పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for పారిశ్రామికీకరణ యుగం (The Age of Industrialisation) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Easy
స్పిన్నింగ్ జెన్నీని ఉన్ని పరిశ్రమలో ప్రవేశపెట్టినప్పుడు దానిపై దాడి చేసినది ఎవరు?
A. ఫ్యాక్టరీ యజమానులు
B. రైల్వే కార్మికులు
C. చేతితో వడికి జీవించే మహిళలు
D. ఓడరేవు వ్యాపారులు
Answer & explanation
Correct: C — చేతితో వడికి జీవించే మహిళలు
జెన్నీ చేతి వడికే శ్రమకు గిరాకీ తగ్గిస్తుందనే భయంతో చేతి వడకంపై బతికే మహిళలు కొత్త యంత్రాలపై దాడి చేశారు. 1790లో ఒక మేజిస్ట్రేట్ నివేదిక ప్రకారం గని కార్మికుల భార్యలు స్పిన్నింగ్ యంత్రాల వల్ల పని కోల్పోయారు.
1830ల వంటి ఆర్థిక మాంద్యంలో వివిధ ప్రాంతాల్లో నిరుద్యోగుల వాటా ఎంత వరకు పెరిగింది?
A. 35 నుంచి 75 శాతం
B. 5 నుంచి 10 శాతం
C. 10 నుంచి 20 శాతం
D. 90 నుంచి 100 శాతం
Answer & explanation
Correct: A — 35 నుంచి 75 శాతం
మంచి కాలాల్లో కూడా పట్టణ జనాభాలో సుమారు 10 శాతం అత్యంత పేదలు; మాంద్యంలో నిరుద్యోగం 35–75 శాతానికి ఎగసింది. ఈ భయం వల్లే కార్మికులు కొత్త సాంకేతికతను వ్యతిరేకించారు.
నెపోలియన్ యుద్ధ కాలంలో వేతనాలు పెరిగినా కార్మికుల వాస్తవ ఆదాయం ఎందుకు తగ్గింది?
A. వేతనాలు అసలు పెరగలేదు
B. కార్మికులు తక్కువ గంటలు పనిచేశారు
C. ప్రభుత్వం వేతనాలపై పన్ను విధించింది
D. ధరలు బాగా పెరగడంతో అదే వేతనంతో కొనగలిగేవి తగ్గాయి
Answer & explanation
Correct: D — ధరలు బాగా పెరగడంతో అదే వేతనంతో కొనగలిగేవి తగ్గాయి
వాస్తవ ఆదాయం (real value) అంటే వేతనంతో కొనగల వస్తువుల పరిమాణం. యుద్ధ సమయంలో ధరలు ఎక్కువగా పెరగడంతో వేతనం కొంత పెరిగినా కొనుగోలు శక్తి పడిపోయింది; అందుకే సగటు వేతన అంకెలు కార్మికుల సంక్షేమాన్ని సరిగా చెప్పవు.
కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో సరైన వరుసలో అమర్చండి: (a) వాట్ ఆవిరి ఇంజిన్కు పేటెంట్ (b) లండన్లో రైల్వే స్టేషన్ల నిర్మాణం ఊపందుకోవడం (c) స్పిన్నింగ్ జెన్నీ ఆవిష్కరణ
A. (a), (c), (b)
B. (b), (c), (a)
C. (c), (b), (a)
D. (c), (a), (b)
Answer & explanation
Correct: D — (c), (a), (b)
జెన్నీని హార్గ్రీవ్స్ 1764లో రూపొందించారు; వాట్ కొత్త ఇంజిన్కు 1781లో పేటెంట్ పొందారు; లండన్లో రైల్వే స్టేషన్లు 1850ల నుంచి వచ్చాయి. కాబట్టి సరైన క్రమం జెన్నీ → వాట్ పేటెంట్ → రైల్వే స్టేషన్లు.
గుజరాత్ తీరంలోని సూరత్ ఓడరేవు భారతదేశాన్ని ఏ ప్రాంతాల ఓడరేవులతో కలిపింది?
A. గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్ర ఓడరేవులు
B. ఆగ్నేయాసియా ఓడరేవులు
C. ఇంగ్లండ్ ఓడరేవులు
D. అమెరికా ఓడరేవులు
Answer & explanation
Correct: A — గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్ర ఓడరేవులు
సూరత్ గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్ర ఓడరేవులతో సంబంధం కలిగి ఉండేది; కోరమాండల్ తీరంలోని మచిలీపట్నం, బెంగాల్లోని హూగ్లీ ఆగ్నేయాసియా ఓడరేవులతో వాణిజ్య సంబంధాలు నడిపాయి. ఇవి వలసపూర్వ ప్రధాన ఓడరేవులు.
17వ శతాబ్ద చివర్లో సూరత్ ద్వారా సాగిన వాణిజ్యం విలువ 16 మిలియన్ రూపాయలు; 1740ల నాటికి అది ఎంతకు పడిపోయింది?
