భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారతదేశంలో జాతీయవాదం (Nationalism in India) (10వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 10 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
హిందుస్థాన్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లికన్ ఆర్మీ (HSRA) ఏ సంవత్సరం, ఎక్కడ స్థాపించారు?
A. 1919, బొంబాయి
B. 1930, దండి
C. 1928, ఢిల్లీలోని ఫిరోజ్షా కోట్లా మైదానం
D. 1942, వార్ధా
Answer & explanation
Correct: C — 1928, ఢిల్లీలోని ఫిరోజ్షా కోట్లా మైదానం
HSRA 1928లో ఢిల్లీలోని ఫిరోజ్షా కోట్లా మైదానంలో జరిగిన సమావేశంలో ఏర్పడింది; నాయకుల్లో భగత్ సింగ్, జతిన్ దాస్, అజయ్ ఘోష్ ఉన్నారు. 1919 బొంబాయి ఖిలాఫత్ కమిటీ స్థాపన; 1930 దండి ఉప్పు యాత్ర; 1942 వార్ధా క్విట్ ఇండియా తీర్మానం – ఇవి ఇతర సంఘటనలు.
పటీదార్లు, జాట్లు వంటి ధనిక రైతులు ధరల పతనంతో శిస్తు కట్టలేక ఉద్యమానికి ఉత్సాహంగా మద్దతిచ్చారు. కానీ 1931లో శిస్తు రేట్లు సవరించకుండా ఉద్యమాన్ని ఆపడంతో తీవ్ర నిరాశ చెందారు; అందుకే 1932లో పునఃప్రారంభమైనప్పుడు చాలా మంది పాల్గొనలేదు. వారు వాణిజ్య పంటలు పండించేవారు.
వ్యాపార సంస్థలు – స్థాపన సంవత్సరం జతలలో సరైనది ఏది?
A. FICCI – 1927; ఇండియన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ కాంగ్రెస్ – 1920
B. FICCI – 1920; ఇండియన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ కాంగ్రెస్ – 1927
C. FICCI – 1930; ఇండియన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ కాంగ్రెస్ – 1919
D. FICCI – 1919; ఇండియన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ కాంగ్రెస్ – 1930
Answer & explanation
Correct: A — FICCI – 1927; ఇండియన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ కాంగ్రెస్ – 1920
వ్యాపార ప్రయోజనాలను సంఘటితం చేయడానికి భారత పారిశ్రామికవేత్తలు 1920లో ఇండియన్ ఇండస్ట్రియల్ అండ్ కమర్షియల్ కాంగ్రెస్ను, 1927లో ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీస్ (FICCI)ని స్థాపించారు. నాయకులు పురుషోత్తమదాస్ ఠాకూర్దాస్, జి.డి. బిర్లా.
పూనా ఒప్పందం (1932) ప్రకారం డిప్రెస్డ్ క్లాసెస్కు ఏం లభించింది?
A. ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు, ప్రత్యేక ఓటర్ల జాబితా
B. శాసనమండళ్ళలో రిజర్వు స్థానాలు; కానీ వారిని సాధారణ నియోజకవర్గం ఎన్నుకుంటుంది
C. ఏ రిజర్వేషనూ లేదు
D. కేవలం విద్యా సంస్థల్లో రిజర్వేషన్లు
Answer & explanation
Correct: B — శాసనమండళ్ళలో రిజర్వు స్థానాలు; కానీ వారిని సాధారణ నియోజకవర్గం ఎన్నుకుంటుంది
అంబేడ్కర్ ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు కోరగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అంగీకరించింది; దానిని వ్యతిరేకిస్తూ గాంధీజీ ఆమరణ దీక్ష చేశారు. ఫలితంగా కుదిరిన పూనా ఒప్పందం ప్రాంతీయ, కేంద్ర మండళ్ళలో రిజర్వు స్థానాలు ఇచ్చింది, కానీ సభ్యులను సాధారణ ఓటర్లే ఎన్నుకునేలా చేసింది – ప్రత్యేక నియోజకవర్గం కాదు.
1927లో కాంగ్రెస్–ముస్లిం లీగ్ ఐక్యత సాధ్యమనిపించడానికి కారణం ఏమిటి?
A. జిన్నా పాకిస్తాన్ డిమాండ్ను వదులుకోవడం
B. హిందూ మహాసభ ప్రతిపాదనలను ఆమోదించడం
C. కేంద్ర శాసనసభలో రిజర్వు స్థానాలు, బెంగాల్–పంజాబ్లలో జనాభా నిష్పత్తి ప్రాతినిధ్యం ఇస్తే ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల డిమాండ్ వదులుకోవడానికి జిన్నా సిద్ధపడటం
D. ముస్లిం లీగ్ కాంగ్రెస్లో విలీనం కావడానికి నిర్ణయించడం
Answer & explanation
Correct: C — కేంద్ర శాసనసభలో రిజర్వు స్థానాలు, బెంగాల్–పంజాబ్లలో జనాభా నిష్పత్తి ప్రాతినిధ్యం ఇస్తే ప్రత్యేక నియోజకవర్గాల డిమాండ్ వదులుకోవడానికి జిన్నా సిద్ధపడటం
జిన్నా, లీగ్ నేతల్లో ఒకరు, ముస్లింలకు కేంద్ర శాసనసభలో రిజర్వు స్థానాలు, ముస్లింలు అధికంగా ఉన్న బెంగాల్, పంజాబ్లలో జనాభా నిష్పత్తిలో ప్రాతినిధ్యం ఇస్తే ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలను వదులుకోవడానికి సిద్ధపడ్డారు. కానీ 1928 సమావేశంలో జయకర్ వ్యతిరేకించడంతో ఈ ఆశ అడుగంటింది.
అవనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ చిత్రించిన భారత్ మాత రూపం ఎలా ఉంటుంది?
A. త్రిశూలం పట్టుకుని సింహం పక్కన నిలిచిన యోధ రూపం
B. జర్మానియా వంటి కిరీటం, కత్తితో ఉన్న రూపం
C. చేతిలో రాట్నం పట్టుకున్న రూపం
D. ప్రశాంతమైన, దివ్యమైన సన్యాసిని రూపం; చేతిలో మాల
Answer & explanation
Correct: D — ప్రశాంతమైన, దివ్యమైన సన్యాసిని రూపం; చేతిలో మాల
1905లో స్వదేశీ ఉద్యమ ప్రేరణతో అవనీంద్రనాథ్ గీసిన భారత్ మాత ప్రశాంతంగా, నిర్మలంగా, ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్న సన్యాసిని; ఒక చేతిలో మాల ఆమె తపస్వి స్వభావానికి సూచిక. త్రిశూలం, సింహం, ఏనుగుతో ఉన్న రూపం తర్వాతి ప్రసిద్ధ చిత్రం; రాట్నం స్వరాజ్ పతాకంలో ఉంటుంది.
బెంగాల్ స్వదేశీ ఉద్యమ కాలంలో రూపొందించిన త్రివర్ణ పతాకంలోని ఎనిమిది కమలాలు దేనిని సూచిస్తాయి?
A. బ్రిటిష్ ఇండియాలోని ఎనిమిది ప్రావిన్సులు
B. ఎనిమిది ప్రధాన మతాలు
C. ఎనిమిది గాంధేయ సూత్రాలు
D. ఎనిమిది కాంగ్రెస్ సమావేశాలు
Answer & explanation
Correct: A — బ్రిటిష్ ఇండియాలోని ఎనిమిది ప్రావిన్సులు
స్వదేశీ ఉద్యమ పతాకం ఎరుపు, ఆకుపచ్చ, పసుపు రంగులతో ఉండి, ఎనిమిది కమలాలు బ్రిటిష్ ఇండియాలోని ఎనిమిది ప్రావిన్సులను, అర్ధచంద్రుడు హిందువులు–ముస్లింలను సూచించాయి. కమలాలు మతాలను, గాంధేయ సూత్రాలను, కాంగ్రెస్ సమావేశాలను సూచించవు; పుస్తకంలో అలాంటి వివరణ లేదు.
1921 నాటికి గాంధీజీ రూపొందించిన స్వరాజ్ పతాకం మధ్యలో ఉన్న రాట్నం దేనిని సూచిస్తుంది?
A. భారత్ మాత శక్తిని
B. గాంధేయ స్వయం సహాయ ఆదర్శాన్ని
C. హిందూ–ముస్లిం ఐక్యతను
D. ఎనిమిది ప్రావిన్సులను
Answer & explanation
Correct: B — గాంధేయ స్వయం సహాయ ఆదర్శాన్ని
స్వరాజ్ పతాకం ఎరుపు, ఆకుపచ్చ, తెలుపు త్రివర్ణం; మధ్యలోని రాట్నం స్వయం సహాయ (self-help) అనే గాంధేయ ఆదర్శానికి సూచిక. హిందూ–ముస్లిం ఐక్యత, ఎనిమిది ప్రావిన్సులు అనేవి బెంగాల్ స్వదేశీ పతాకంలోని చంద్రవంక, కమలాల అర్థాలు; భారత్ మాత శక్తి చిహ్నాలు సింహం, త్రిశూలం.
క్విట్ ఇండియా తీర్మానాన్ని కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ఎక్కడ, ఎప్పుడు ఆమోదించింది?
A. బొంబాయిలో, 8 ఆగస్టు 1942
B. లాహోర్లో, 26 జనవరి 1930
C. వార్ధాలో, 14 జూలై 1942
D. కలకత్తాలో, సెప్టెంబర్ 1920
Answer & explanation
Correct: C — వార్ధాలో, 14 జూలై 1942
వార్ధాలో 14 జూలై 1942న కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ క్విట్ ఇండియా తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది; ఆ తర్వాత 8 ఆగస్టు 1942న బొంబాయిలో AICC దానిని ఆమోదించి అహింసా సామూహిక పోరాటానికి పిలుపిచ్చింది. రెండింటి మధ్య స్థలం, తేదీ కలపకూడదు; లాహోర్, కలకత్తా వేరే కాలాలకు చెందినవి.
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వారిగా పుస్తకం ప్రస్తావించని వ్యక్తి ఎవరు?
A. అరుణా ఆసఫ్ అలీ
B. జయప్రకాశ్ నారాయణ్
C. మాతంగిని హాజ్రా
D. భగత్ సింగ్
Answer & explanation
Correct: D — భగత్ సింగ్
క్విట్ ఇండియా పాల్గొన్న నాయకులుగా పుస్తకం జయప్రకాశ్ నారాయణ్, అరుణా ఆసఫ్ అలీ, రామ్ మనోహర్ లోహియా, మహిళలు మాతంగిని హాజ్రా, కనకలత బారువా, రమాదేవిలను పేర్కొంది. భగత్ సింగ్ 1929–31 నాటి HSRA విప్లవకారుడు; ఆయనను 23 ఏళ్ళ వయసులో ఉరితీశారు, 1942 ఉద్యమానికి ముందే.