Free practice MCQs with answers and explanations for జల వనరులు (Water Resources) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Easy
ప్రధాన మంత్రి కృషి సించాయి యోజన నినాదాల్లో "ప్రతి పొలానికీ నీరు" అనే అర్థం ఇచ్చే నినాదం ఏది?
A. హర్ ఖేత్ కో పానీ
B. పర్ డ్రాప్ మోర్ క్రాప్
C. జై జవాన్ జై కిసాన్
D. జల్ హై తో కల్ హై
Answer & explanation
Correct: A — హర్ ఖేత్ కో పానీ
PMKSY లక్ష్యాల్లో "హర్ ఖేత్ కో పానీ" అంటే ప్రతి పొలానికీ హామీ సాగునీరు. "పర్ డ్రాప్ మోర్ క్రాప్" అంటే ప్రతి నీటి చుక్కకు ఎక్కువ పంట – ఇది సామర్థ్యం పెంచే నినాదం.
సాగునీటి వల్ల రైతులు నీరు ఎక్కువగా అవసరమయ్యే వాణిజ్య పంటల వైపు మళ్లడం వల్ల ఏ పర్యావరణ సమస్య వస్తుంది?
A. నేల కోత పూర్తిగా ఆగిపోవడం
B. నేల లవణీకరణ (Salinisation)
C. వాతావరణంలో ఆక్సిజన్ పెరగడం
D. వర్షపాతం ఎక్కువ కావడం
Answer & explanation
Correct: B — నేల లవణీకరణ (Salinisation)
అధిక నీరు అవసరమయ్యే, వాణిజ్య పంటల సాగు వల్ల పంటల తీరు మారి నేల లవణీకరణ వంటి తీవ్ర పర్యావరణ పరిణామాలు వస్తాయని పాఠం చెబుతుంది. ఇది నేల సారాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.
కృష్ణా–గోదావరి వివాదం ఏ ప్రాజెక్టు స్థలానికి సంబంధించింది?
A. నాగార్జునకొండ వద్ద ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాజెక్టు
B. హీరాకుడ్ వద్ద ఒడిశా ప్రాజెక్టు
C. కోయినా వద్ద మహారాష్ట్ర బహుళార్థ ప్రాజెక్టు కోసం ఎక్కువ నీటి మళ్లింపు
D. భాక్రా వద్ద హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రాజెక్టు
Answer & explanation
Correct: C — కోయినా వద్ద మహారాష్ట్ర బహుళార్థ ప్రాజెక్టు కోసం ఎక్కువ నీటి మళ్లింపు
కోయినా వద్ద బహుళార్థ ప్రాజెక్టు కోసం మహారాష్ట్ర ఎక్కువ నీటిని మళ్లిస్తుందని కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ అభ్యంతరం తెలిపాయి; దీనివల్ల కింది రాష్ట్రాల్లో ప్రవాహం తగ్గి వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు దెబ్బతింటాయి.
ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. PMKSY దేశంలోని అన్ని వ్యవసాయ క్షేత్రాలకు రక్షిత సాగునీటి (Protective irrigation) అందుబాటు కల్పించే లక్ష్యంతో ప్రారంభమైంది.
2. PMKSY లక్ష్యాల్లో పొలంలో నీటి వినియోగ సామర్థ్యం పెంచి వృథా తగ్గించడం కూడా ఉంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి కావు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవి
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవి
రెండు ప్రకటనలూ పాఠం ప్రకారం సరైనవే: PMKSY అన్ని పొలాలకు రక్షిత సాగునీటిని, హామీ సాగునీటి విస్తరణను, పొలంలో నీటి సామర్థ్యం పెంపును, నిలకడైన సంరక్షణ పద్ధతులను లక్ష్యాలుగా చెబుతుంది.
పశ్చిమ హిమాలయాల్లో వ్యవసాయానికి నీటిని మళ్లించే సంప్రదాయ కాలువలను ఏమంటారు?
A. గుల్స్ / కుల్స్
B. ఖదీన్లు
C. టాంకాలు
D. జోహాడ్‌లు
Answer & explanation
Correct: A — గుల్స్ / కుల్స్
పశ్చిమ హిమాలయాల కొండ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయం కోసం నీటి మళ్లింపు కాలువలను గుల్స్ లేదా కుల్స్ అంటారు. ఖదీన్లు జైసల్మేర్‌లో, జోహాడ్‌లు రాజస్థాన్‌లో వాన నీటిని పొలాల్లో నిల్వ చేసే నిర్మాణాలు.
