠం సూచించేది ఏమిటి?
A. కాలుష్య పరిశ్రమలన్నింటినీ ఒకేసారి మూసివేయడం
B. క్రమంగా పరిశుభ్ర సాంకేతికతలకు మారేలా ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించి, కాలుష్యకారులకు జరిమానా విధించడం
C. పరిశ్రమలను మురికివాడల వైపు తరలించడం
D. కాలుష్యాన్ని పట్టించుకోకుండా ఉత్పత్తి పెంచడం
Answer & explanation
Correct: B — క్రమంగా పరిశుభ్ర సాంకేతికతలకు మారేలా ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించి, కాలుష్యకారులకు జరిమానా విధించడం
ఫ్యాక్టరీలను క్రమంగా శుభ్ర సాంకేతికతలకు మార్చి, ప్రభుత్వం మద్దతు, జరిమానాలతో నడిపిస్తే ఉద్యోగాలు నిలుస్తాయి, పరిసరాల ప్రజలకు శుభ్ర పర్యావరణం దక్కుతుంది. ఒకేసారి మూసివేతలు ఉపాధిని దెబ్బతీస్తాయి; తరలింపు కాలుష్యాన్ని మరోచోటికి మారుస్తుంది.