Free practice MCQs with answers and explanations for జల వనరులు (Water Resources) (10వ తరగతి సోషల్ – భూగోళశాస్త్రం (Class 10 Social – Geography)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Easy
క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దంలో గంగా వరద నీటిని మళ్లించే అధునాతన నీటి సేకరణ వ్యవస్థ ఏ ప్రదేశంలో ఉండేది?
A. శృంగవేరపుర (అలహాబాద్ సమీపం)
B. నాగార్జునకొండ
C. కొల్హాపూర్
D. బెన్నూరు
Answer & explanation
Correct: A — శృంగవేరపుర (అలహాబాద్ సమీపం)
పాఠంలో క్రీ.పూ. మొదటి శతాబ్దంలో అలహాబాద్ (ప్రయాగరాజ్) సమీపంలోని శృంగవేరపురలో గంగా నది వరద నీటిని మళ్లించే అధునాతన నీటి సేకరణ వ్యవస్థ ఉండేదని ఉంది. మిగతావి ఇతర ప్రాంతాల్లోని సాగునీటి పనుల ఆధారాలు.
ప్రాచీన అధునాతన నీటిపారుదల పనుల ఆధారాలు లభించిన ప్రదేశాల జతల్లో సరిగా లేనిది ఏది?
A. కళింగ – ఒడిశా
B. నాగార్జునకొండ – తమిళనాడు
C. బెన్నూరు – కర్ణాటక
D. కొల్హాపూర్ – మహారాష్ట్ర
Answer & explanation
Correct: B — నాగార్జునకొండ – తమిళనాడు
పాఠం కళింగ (ఒడిశా), నాగార్జునకొండ (ఆంధ్రప్రదేశ్), బెన్నూరు (కర్ణాటక), కొల్హాపూర్ (మహారాష్ట్ర)లను పేర్కొంటుంది. నాగార్జునకొండ తమిళనాడులో లేదు, అది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉంది.
ప్రాచీన భారతదేశంలో ఆనకట్టలు, సరస్సులు, సాగునీటి వ్యవస్థలను విస్తృతంగా నిర్మించిన పాలకుడు ఎవరు?
A. అశోకుడు
B. హర్షవర్ధనుడు
C. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
D. కనిష్కుడు
Answer & explanation
Correct: C — చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
పాఠం ప్రకారం చంద్రగుప్త మౌర్యుడి కాలంలో ఆనకట్టలు, సరస్సులు, సాగునీటి వ్యవస్థలు విస్తృతంగా నిర్మించబడ్డాయి. అశోకుడు, హర్షవర్ధనుడు, కనిష్కుడు వంటి ఇతర పాలకుల పేర్లు ఈ సందర్భంలో పాఠంలో లేవు.
కాలక్రమంలో ముందు నుంచి వెనుకకు సరైన వరుసను గుర్తించండి.
A. భోపాల్ సరస్సు → శృంగవేరపుర నీటి సేకరణ వ్యవస్థ → ఢిల్లీ హౌజ్ ఖాస్ చెరువు
B. ఢిల్లీ హౌజ్ ఖాస్ చెరువు → భోపాల్ సరస్సు → శృంగవేరపుర నీటి సేకరణ వ్యవస్థ
C. శృంగవేరపుర నీటి సేకరణ వ్యవస్థ → ఢిల్లీ హౌజ్ ఖాస్ చెరువు → భోపాల్ సరస్సు
D. శృంగవేరపుర నీటి సేకరణ వ్యవస్థ → భోపాల్ సరస్సు → ఢిల్లీ హౌజ్ ఖాస్ చెరువు
Answer & explanation
Correct: D — శృంగవేరపుర నీటి సేకరణ వ్యవస్థ → భోపాల్ సరస్సు → ఢిల్లీ హౌజ్ ఖాస్ చెరువు
శృంగవేరపుర వ్యవస్థ క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దానిది, భోపాల్ సరస్సు 11వ శతాబ్దానిది, హౌజ్ ఖాస్ చెరువు 14వ శతాబ్దానిది. కాబట్టి సరైన క్రమం క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం, 11వ శతాబ్దం, 14వ శతాబ్దం అని వస్తుంది.
జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆనకట్టలను "ఆధునిక భారతదేశ దేవాలయాలు" అని ప్రకటించారు, ఎందుకంటే అవి వ్యవసాయం, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను వేగవంతమైన పారిశ్రామికీకరణ, పట్టణ వృద్ధితో అనుసంధానిస్తాయి.
