పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Hard
గోమస్తాల కాలంలో నేత గ్రామాల్లో ఘర్షణలు పెరగడానికి కారణం ఏమిటి?
A. గోమస్తాలు గ్రామంలోనే నివసించి నేతగాళ్లకు కష్టకాలంలో సాయం చేయడం
B. నేతగాళ్లు కంపెనీ రుణాలను తిరస్కరించి మిల్లులు పెట్టడం
C. గోమస్తాలు గ్రామంతో సామాజిక సంబంధం లేని బయటివారై, సిపాయిలు, పియాన్లతో వచ్చి నేతగాళ్లను శిక్షించడం
D. ఇతర యూరోపియన్ కంపెనీలు నేతగాళ్ల బట్టను ఎక్కువ ధరకు కొనడం
Answer & explanation
Correct: C — గోమస్తాలు గ్రామంతో సామాజిక సంబంధం లేని బయటివారై, సిపాయిలు, పియాన్లతో వచ్చి నేతగాళ్లను శిక్షించడం
గతంలో సరఫరా వ్యాపారులు నేత గ్రామాల్లోనే ఉండి నేతగాళ్లకు అవసరమైనప్పుడు సాయపడేవారు. కొత్త గోమస్తాలు బయటివారు; సరఫరా ఆలస్యమైతే సిపాయిలు, పియాన్లతో వచ్చి కొట్టారు, కొరడా దెబ్బలు వేశారు. ఈ దౌర్జన్యంతో ఘర్షణలు పెరిగాయి.
కంపెనీ గుత్తాధిపత్యం స్థాపించడానికి తీసుకున్న చర్యల్లో లేనిది ఏది?
A. గోమస్తాలను నియమించడం
B. నేతగాళ్లు ఎవరికైనా బట్ట అమ్ముకునే స్వేచ్ఛ కల్పించడం
C. అడ్వాన్సులు ఇవ్వడం
D. ఇప్పటికే ఉన్న వ్యాపారులు, దళారులను తొలగించడం
Answer & explanation
Correct: B — నేతగాళ్లు ఎవరికైనా బట్ట అమ్ముకునే స్వేచ్ఛ కల్పించడం
కంపెనీ లక్ష్యం పోటీని తొలగించి, ఖర్చులను అదుపు చేసి, క్రమమైన సరఫరా పొందడం. అందుకు వ్యాపారులు–దళారుల తొలగింపు, గోమస్తా పర్యవేక్షణ, అడ్వాన్సులు వాడింది. నేతగాళ్లకు అమ్మకపు స్వేచ్ఛ ఇవ్వడం ఈ లక్ష్యానికి పూర్తిగా విరుద్ధం.
భారత ఎగుమతుల్లో వస్త్రాల (piece-goods) వాటా 1811-12లో ఎంత శాతం?
A. 33 శాతం
B. 3 శాతం
C. 50 శాతం
D. 13 శాతం
Answer & explanation
Correct: A — 33 శాతం
1811-12లో భారత ఎగుమతుల్లో వస్త్రాల వాటా 33 శాతం కాగా 1850-51 నాటికి కేవలం 3 శాతానికి పడిపోయింది. ఇది 19వ శతాబ్దంలో భారత వస్త్ర ఎగుమతుల దీర్ఘకాల పతనాన్ని చూపుతుంది.
భారతదేశ దిగుమతుల విలువలో పత్తి వస్త్రాల వాటా 1850 నాటికి 31 శాతానికి పైగా ఉంటే, 1870ల నాటికి ఎంత?
A. 10 శాతం
B. 20 శాతం
C. 3 శాతం
D. 50 శాతానికి పైగా
Answer & explanation
Correct: D — 50 శాతానికి పైగా
18వ శతాబ్ద చివర్లో భారతదేశంలోకి పత్తి వస్త్రాల దిగుమతే దాదాపు లేదు; కంపెనీ బ్రిటిష్ ఉత్పత్తులను భారత మార్కెట్‌లో అమ్మడం మొదలుపెట్టాక 1850లో 31 శాతం, 1870ల నాటికి 50 శాతం పైగా అయింది. అంటే మాంచెస్టర్ వస్త్రాలు భారత మార్కెట్‌ను ముంచెత్తాయి.
1860లలో అమెరికా అంతర్యుద్ధం భారత నేతగాళ్లపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపింది?
A. అమెరికా పత్తి సరఫరా ఆగి బ్రిటన్ భారత ముడి పత్తిని కొనడంతో ధర విపరీతంగా పెరిగి నేతగాళ్లకు సరఫరా కొరత ఏర్పడింది
B. భారత ముడి పత్తి ధరలు పడిపోయి నేతగాళ్లకు లాభం కలిగింది
C. భారత వస్త్ర ఎగుమతులు ఒక్కసారిగా పెరిగాయి
D. నేతగాళ్లకు కంపెనీ ఉచితంగా పత్తి ఇచ్చింది
Answer & explanation
Correct: A — అమెరికా పత్తి సరఫరా ఆగి బ్రిటన్ భారత ముడి పత్తిని కొనడంతో ధర విపరీతంగా పెరిగి నేతగాళ్లకు సరఫరా కొరత ఏర్పడింది
అమెరికా నుంచి పత్తి సరఫరా ఆగడంతో బ్రిటన్ భారతదేశం వైపు చూసింది. భారత ముడి పత్తి ఎగుమతులు పెరగడంతో దాని ధర షూట్ అయింది; నేతగాళ్లు అధిక ధరలకు కొనాల్సి వచ్చి నేత గిట్టుబాటు కాలేదు.
