భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
ప్రకటన (A): మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసినా సామాన్యుల కష్టాలు తీరలేదు. కారణం (R): 1918–19, 1920–21లో పంటలు విఫలమై ఆహార కొరత ఏర్పడింది, ఇన్ఫ్లుయెంజా మహమ్మారి వ్యాపించింది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R సరికాదు
D. A సరికాదు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
యుద్ధం తర్వాత కష్టాలు తీరతాయని ప్రజలు ఆశించినా అలా జరగలేదు; ఎందుకంటే 1918–19, 1920–21 పంట వైఫల్యాలు, ఇన్ఫ్లుయెంజా వల్ల కరువు, వ్యాధులు వచ్చి 1921 లెక్కల ప్రకారం 12–13 మిలియన్లు మరణించారు. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A కి నేరుగా కారణం చెబుతోంది.
ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) 1918–19, 1920–21లో పంటలు విఫలమయ్యాయి. 2) 1913–1918 మధ్య ధరలు సగానికి తగ్గాయి. 3) 1921 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కరువులు, మహమ్మారితో 12–13 మిలియన్ల మంది మరణించారు. ఏవి సరైనవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — 1, 3 మాత్రమే
పంట వైఫల్యాలు (1918–19, 1920–21), 12–13 మిలియన్ల మరణాలు పుస్తకంలో ఉన్నాయి. కానీ ధరలు సగానికి తగ్గలేదు; 1913–18 మధ్య రెట్టింపయ్యాయి, అందువల్ల రెండో వాక్యం తప్పు. అందువల్ల 1, 3 మాత్రమే సరైనవి.
గాంధీజీ తొలి భారత సత్యాగ్రహాలను సరిగ్గా జతపరచినది ఏది? చంపారన్ – ?, ఖేడా – ?, అహ్మదాబాద్ – ?
A. శిస్తు సడలింపు రైతులు; పత్తి మిల్లు కార్మికులు; తోటల వ్యవస్థపై రైతులు
B. పత్తి మిల్లు కార్మికులు; తోటల వ్యవస్థపై రైతులు; శిస్తు సడలింపు రైతులు
C. తోటల వ్యవస్థపై రైతులు; శిస్తు సడలింపు కోరే రైతులు; పత్తి మిల్లు కార్మికులు
D. తోటల వ్యవస్థపై రైతులు; పత్తి మిల్లు కార్మికులు; శిస్తు సడలింపు రైతులు
Answer & explanation
Correct: C — తోటల వ్యవస్థపై రైతులు; శిస్తు సడలింపు కోరే రైతులు; పత్తి మిల్లు కార్మికులు
చంపారన్ (బిహార్): దౌర్జన్యపూరిత తోటల వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా రైతులు. ఖేడా (గుజరాత్): పంట నష్టం, ప్లేగుతో శిస్తు చెల్లించలేని రైతులు వసూళ్ళ సడలింపు కోరారు. అహ్మదాబాద్: పత్తి మిల్లు కార్మికుల సత్యాగ్రహం (1918). మిగతా అమరికల్లో ఈ మూడింటిలో కనీసం రెండు తప్పుగా కలిసాయి.
జలియన్ వాలాబాగ్ గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) డయ్యర్ బయటికి వెళ్ళే దారులను మూసి కాల్పులు జరిపాడు. 2) సత్యాగ్రహుల్లో భయం కలిగించి "నైతిక ప్రభావం" సృష్టించడం తన లక్ష్యమని డయ్యర్ తర్వాత చెప్పాడు. 3) ఈ ఘటనకు ముందే గాంధీజీ ఉద్యమాన్ని ఉపసంహరించారు. ఏవి సరైనవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
డయ్యర్ ప్రవేశ మార్గాలను మూసి కాల్పులు జరిపాడు, భయం కలిగించి "నైతిక ప్రభావం" కోసమే అన్నాడు – 1, 2 సరైనవి. కానీ ఊచకోత తర్వాత ఉత్తర భారతంలో హింస, అణచివేత పెరిగాక గాంధీజీ ఉద్యమాన్ని ఉపసంహరించారు; అంటే 3 తప్పు.
కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) నాగపూర్ కాంగ్రెస్ సహాయ నిరాకరణ కార్యక్రమం ఆమోదం (b) ఖిలాఫత్ కమిటీ ఏర్పాటు (c) కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమావేశం (d) సహాయ నిరాకరణ–ఖిలాఫత్ ఉద్యమ ప్రారంభం
A. (b) → (c) → (a) → (d)
B. (c) → (b) → (a) → (d)
C. (b) → (a) → (c) → (d)
D. (b) → (c) → (d) → (a)
Answer & explanation
Correct: A — (b) → (c) → (a) → (d)
ఖిలాఫత్ కమిటీ 1919 మార్చిలో; కలకత్తా సమావేశం 1920 సెప్టెంబర్లో (గాంధీజీ సహాయ నిరాకరణ అవసరాన్ని నచ్చజెప్పారు); తీవ్ర వాదోపవాదాల తర్వాత నాగపూర్ (1920 డిసెంబర్)లో రాజీతో కార్యక్రమం ఆమోదం; ఉద్యమం 1921 జనవరిలో ప్రారంభం. ఈ వరుస క్రమం అదే.
పట్టణాల్లో సహాయ నిరాకరణ మందగించడానికి కారణాలుగా పుస్తకం పేర్కొనని అంశం ఏది?
A. ఖాదీ మిల్లు వస్త్రం కంటే ఖరీదు కావడం
B. విదేశీ వస్త్ర దిగుమతులు మళ్ళీ పెరగడం వల్ల భారతీయ మిల్లుల ఉత్పత్తి పడిపోవడం
C. బ్రిటిష్ సంస్థలకు ప్రత్యామ్నాయ భారతీయ సంస్థలు నెమ్మదిగా ఏర్పడటం
D. విద్యార్థులు, న్యాయవాదులు తిరిగి ప్రభుత్వ సంస్థలకు చేరడం
Answer & explanation
Correct: B — విదేశీ వస్త్ర దిగుమతులు మళ్ళీ పెరగడం వల్ల భారతీయ మిల్లుల ఉత్పత్తి పడిపోవడం
ఖాదీ ఖరీదు వల్ల పేదలు మిల్లు వస్త్రాన్ని ఎక్కువకాలం బహిష్కరించలేకపోయారు; ప్రత్యామ్నాయ సంస్థలు నెమ్మదిగా వచ్చాయి; అందుకే విద్యార్థులు, న్యాయవాదులు తిరిగి వెళ్ళారు. కానీ బహిష్కరణతో భారతీయ మిల్లులు, చేనేత ఉత్పత్తి పెరిగింది; పడిపోలేదు. కాబట్టి ఆ కారణం పుస్తకంలో లేదు.
ప్రకటన (A): అవధ్ రైతు ఉద్యమం కాంగ్రెస్ నాయకత్వానికి అసంతృప్తి కలిగించే రూపాల్లో సాగింది. కారణం (R): 1921లో తాలూకాదార్లు, వ్యాపారుల ఇళ్ళపై దాడులు జరిగాయి, బజార్లు దోచుకున్నారు, ధాన్యం నిల్వలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు వివరణ కాదు
B. A సరైనది, R సరికాదు
C. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
D. A సరికాదు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
కాంగ్రెస్ అవధ్ రైతు పోరాటాన్ని అహింసాయుత విస్తృత ఉద్యమంలో కలపాలనుకుంది; కానీ రైతులు దాడులు, దోపిడీ, ధాన్యం స్వాధీనం చేసుకోవడం వంటి హింసాత్మక రూపాల్లో ముందుకు సాగడంతో నాయకత్వం అసంతృప్తి చెందింది. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ.
