భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. తృతీయ రంగం స్వయంగా వస్తువును ఉత్పత్తి చేయకుండా, ఇతర రంగాల ఉత్పత్తికి ఆసరాగా నిలుస్తుంది.
2. ప్రాథమిక రంగ ఉత్పత్తులు మానవ తయారీ వస్తువులు.
ఏది సరైనది?
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవి
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
తృతీయ రంగం రవాణా, నిల్వ, బ్యాంకింగ్ వంటి సేవల ద్వారా ఉత్పత్తికి సహాయం చేస్తుంది కానీ స్వయంగా వస్తువులను సృష్టించదు కాబట్టి 1 సరైనది. ప్రాథమిక రంగ ఉత్పత్తులు పత్తి, పాలు, ఖనిజాల వంటి సహజ ఉత్పత్తులు; తయారీ వస్తువులు ద్వితీయ రంగంలో వస్తాయి, కాబట్టి 2 తప్పు.
కాల్ సెంటర్ సమాచార సాంకేతికత ఆధారిత సేవ, కాబట్టి అది తృతీయ రంగం; దానిని ద్వితీయ రంగమనడం తప్పు. పత్తి సాగు ప్రకృతిపై ఆధారపడే ప్రాథమిక కార్యకలాపం, వస్త్రం నేయడం తయారీ కాబట్టి ద్వితీయం, రవాణా సేవ కాబట్టి తృతీయం.
ఎరువులు, పంపుసెట్ల ధరలు పెరిగితే రైతుల సాగు ఖర్చు పెరిగి లాభాలు తగ్గుతాయి. ఇది దేనిని సూచిస్తుంది?
A. ద్వితీయ రంగం ప్రాథమిక రంగంపై ఆధారపడటాన్ని
B. తృతీయ రంగం స్వతంత్రంగా ఉండటాన్ని
C. ప్రాథమిక రంగం ద్వితీయ రంగ ఉత్పత్తులపై ఆధారపడటాన్ని
D. ప్రభుత్వ రంగం ప్రైవేటు రంగంపై ఆధారపడటాన్ని
Answer & explanation
Correct: C — ప్రాథమిక రంగం ద్వితీయ రంగ ఉత్పత్తులపై ఆధారపడటాన్ని
ఎరువులు, పంపుసెట్లు, ట్రాక్టర్లు పరిశ్రమల్లో తయారైన వస్తువులు; రైతులు వాటిని కొని సాగు చేస్తారు. వాటి ధర పెరిగితే ప్రాథమిక రంగ లాభాలు తగ్గుతాయి, అంటే ప్రాథమిక రంగం ద్వితీయ రంగంపై ఆధారపడుతోంది. ఉదాహరణ ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు సంబంధం గురించి కాదు.
రవాణాదారులు సమ్మె చేసి లారీలు గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి కూరగాయలు, పాలు తీసుకెళ్లకపోతే ఏం జరుగుతుంది?
A. పట్టణాల్లో కూరగాయల ధరలు తగ్గుతాయి
B. రైతులకు ఎక్కువ లాభం వస్తుంది
C. ప్రాథమిక రంగ ఉత్పత్తి తగ్గదు, అమ్మకాలు పెరుగుతాయి
D. పట్టణాల్లో ఆహార కొరత వస్తుంది, రైతులు తమ ఉత్పత్తులు అమ్ముకోలేరు
Answer & explanation
Correct: D — పట్టణాల్లో ఆహార కొరత వస్తుంది, రైతులు తమ ఉత్పత్తులు అమ్ముకోలేరు
రవాణా తృతీయ రంగ సేవ; అది ఆగిపోతే గ్రామాల్లోని ఆహార ఉత్పత్తులు నగరాలకు చేరవు, పట్టణాల్లో కొరత వస్తుంది, రైతులు అమ్ముకోలేక నష్టపోతారు. అందువల్ల ధరలు తగ్గడం లేదా రైతుల లాభం పెరగడం జరగదు; ఇది రంగాల పరస్పర ఆధారాన్ని చూపుతుంది.
గోధుమను కిలో రూ. 20కి పిండి మిల్లుకు, పిండిని కిలో రూ. 25కి బిస్కెట్ కంపెనీకి అమ్మారు. బిస్కెట్ కంపెనీ నాలుగు ప్యాకెట్లను వినియోగదారులకు మొత్తం రూ. 80కి అమ్మింది. ఈ గొలుసు నుంచి GDPలో చేరే విలువ ఎంత?
A. రూ. 80
B. రూ. 125
C. రూ. 45
D. రూ. 105
Answer & explanation
Correct: A — రూ. 80
బిస్కెట్లు వినియోగదారులకు చేరే తుది వస్తువులు; వాటి విలువ రూ. 80లోనే గోధుమ, పిండి విలువలు ఇప్పటికే కలిసి ఉన్నాయి. అందువల్ల GDPలో రూ. 80 మాత్రమే చేరుతుంది. రూ. 20, రూ. 25, రూ. 80 కలిపితే (రూ. 125) అదే విలువను మూడుసార్లు లెక్కించినట్లు అవుతుంది.
5,000 కొబ్బరికాయలను ఒక్కొక్కటి రూ. 15 చొప్పున అమ్మితే వాటి విలువ ఎంత?
