ముద్రణ సంస్కృతి & ఆధునిక ప్రపంచం (Print Culture and the Modern World) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for ముద్రణ సంస్కృతి & ఆధునిక ప్రపంచం (Print Culture and the Modern World) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
"ముద్రణ యంత్రం పురోగతికి అత్యంత శక్తివంతమైన యంత్రం; ప్రజాభిప్రాయం నిరంకుశత్వాన్ని తుడిచిపెట్టే శక్తి" అని ప్రకటించినవారు ఎవరు?
A. ఎరాస్మస్
B. జేమ్స్ లాకింగ్టన్
C. లూయీ-సెబాస్టియన్ మెర్సియర్
D. మార్టిన్ లూథర్
Answer & explanation
Correct: C — లూయీ-సెబాస్టియన్ మెర్సియర్
ఫ్రెంచ్ నవలా రచయిత మెర్సియర్ పుస్తకాలు సమాజాన్ని నిరంకుశత్వం నుంచి విముక్తం చేస్తాయని నమ్మి "ప్రపంచ నిరంకుశులారా, వణకండి" అన్నాడు. ఎరాస్మస్ ముద్రణకు భయపడ్డాడు; లాకింగ్టన్ లండన్ ప్రచురణకర్తగా పుస్తక అమ్మకాల పెరుగుదలను నమోదు చేశాడు; లూథర్ ముద్రణను దేవుని కానుక అన్నాడు.
ముద్రణ, ఫ్రెంచ్ విప్లవం గురించి పాఠం చేసిన సమతుల్య వ్యాఖ్య ఏది?
A. ముద్రణ ఒక్కటే విప్లవానికి కారణం; ప్రజలు చదివిన ప్రతిదాన్ని నమ్మారు
B. విప్లవానికి ముద్రణతో ఏ సంబంధమూ లేదు
C. ప్రజలు వోల్టేర్, రూసోలను మాత్రమే చదివారు
D. ప్రజలు కొన్ని ఆలోచనలను అంగీకరించి కొన్ని తిరస్కరించారు; ముద్రణ నేరుగా మనసులను ఆకృతి చేయకుండా భిన్నంగా ఆలోచించే అవకాశాన్ని మాత్రమే తెరిచింది
Answer & explanation
Correct: D — ప్రజలు కొన్ని ఆలోచనలను అంగీకరించి కొన్ని తిరస్కరించారు; ముద్రణ నేరుగా మనసులను ఆకృతి చేయకుండా భిన్నంగా ఆలోచించే అవకాశాన్ని మాత్రమే తెరిచింది
ప్రజలు వోల్టేర్, రూసోతో పాటు రాజరిక, చర్చి ప్రచారాన్ని కూడా చదివారు; అందరూ అన్నింటిని ఒకే రీతిలో అర్థం చేసుకోలేదు. కాబట్టి ముద్రణ ప్రజల ఆలోచనను నేరుగా నిర్ణయించలేదు, భిన్నంగా ఆలోచించే అవకాశాన్ని మాత్రమే ఇచ్చింది; ఇతర ఎంపికలు ఆ సమతుల్యతను కోల్పోతాయి.
A. ఇంగ్లండ్‌లో 1832–1835 మధ్య సొసైటీ ఫర్ ది డిఫ్యూజన్ ఆఫ్ యూజ్‌ఫుల్ నాలెడ్జ్ ప్రచురించింది; ప్రధానంగా కార్మిక వర్గం కోసం
B. ఫ్రాన్స్‌లో 1857లో పిల్లల కోసం ఏర్పడిన ప్రెస్
C. జర్మనీలో 1812లో వచ్చిన జానపద కథల సంకలనం
D. భారతదేశంలో 1780లో వచ్చిన వారపత్రిక
Answer & explanation
Correct: A — ఇంగ్లండ్‌లో 1832–1835 మధ్య సొసైటీ ఫర్ ది డిఫ్యూజన్ ఆఫ్ యూజ్‌ఫుల్ నాలెడ్జ్ ప్రచురించింది; ప్రధానంగా కార్మిక వర్గం కోసం
పెన్నీ మ్యాగజైన్ ఇంగ్లండ్‌లో 1832–1835 మధ్య వెలువడింది; మహిళలకు ఉద్దేశించిన పెన్నీ మ్యాగజైన్లు, ప్రవర్తన నేర్పే మాన్యువళ్లతో పాటు ఇది ప్రధానంగా కార్మిక వర్గానికి అందించబడింది. పిల్లల ప్రెస్ 1857 ఫ్రాన్స్‌ది, గ్రిమ్ సంకలనం 1812, 1780 వారపత్రిక హికీది.