A. 10 మిలియన్ రూపాయలు
B. 13 మిలియన్ రూపాయలు
C. 30 మిలియన్ రూపాయలు
D. 3 మిలియన్ రూపాయలు
Answer & explanation
Correct: D — 3 మిలియన్ రూపాయలు
యూరోపియన్ కంపెనీలు రాయితీలు, గుత్తాధిపత్య హక్కులు పొందడంతో సూరత్, హూగ్లీ క్షీణించాయి; ఎగుమతులు తగ్గి, రుణ వనరులు ఎండిపోయి, స్థానిక బ్యాంకర్లు దివాలా తీశారు. అందుకే సూరత్ వాణిజ్యం 16 నుంచి 3 మిలియన్లకు పడింది.
సూరత్, హూగ్లీ క్షీణిస్తున్న కాలంలో కొత్తగా ఎదిగిన ఓడరేవులు ఏవి?
A. బాంబే, కలకత్తా
B. మచిలీపట్నం, విశాఖపట్నం
C. కొచ్చిన్, గోవా
D. మద్రాసు, పాండిచ్చేరి
Answer & explanation
Correct: A — బాంబే, కలకత్తా
1780ల నుంచి బాంబే, కలకత్తా ఎదగడం పాత వాణిజ్య వ్యవస్థ క్షీణతకు, వలస ఆర్థిక వ్యవస్థ పెరుగుదలకు సూచిక. వీటి ద్వారా వాణిజ్యం యూరోపియన్ కంపెనీల నియంత్రణలో యూరోపియన్ ఓడల్లో సాగింది.
వలసపూర్వ భారత వస్త్ర వాణిజ్య వలయంలో ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. సరఫరా వ్యాపారులు నేతగాళ్లకు అడ్వాన్సులు ఇచ్చి నేత గ్రామాల నుంచి బట్ట సేకరించారు.
2. ఓడరేవుల్లో ఎగుమతిదారుల దళారులు లోతట్టు సరఫరా వ్యాపారుల నుంచి సరుకు కొని ధర నిర్ణయించారు.
ఏది సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ తప్పు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
సరఫరా వ్యాపారులు ఓడరేవు పట్టణాలను లోతట్టు నేత ప్రాంతాలతో కలుపుతూ నేతగాళ్లకు అడ్వాన్సులు ఇచ్చి బట్టను ఓడరేవులకు చేర్చారు; అక్కడ పెద్ద షిప్పర్లు, ఎగుమతి వ్యాపారుల దళారులు ధర కుదిర్చి కొన్నారు. అందువల్ల రెండూ ఒప్పు.
నేతగాళ్లను పర్యవేక్షించి, సరుకు సేకరించి, బట్ట నాణ్యత పరీక్షించడానికి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నియమించిన జీతగాడిని ఏమంటారు?
A. జాబర్
B. గోమస్తా
C. సిపాయి
D. దళారీ
Answer & explanation
Correct: B — గోమస్తా
కంపెనీ ఇప్పటికే ఉన్న వ్యాపారులు, దళారులను తొలగించి నేతగాళ్లపై నేరుగా నియంత్రణ కోసం గోమస్తాను నియమించింది. జాబర్ అంటే మిల్లు కార్మికుల నియామకంలో సాయపడే పాత కార్మికుడు; సిపాయి బ్రిటిష్ సేవలోని భారత సైనికుడు.
అడ్వాన్సుల (రుణాల) వ్యవస్థ నేతగాళ్లను కంపెనీకి ఎలా కట్టిపడేసింది?
A. రుణం తీసుకున్నవారు తయారు చేసిన బట్టను గోమస్తాకే ఇవ్వాలి, ఇతర వ్యాపారులకు అమ్మకూడదు
B. రుణం తీసుకున్నవారు తమ బట్టను ఎక్కువ ధరకు ఎవరికైనా అమ్ముకోవచ్చు
C. రుణాలకు వడ్డీ లేదు కాబట్టి ఎవరూ బాధపడలేదు
D. రుణం తీసుకున్నవారికి భూమి ఉచితంగా ఇచ్చారు
Answer & explanation
Correct: A — రుణం తీసుకున్నవారు తయారు చేసిన బట్టను గోమస్తాకే ఇవ్వాలి, ఇతర వ్యాపారులకు అమ్మకూడదు
ఆర్డర్ ఇచ్చాక ముడి సరకు కొనడానికి రుణం ఇచ్చి, ఆ బట్టను గోమస్తాకే అప్పగించాలనే షరతు పెట్టడంతో నేతగాళ్లు ఇతర కొనుగోలుదారులకు అమ్మలేకపోయారు. దీంతో బేరమాడే అవకాశం పోయి కంపెనీ ఇచ్చే చాలా తక్కువ ధరకే అమ్మాల్సి వచ్చింది.