A. రూ. 7,500
B. రూ. 75,000
C. రూ. 20,000
D. రూ. 2,00,000
Answer & explanation
Correct: B — రూ. 75,000
వస్తువుల సంఖ్యను కలపకుండా విలువలను లెక్కిస్తారు: 5,000 × 15 = రూ. 75,000. రూ. 2,00,000 అనేది పుస్తకంలోని గోధుమ ఉదాహరణ విలువ (10,000 కిలోలు × రూ. 20); మిగతా సంఖ్యలు గుణకారం తప్పుగా చేస్తే వచ్చేవి.
అభివృద్ధి చెందిన దేశాల చరిత్ర ప్రకారం ఆర్థిక వ్యవస్థలో రంగాల ప్రాముఖ్యత ఏ క్రమంలో మారింది?
A. తృతీయ → ద్వితీయ → ప్రాథమిక
B. ద్వితీయ → ప్రాథమిక → తృతీయ
C. ప్రాథమిక → ద్వితీయ → తృతీయ
D. ప్రాథమిక → తృతీయ → ద్వితీయ
Answer & explanation
Correct: C — ప్రాథమిక → ద్వితీయ → తృతీయ
ప్రారంభంలో వ్యవసాయ రంగం ముఖ్యం; కొత్త తయారీ పద్ధతులు, కర్మాగారాలు వచ్చాక ద్వితీయ రంగం ముఖ్యమైంది; గత 100 ఏళ్లలో ఉత్పత్తిలో, ఉపాధిలో సేవా రంగం అగ్రస్థానం పొందింది. మిగతా క్రమాలు చరిత్రకు విరుద్ధం.
కింది వాటిలో భారతదేశంలో తృతీయ రంగం ప్రాముఖ్యత పెరగడానికి పాఠం పేర్కొన్న కారణం కానిది ఏది?
A. ఆసుపత్రులు, పాఠశాలల వంటి ప్రాథమిక సేవల అవసరం
B. ప్రజల ఆదాయాలు పెరిగి పర్యాటకం, షాపింగ్ వంటి సేవలకు డిమాండ్ పెరగడం
C. సమాచార సాంకేతికత ఆధారిత కొత్త సేవలు పెరగడం
D. వ్యవసాయ భూముల విస్తీర్ణం బాగా పెరగడం
Answer & explanation
Correct: D — వ్యవసాయ భూముల విస్తీర్ణం బాగా పెరగడం
తృతీయ రంగ వృద్ధికి కారణాలుగా పాఠం ప్రాథమిక సేవల అవసరం, వ్యవసాయ-పరిశ్రమల అభివృద్ధి, పెరిగిన ఆదాయాలు, ICT సేవలను చెప్పింది. వ్యవసాయ భూముల విస్తీర్ణం పెరగడం అనే కారణం పాఠంలో లేదు, అది సేవలకు సంబంధం లేనిది.
ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. నలభై ఏళ్లలో పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి తొమ్మిది రెట్లకు పైగా పెరిగింది, పరిశ్రమల్లో ఉపాధి సుమారు మూడు రెట్లు పెరిగింది.
2. సేవా రంగ ఉత్పత్తి 14 రెట్లు పెరిగింది, ఉపాధి సుమారు ఐదు రెట్లు పెరిగింది.
ఏది సరైనది?
A. 1, 2 రెండూ సరైనవి
B. 1 మాత్రమే
C. 2 మాత్రమే
D. 1, 2 రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవి
పాఠం ప్రకారం పరిశ్రమల్లో ఉత్పత్తి 9 రెట్లకు పైగా, ఉపాధి సుమారు 3 రెట్లు; సేవల్లో ఉత్పత్తి 14 రెట్లు, ఉపాధి సుమారు 5 రెట్లు పెరిగాయి. రెండు రంగాల్లోనూ ఉత్పత్తి పెరుగుదల ఉపాధి పెరుగుదల కన్నా చాలా ఎక్కువ, కాబట్టి రెండు ప్రకటనలూ సరైనవే.
కింది వాటిలో ప్రచ్ఛన్న (దాగి ఉన్న) నిరుద్యోగానికి ఉదాహరణ ఏది?
A. ఉద్యోగం పోయి ఏ పనీ లేకుండా ఇంట్లో ఉండటం
B. చిన్న పొలంలో అవసరమైన వారికన్నా ఎక్కువ కుటుంబ సభ్యులు ఏడాదంతా పని చేయడం
C. వేతనం ఎక్కువ ఇస్తున్నా పనికి రాకపోవడం
D. పంట కాలంలో మాత్రమే పొలం పని చేసేవారు
Answer & explanation
Correct: B — చిన్న పొలంలో అవసరమైన వారికన్నా ఎక్కువ కుటుంబ సభ్యులు ఏడాదంతా పని చేయడం
ప్రచ్ఛన్న నిరుద్యోగంలో అందరూ పనిలో ఉన్నట్లు కనిపిస్తారు కానీ అవసరానికి మించి ఉండటం వల్ల కొందరిని తొలగించినా ఉత్పత్తి తగ్గదు. పనే లేని స్థితి స్పష్టంగా కనిపించే బహిరంగ నిరుద్యోగం; ఇష్టం లేక పనికి రాకపోవడం అల్ప ఉపాధి కాదు.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. తృతీయ రంగం స్వయంగా వస్తువును ఉత్పత్తి చేయకుండా, ఇతర రంగాల ఉత్పత్తికి ఆసరాగా నిలుస్తుంది.
2. ప్రాథమిక రంగ ఉత్పత్తులు మానవ తయారీ వస్తువులు.
ఏది సరైనది?