ముద్రణ సాంకేతికతలో కింది పురోగతులను కాలక్రమంలో సరిగ్గా ఉంచండి: (i) ఆఫ్‌సెట్ ప్రెస్ (ii) గూటెన్‌బర్గ్ ప్రెస్ (iii) విద్యుత్ ప్రెస్‌లు (iv) హో సిలిండర్ ప్రెస్
A. (ii), (i), (iv), (iii)
B. (ii), (iv), (i), (iii)
C. (iv), (ii), (i), (iii)
D. (ii), (iv), (iii), (i)
Answer & explanation
Correct: B — (ii), (iv), (i), (iii)
గూటెన్‌బర్గ్ ప్రెస్ 15వ శతాబ్దంలో, హో సిలిండర్ ప్రెస్ 19వ శతాబ్ద మధ్యలో, ఆఫ్‌సెట్ ప్రెస్ 19వ శతాబ్ద చివరలో, విద్యుత్ ప్రెస్‌లు 20వ శతాబ్ద ఆరంభం నుంచి వచ్చాయి. ఆ కాలక్రమంతో సరిపోయేది ఇదే క్రమం.
భారతదేశంలో ముద్రణ గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. కాథలిక్ పూజారులు 1579లో కొచ్చిన్‌లో మొదటి తమిళ పుస్తకం ముద్రించారు.
2. 1713లో మొదటి మలయాళ పుస్తకం ముద్రితమైంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పాఠం ప్రకారం కాథలిక్ పూజారులు 1579లో కొచ్చిన్‌లో మొదటి తమిళ పుస్తకాన్ని, 1713లో మొదటి మలయాళ పుస్తకాన్ని ముద్రించారు. డచ్ ప్రొటెస్టెంట్లు 1710 నాటికి 32 తమిళ గ్రంథాలు ముద్రించారు. రెండు వాక్యాలూ పుస్తక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి.
19వ శతాబ్దంలో ముస్లిం ఉలేమా ముద్రణను ఎలా ఉపయోగించుకున్నారు?
A. ముద్రణను పూర్తిగా వ్యతిరేకించి ప్రెస్‌లను మూసివేయించారు
B. సంస్కృత గ్రంథాలను మాత్రమే ప్రచురించారు
C. ఆంగ్ల వారపత్రికలు నడిపారు
D. వలస పాలకుల మత మార్పిడి, వ్యక్తిగత చట్టాల మార్పు భయాన్ని ఎదుర్కోవడానికి చౌక లిథోగ్రాఫిక్ ప్రెస్‌లు వాడి పర్షియన్, ఉర్దూ అనువాదాలు, మత పత్రికలు, ఫత్వాలు ప్రచురించారు
Answer & explanation
Correct: D — వలస పాలకుల మత మార్పిడి, వ్యక్తిగత చట్టాల మార్పు భయాన్ని ఎదుర్కోవడానికి చౌక లిథోగ్రాఫిక్ ప్రెస్‌లు వాడి పర్షియన్, ఉర్దూ అనువాదాలు, మత పత్రికలు, ఫత్వాలు ప్రచురించారు
ఉలేమా ముస్లిం రాజవంశాల పతనం, వలస పాలకులు మత మార్పిడిని ప్రోత్సహిస్తారేమోననే భయంతో చౌక లిథోగ్రాఫిక్ ప్రెస్‌లు వాడి పర్షియన్, ఉర్దూ అనువాదాలు, మత పత్రికలు ప్రచురించారు; దేవబంద్ సెమినరీ (1867) వేలాది ఫత్వాలు ఇచ్చింది. ముద్రణను వ్యతిరేకించలేదు.
"ఇండియన్ చారివారి" (Indian Charivari) వ్యంగ్య జర్నల్‌లోని చిత్రంలో బ్రిటిష్ వ్యక్తి భారతీయులకు చూపుతున్న బ్రిటిష్ వ్యంగ్య పత్రిక ఏది?