బ్రిటన్ పారిశ్రామికవేత్తల ఒత్తిడి వల్ల భారత నేతగాళ్లు ఒకేసారి ఏ రెండు సమస్యలు ఎదుర్కొన్నారు?
A. ఎగుమతి మార్కెట్ కూలడం, స్థానిక మార్కెట్ చవక మాంచెస్టర్ దిగుమతులతో నిండిపోవడం
B. ముడి పత్తి మిగులు, కార్మికుల కొరత
C. ఎగుమతులు విపరీతంగా పెరగడం, ధరలు పడిపోవడం
D. అధిక పన్నులు, భూమి కొరత
Answer & explanation
Correct: A — ఎగుమతి మార్కెట్ కూలడం, స్థానిక మార్కెట్ చవక మాంచెస్టర్ దిగుమతులతో నిండిపోవడం
బ్రిటన్‌లో భారత వస్త్రాలపై దిగుమతి సుంకాలు విధించడం వల్ల ఎగుమతులు కూలాయి; అదే సమయంలో భారత మార్కెట్ యంత్రాలపై తక్కువ ఖర్చుతో తయారైన చవక వస్త్రాలతో నిండి నేతగాళ్లు పోటీ పడలేకపోయారు. ఇదే వారి రెండు సమస్యలు.
బాంబేలో తొలి పత్తి మిల్లు 1854లో ఏర్పడి 1856లో ఉత్పత్తి మొదలుపెట్టింది. 1874 మద్రాసులో తొలి స్పిన్నింగ్, వీవింగ్ మిల్లు ఉత్పత్తి ప్రారంభించిన సంవత్సరం; కాబట్టి అది బాంబే మిల్లుకు సంబంధించినది కాదు.
1830లు, 1840లలో ఆరు జాయింట్-స్టాక్ కంపెనీలు స్థాపించి, చైనా వాణిజ్యంలో సంపద సంపాదించిన బెంగాల్ వ్యాపారి ఎవరు?
A. జంషెడ్జీ జీజీభాయ్
B. సేఠ్ హుకుంచంద్
C. దిన్షా పెటిట్
D. ద్వారకానాథ్ ఠాగూర్
Answer & explanation
Correct: D — ద్వారకానాథ్ ఠాగూర్
ద్వారకానాథ్ ఠాగూర్ షిప్పింగ్, నౌకా నిర్మాణం, గనులు, బ్యాంకింగ్, తోటలు, బీమాలో పెట్టుబడి పెట్టారు; 1840ల వ్యాపార సంక్షోభాల్లో ఆయన సంస్థలు మునిగాయి. హుకుంచంద్ 1917లో జనపనార మిల్లు పెట్టినవారు; పెటిట్ బాంబే పార్సీ.
కలకత్తాలో 1917లో తొలి భారతీయ జనపనార మిల్లు స్థాపించిన వ్యాపారి ఎవరు?
A. జె.ఎన్. టాటా
B. జి.డి. బిర్లా
C. సేఠ్ హుకుంచంద్
D. జంషెడ్జీ జీజీభాయ్
Answer & explanation
Correct: C — సేఠ్ హుకుంచంద్
మార్వాడీ వ్యాపారి సేఠ్ హుకుంచంద్ కలకత్తాలో 1917లో తొలి భారతీయ జనపనార మిల్లు పెట్టారు; ఆయన కూడా చైనాతో వ్యాపారం చేసినవారు. జి.డి. బిర్లా తండ్రి, తాత చైనా వాణిజ్యంలో ఉన్నారు; టాటా పార్సీ పారిశ్రామికవేత్త.
జంషెడ్జీ జీజీభాయ్ గురించి ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. ఆయన పార్సీ నేతగాడి కుమారుడు.
2. ఆయనకు పెద్ద నౌకా సముదాయం ఉండేది కానీ ఇంగ్లిష్, అమెరికన్ షిప్పర్ల పోటీతో 1850ల నాటికి ఓడలు అమ్మాల్సి వచ్చింది.
ఏది సరైనది?
A. 1, 2 రెండూ సరైనవి
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 2 మాత్రమే సరైనది
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవి
జీజీభాయ్ పార్సీ నేతగాడి కుమారుడు; చైనా వాణిజ్యం, షిప్పింగ్‌లో ఉండి పెద్ద నౌకా సముదాయం సమకూర్చుకున్నారు. కానీ వలస కాలంలో భారతీయులు షిప్పింగ్ నుంచి క్రమంగా తొలగించబడ్డారు; పోటీతో 1850ల నాటికి ఓడలు అమ్మారు. రెండు వాక్యాలూ సరైనవే.