మార్కెట్లో దోపిడీ – చట్టాల అవసరం, కనీస వేతన చట్టం (Markets, Exploitation and Minimum Wages)
Free practice MCQs with answers and explanations for మార్కెట్లో దోపిడీ – చట్టాల అవసరం, కనీస వేతన చట్టం (Markets, Exploitation and Minimum Wages) in చట్టం & సామాజిక న్యాయం (Law and Social Justice). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కార్మికులకు యజమాని చెల్లించాల్సిన వేతనం ఏ స్థాయి కంటే తక్కువ ఉండకూడదని కనీస వేతన చట్టం చెబుతుంది?
A. నిర్ణీత కనీస వేతనం
B. మార్కెట్లో సగటు వేతనం
C. యజమాని ఇష్టపడే వేతనం
D. గరిష్ఠ వేతనం
Answer & explanation
Correct: A — నిర్ణీత కనీస వేతనం
కనీస వేతన చట్టం కార్మికులు దోపిడీకి గురికాకుండా ఒక నిర్ణీత కనీస మొత్తాన్ని నిర్దేశిస్తుంది; యజమాని దానికంటే తక్కువ ఇవ్వడానికి వీల్లేదు. సగటు వేతనం, యజమాని ఇష్టం లేదా గరిష్ఠ వేతనం ఆధారంగా చట్టం ఉండదు; కనీస మొత్తమే రక్షణ.
పవర్లూమ్ అనే చిన్న యూనిట్లో సాధారణంగా ఎన్ని మగ్గాలు ఉంటాయని పాఠం చెబుతుంది?
A. 1–2 మగ్గాలు
B. 4–6 మగ్గాలు
C. 50–60 మగ్గాలు
D. 100కు పైగా మగ్గాలు
Answer & explanation
Correct: B — 4–6 మగ్గాలు
పవర్లూమ్లు 4–6 మగ్గాలుండే చిన్న యూనిట్లు; యజమాని కిరాయి కార్మికులు, కుటుంబ సభ్యులతో నడుపుతాడు. అహ్మదాబాద్లోని పెద్ద మిల్లులు ఈ పోటీ వల్లే 1980–90లలో మూతపడ్డాయి; అంత చిన్న యూనిట్లో 50 లేదా 100 మగ్గాలు ఉండవు.
C. వస్తువులను తన సొంత వాడకానికి కొనేవాడు, తిరిగి అమ్మడానికి కాదు
D. యంత్రాల కోసం ధనం పెట్టుబడి పెట్టేవాడు
Answer & explanation
Correct: C — వస్తువులను తన సొంత వాడకానికి కొనేవాడు, తిరిగి అమ్మడానికి కాదు
పదకోశం ప్రకారం వినియోగదారు తన వాడకానికి కొనేవాడు. అమ్మడానికి కొనేవాడు వ్యాపారి, తయారుచేసేవాడు ఉత్పత్తిదారు (Producer), యంత్రాలపై ధనం పెట్టేవాడు పెట్టుబడిదారు; ఈ మూడూ వేర్వేరు భావనలు.
కనీస వేతనాల గురించి ప్రకటనలు: 1. కనీస వేతనాలను కొన్నేళ్లకోసారి పెంచుతూ సవరిస్తారు. 2. కార్మికుడు అంగీకరిస్తే కనీస వేతనం కంటే తక్కువ ఇవ్వడం చట్టబద్ధమే.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
పాఠం ప్రకారం కనీస వేతనాలు కొన్నేళ్లకోసారి పెంచి సవరిస్తారు, కాబట్టి మొదటి ప్రకటన సరైనది. కార్మికుడు పేదరికం వల్ల తక్కువకు అంగీకరించినా చట్టం ప్రకారం కనీస వేతనం కంటే తక్కువ చెల్లించడం అక్రమం; అందుకే రెండో ప్రకటన తప్పు.
2025 నవంబర్ 21న అమల్లోకి వచ్చిన కార్మిక స్మృతుల (Labour Codes) సంఖ్య ఎంత? (బయటి సమాచారం)
A. 2
B. 4
C. 3
D. 29
Answer & explanation
Correct: B — 4
కేంద్రం 29 పాత కార్మిక చట్టాలను విలీనం చేసి నాలుగు స్మృతులుగా (వేతనాలు, పారిశ్రామిక సంబంధాలు, సామాజిక భద్రత, వృత్తిపరమైన భద్రత) మార్చింది. 29 అనేది విలీనమైన చట్టాల సంఖ్య, స్మృతుల సంఖ్య కాదు; వేతనాల స్మృతి కనీస వేతన చట్టాన్ని భర్తీ చేసింది.
అసెర్షన్ (A): కనీస వేతన చట్టం అవసరం. రీజన్ (R): చాలామంది కార్మికులకు పని చాలా అవసరం కాబట్టి బేరసారాల శక్తి ఉండదు, తక్కువ వేతనంతో పనిచేస్తారు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు సరైన వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
యజమానులు లాభం కోసం తక్కువ వేతనం ఇవ్వవచ్చు, పనికోసం తప్పనిసరి అయిన కార్మికులు బేరం చేయలేరు; ఈ బలహీనతే చట్టం అవసరాన్ని కలిగిస్తుంది. కాబట్టి A సరైనది, R సరైనది, R వివరణగా నిలుస్తుంది.