A. పంచ్ (Punch)
B. కేసరి
C. సంబాద్ కౌముది
D. బెంగాల్ గెజిట్
Answer & explanation
Correct: A — పంచ్ (Punch)
చిత్రంలో బ్రిటిష్ వ్యక్తి కేంద్రంలో అధికారిగా ఉండగా, ఇరువైపులా భారతీయులు వినయంగా కూర్చుని బ్రిటిష్ కార్టూన్ల పత్రిక పంచ్ ప్రతిని చూస్తున్నారు; "ఇదే నమూనా, భారతీయ రూపాలు తయారుచేయండి" అనే భావం. కేసరి, సంబాద్ కౌముది, బెంగాల్ గెజిట్ భారతీయ లేదా కంపెనీ కాలపు పత్రికలు.
1926లో బెంగాల్ మహిళా విద్యా సదస్సులో బేగం రొకేయా సఖావత్ హుస్సేన్ చేసిన వాదన ఏది?
A. మహిళలు చదువుకుంటే అదుపు తప్పుతారని
B. ఇస్లాం మహిళలకు సమాన విద్యా హక్కు ఇచ్చిందని, మతం పేరుతో మహిళలకు విద్యను నిరాకరించడం తప్పని
C. మహిళలు అరబిక్ ఖురాన్ మాత్రమే చదవాలని
D. ఉర్దూ ప్రణయ కథలను ఖండించాలని
Answer & explanation
Correct: B — ఇస్లాం మహిళలకు సమాన విద్యా హక్కు ఇచ్చిందని, మతం పేరుతో మహిళలకు విద్యను నిరాకరించడం తప్పని
రొకేయా పురుషులు మతం పేరుతో మహిళా విద్యను అడ్డుకోవడాన్ని ఖండించి, ఇస్లాం సమాన విద్యా హక్కు ఇచ్చిందని, చదివిన పురుషులు పెడదారి పట్టకపోతే మహిళలు ఎందుకు పడతారని ప్రశ్నించింది. మిగతా వాదనలు విద్యను వ్యతిరేకించే సనాతనుల భయాలు, ఆమె దృక్పథానికి వ్యతిరేకం.
కాన్పూర్ మిల్లు కార్మికుడు కాశీబాబా 1938లో ప్రచురించిన "ఛోటే ఔర్ బడే కా సవాల్" ఏ విషయాన్ని చూపింది?
A. మిల్లు యజమానుల దాతృత్వాన్ని
B. బొంబాయి కార్మికుల గ్రంథాలయాలను
C. కుల దోపిడీ, వర్గ దోపిడీల మధ్య సంబంధాన్ని
D. ప్రాచీన గ్రంథాల సంకలనాన్ని
Answer & explanation
Correct: C — కుల దోపిడీ, వర్గ దోపిడీల మధ్య సంబంధాన్ని
కాశీబాబా రాసిన ఈ పుస్తకం కుల దోపిడీ, వర్గ దోపిడీ ఒకదానితో ఒకటి ఎలా ముడిపడి ఉన్నాయో చూపింది. అధిక శ్రమతో ఉన్న కార్మికులు తక్కువగా రాసినా ఇది ఒక ముఖ్య ఉదాహరణ; గ్రంథాలయాలు ఏర్పాటు చేసింది బెంగళూరు మిల్లు కార్మికులు, కవితలు సుదర్శన్ చక్ర్‌వి.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో డిఫెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా రూల్స్ కింద జామీను సమర్పించాల్సి వచ్చిన 22 వార్తాపత్రికల్లో ప్రభుత్వ ఆదేశాలు పాటించే బదులు మూతపడినవి ఎన్ని?
A. 4
B. 22
C. 90
D. 18
Answer & explanation
Correct: D — 18
పాఠంలోని బాక్స్ ప్రకారం డిఫెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా రూల్స్ కింద 22 పత్రికలు జామీను ఇవ్వాల్సి రాగా 18 ప్రభుత్వ ఆదేశాలను పాటించకుండా మూతపడ్డాయి. 90 సంఖ్య 1942 ఆగస్టులో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ సమయంలో అణచివేసిన పత్రికలది; 22 మొత్తం సంఖ్య.