గూడెం కొండల ఉద్యమం గురించి ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి. 1) అడవులు మూసివేయడంతో పశువులు మేపడం, కట్టెలు, పండ్ల సేకరణ ఆగిపోయింది. 2) రోడ్ల నిర్మాణానికి బేగార్ చేయాలని బలవంతం చేశారు. 3) నాయకుడు పూర్తిగా అహింసా మార్గాన్ని బోధించారు. ఏవి సరైనవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3 అన్నీ
D. 1, 2 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 మాత్రమే
గూడెం కొండల ప్రజలు అడవి హక్కులు కోల్పోవడం (మేత, కట్టెలు, పండ్లు), బేగార్ వల్ల తిరుగుబాటు చేశారు. కానీ నాయకుడు అల్లూరి సీతారామరాజు భారత్ను బలప్రయోగంతోనే విముక్తి చేయగలమని వాదించి గెరిల్లా పోరాటం చేశారు; కాబట్టి 3 తప్పు.
కింది సంఘటనలను కాలక్రమంలో అమర్చండి: (a) సైమన్ కమిషన్ రాక (b) లాహోర్ కాంగ్రెస్ పూర్ణ స్వరాజ్ తీర్మానం (c) ఇర్విన్ డొమినియన్ హోదా ప్రకటన (d) దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహం
A. (a) → (c) → (b) → (d)
B. (c) → (a) → (b) → (d)
C. (a) → (b) → (c) → (d)
D. (a) → (c) → (d) → (b)
Answer & explanation
Correct: A — (a) → (c) → (b) → (d)
సైమన్ కమిషన్ 1928లో వచ్చింది; ఇర్విన్ అక్టోబర్ 1929లో డొమినియన్ హోదా ప్రకటన చేశారు; అది సంతృప్తి ఇవ్వకపోవడంతో డిసెంబర్ 1929లో లాహోర్ కాంగ్రెస్ పూర్ణ స్వరాజ్ ఆమోదించింది; 1930 మార్చి–ఏప్రిల్లో దండి సత్యాగ్రహం జరిగింది. అదే సరైన క్రమం.
గాంధీ–ఇర్విన్ ఒప్పందం, తదుపరి పరిణామాల గురించి సరైనది ఏది?
A. ఒప్పందంతో కాంగ్రెస్ మొదటి రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో పాల్గొంది; లండన్ చర్చలు విజయవంతమయ్యాయి
B. ఒప్పందం (5 మార్చి 1931) ప్రకారం గాంధీజీ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశానికి అంగీకరించారు, ప్రభుత్వం రాజకీయ ఖైదీలను విడుదల చేసింది; లండన్ చర్చలు విఫలమయ్యాయి
C. ఒప్పందం తర్వాత ప్రభుత్వం అణచివేతను ఆపి కాంగ్రెస్పై నిషేధాన్ని ఎత్తివేసింది
D. ఒప్పందం ఉప్పు యాత్రకు ముందే జరిగింది; ఉద్యమం 1934లో ప్రారంభమైంది
Answer & explanation
Correct: B — ఒప్పందం (5 మార్చి 1931) ప్రకారం గాంధీజీ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశానికి అంగీకరించారు, ప్రభుత్వం రాజకీయ ఖైదీలను విడుదల చేసింది; లండన్ చర్చలు విఫలమయ్యాయి
మొదటి సమావేశాన్ని కాంగ్రెస్ బహిష్కరించింది; ఒప్పందం ప్రకారం గాంధీజీ రెండో సమావేశానికి (డిసెంబర్ 1931) వెళ్ళగా చర్చలు విఫలమయ్యాయి. తిరిగి వచ్చేసరికి ప్రభుత్వం కొత్త అణచివేత మొదలుపెట్టి కాంగ్రెస్ను చట్టవిరుద్ధం చేసింది; ఉద్యమం 1932లో పునఃప్రారంభమై 1934 నాటికి ఊపు కోల్పోయింది.
ప్రకటన (A): మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసినా సామాన్యుల కష్టాలు తీరలేదు. కారణం (R): 1918–19, 1920–21లో పంటలు విఫలమై ఆహార కొరత ఏర్పడింది, ఇన్ఫ్లుయెంజా మహమ్మారి వ్యాపించింది.