ఒకే ప్రాజెక్టులో సాగునీరు, విద్యుత్తు, వరద నియంత్రణ వంటి అనేక ఉపయోగాలు ఉంటే దాన్ని ఏమంటారు?
A. ఏకార్థ ప్రాజెక్టు
B. బహుళార్థ సాధక ప్రాజెక్టు (Multi-purpose project)
C. చిన్న తరహా ప్రాజెక్టు
D. సాంప్రదాయ చెరువు ప్రాజెక్టు
Answer & explanation
Correct: B — బహుళార్థ సాధక ప్రాజెక్టు (Multi-purpose project)
డ్యామ్ ఇప్పుడు కేవలం సాగునీటికే కాకుండా విద్యుత్తు, నీటి సరఫరా, వరద నియంత్రణ, జలరవాణా, చేపల పెంపకం వంటి పలు ఉపయోగాలకు కట్టబడుతున్నాయి. ఈ సమన్వయ ఉపయోగాల వల్లే వీటిని బహుళార్థ సాధక ప్రాజెక్టులు అంటారు.
నిర్మాణం, వాడిన పదార్థాల ఆధారంగా డ్యాములను వర్గీకరించినప్పుడు ఉండని రకం ఏది?
A. కలప డ్యాములు
B. మట్టి కట్ట డ్యాములు
C. ఇనుప కడ్డీల డ్యాములు
D. రాతి కట్టడ డ్యాములు
Answer & explanation
Correct: C — ఇనుప కడ్డీల డ్యాములు
పాఠం ప్రకారం నిర్మాణం, పదార్థాల ఆధారంగా డ్యాములు కలప (Timber), మట్టి కట్ట (Embankment), రాతి కట్టడ (Masonry) అని మూడు రకాలు. ఇనుప కడ్డీల డ్యాములు అనే వర్గం పాఠంలో లేదు.
(A): ఆనకట్టలను "ఆధునిక భారతదేశ దేవాలయాలు" అని నెహ్రూ ప్రశంసించారు.
(R): అవి వ్యవసాయం, గ్రామీణ ఆర్థికాన్ని వేగవంతమైన పారిశ్రామికీకరణ, పట్టణ వృద్ధితో అనుసంధానిస్తాయని ఆయన భావించారు.
A. (A), (R) రెండూ నిజం; కానీ (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ కాదు
B. (A) నిజం, (R) తప్పు
C. (A) తప్పు, (R) నిజం
D. (A), (R) రెండూ నిజం; (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ
Answer & explanation
Correct: D — (A), (R) రెండూ నిజం; (R) అనేది (A)కు సరైన వివరణ
బహుళార్థ ప్రాజెక్టులు వ్యవసాయ, గ్రామీణ ఆర్థిక అభివృద్ధిని పరిశ్రమలు, నగరాల అభివృద్ధితో కలుపుతాయన్న నమ్మకమే "దేవాలయాలు" అనే ప్రశంసకు కారణం. కాబట్టి (A), (R) రెండూ నిజం, (R) సరైన వివరణ.
భాక్రా–నంగల్ ప్రాజెక్టు నీటిని వేటి కోసం వాడుతున్నారు?
A. జలవిద్యుత్తు ఉత్పత్తి, సాగునీరు
B. వరద నియంత్రణ, చేపల ఎగుమతి
C. గనుల తవ్వకం, రవాణా
D. ఉప్పు తయారీ, పరిశ్రమల శీతలీకరణ
Answer & explanation
Correct: A — జలవిద్యుత్తు ఉత్పత్తి, సాగునీరు
సట్లెజ్–బియాస్ నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలోని భాక్రా–నంగల్ ప్రాజెక్టు నీటిని జలవిద్యుత్తు ఉత్పత్తికి, సాగునీటికి – రెండింటికీ వాడుతున్నారని పాఠం ఉదాహరణగా పేర్కొంది.
హీరాకుడ్ ప్రాజెక్టు మహానది పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉంది; ఇక్కడ నీటి సంరక్షణను వరద నియంత్రణతో అనుసంధానించారు. నర్మదపై సర్దార్ సరోవర్, సట్లెజ్–బియాస్‌పై భాక్రా–నంగల్ ఉన్నాయి.