జైసల్మేర్‌లో పొలాలను వాన నీరు నిలిచే నిల్వ నిర్మాణాలుగా మార్చే సంప్రదాయ పద్ధతి ఏది?
A. గుల్స్
B. ఖదీన్లు (Khadins)
C. ముంపు కాలువలు
D. పైకప్పు సేకరణ తొట్టెలు
Answer & explanation
Correct: B — ఖదీన్లు (Khadins)
శుష్క ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ పొలాలనే వాన నీరు నిలిచి నేలను తడిగా ఉంచే నిల్వ నిర్మాణాలుగా మార్చారు; జైసల్మేర్‌లో వాటిని ఖదీన్లు అని, రాజస్థాన్‌లోని ఇతర ప్రాంతాల్లో జోహాడ్‌లు అని అంటారు.
ప్రాంతం – సంప్రదాయ సేకరణ పద్ధతి జతల్లో సరైనది ఏది?
A. పశ్చిమ హిమాలయాలు – ఖదీన్లు
B. జైసల్మేర్ – గుల్స్
C. బెంగాల్ వరద మైదానాలు – ముంపు కాలువలు (Inundation channels)
D. ఫలోడి – ముంపు కాలువలు
Answer & explanation
Correct: C — బెంగాల్ వరద మైదానాలు – ముంపు కాలువలు (Inundation channels)
బెంగాల్ వరద మైదానాల్లో పొలాలకు నీరు అందించడానికి ముంపు కాలువలు నిర్మించారు. హిమాలయాల్లో గుల్స్/కుల్స్, జైసల్మేర్‌లో ఖదీన్లు, బికనేర్–ఫలోడి–బార్మర్‌లలో టాంకాలు ఉంటాయి.
కింది వాటిలో సంప్రదాయ వాన నీటి సేకరణ పద్ధతుల్లో "పంట పొలాలనే నిల్వ నిర్మాణాలుగా" మార్చని పద్ధతి ఏది?
A. జైసల్మేర్‌లోని ఖదీన్లు
B. రాజస్థాన్‌లోని జోహాడ్‌లు
C. శుష్క ప్రాంతాల్లో పొలాల్లో వాన నీరు నిలిపే పద్ధతులు
D. పశ్చిమ హిమాలయాల గుల్స్/కుల్స్
Answer & explanation
Correct: D — పశ్చిమ హిమాలయాల గుల్స్/కుల్స్
ఖదీన్లు, జోహాడ్‌లు పొలాల్లోనే నీరు నిలిపే నిర్మాణాలు. గుల్స్/కుల్స్ మాత్రం నదులు, ఊటల నీటిని వ్యవసాయ భూములకు, గ్రామ చెరువులకు మళ్లించే కాలువలు; అందుకే అవి పొలాలను నిల్వ నిర్మాణాలుగా మార్చే పద్ధతి కాదు.
రాజస్థాన్‌లో ఇళ్లలో తాగునీటి కోసం నిర్మించే భూగర్భ నీటి తొట్టెను ఏమంటారు?
A. టాంకా (Tanka)
B. కుల్
C. జోహాడ్
D. ఖదీన్
Answer & explanation
Correct: A — టాంకా (Tanka)
బికనేర్, ఫలోడి, బార్మర్ ప్రాంతాల్లో దాదాపు అన్ని ఇళ్లలో తాగునీటిని నిల్వ చేయడానికి భూగర్భ తొట్టెలు (టాంకాలు) ఉంటాయి. కుల్ అనేది హిమాలయాల్లోని మళ్లింపు కాలువ.
రాజస్థాన్‌లో వాన నీటిని స్థానికంగా ఏమని పిలుస్తారు?
A. మీఠా పానీ
B. పాలార్ పానీ
C. బావడీ పానీ
D. నదీ పానీ
Answer & explanation
Correct: B — పాలార్ పానీ
పాలార్ పానీ అనేది రాజస్థాన్ ప్రాంతాల్లో వాన నీటికి వాడే పేరు; ఇది సహజ నీటిలో అత్యంత స్వచ్ఛమైనదిగా భావిస్తారు. అందుకే టాంకాలో నిల్వ చేసిన ఈ నీటిని తాగడానికి ఇష్టపడతారు.