భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Easy
ప్రణాళికా సంఘం (ఇప్పటి నీతి ఆయోగ్) అధ్యయనం ప్రకారం విద్యా రంగంలోనే సుమారు ఎన్ని ఉద్యోగాలు సృష్టించవచ్చు?
A. 5 లక్షలు
B. 35 లక్షలు
C. 20 లక్షలు
D. 2 కోట్లు
Answer & explanation
Correct: C — 20 లక్షలు
పిల్లలందరినీ బడికి చేర్చడానికి మరిన్ని భవనాలు, ఉపాధ్యాయులు, సిబ్బంది కావాలి; ఈ అధ్యయనం విద్యా రంగంలో సుమారు 20 లక్షల ఉద్యోగాలను అంచనా వేసింది. 35 లక్షలు అనేది పర్యాటక రంగ అంచనా సంఖ్య; మిగతావి పుస్తకంలో లేవు.
MGNREGA 2005 కింద గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వం ఏడాదికి ఎన్ని రోజుల ఉపాధికి హామీ ఇస్తుందని పాఠ్యపుస్తకం చెబుతోంది?
A. 50 రోజులు
B. 150 రోజులు
C. 200 రోజులు
D. 100 రోజులు
Answer & explanation
Correct: D — 100 రోజులు
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం పని చేయగలిగి, పని అవసరమైన గ్రామీణులకు ఏడాదికి 100 రోజుల ఉపాధి హామీ ఉంటుంది. 50 రోజులు అనేది పుస్తకంలో ఒక హెక్టారు గోధుమ ఇద్దరికి ఇచ్చే ఉపాధి కాలం; మిగతా సంఖ్యలు ఈ చట్టంలో లేవు.
A. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పని చేయగలిగి, పని అవసరమైన వారికి
B. పట్టణాల్లో నివసించే వ్యవస్థీకృత రంగ ఉద్యోగులకు
C. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు మాత్రమే
D. భూములున్న రైతులకు మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: A — గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పని చేయగలిగి, పని అవసరమైన వారికి
MGNREGA అంటే మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం; పేరులోనే ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాల కోసం అని ఉంది. పని చేయగలిగి, పని అవసరమైనవారందరికీ వర్తిస్తుంది; భూమి ఉన్నవారికే పరిమితం కాదు. పట్టణ ఉద్యోగులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు లక్ష్యం కాదు.
వ్యవస్థీకృత రంగంలో కార్మికులు నిర్ణీత గంటల కన్నా ఎక్కువ పని చేస్తే వారికి ఏమి లభిస్తుంది?
A. ఏమీ లభించదు
B. యజమాని నుంచి ఓవర్టైమ్ వేతనం
C. ఎక్కువ పని చేసినందుకు జరిమానా
D. ఉద్యోగం నుంచి తొలగింపు
Answer & explanation
Correct: B — యజమాని నుంచి ఓవర్టైమ్ వేతనం
వ్యవస్థీకృత రంగంలో పని గంటలు నిర్ణీతంగా ఉంటాయి; అంతకుమించి పని చేస్తే చట్ట ప్రకారం యజమాని ఓవర్టైమ్ వేతనం ఇవ్వాలి. ఓవర్టైమ్, చెల్లింపు సెలవు వంటి సదుపాయాలు ఉండకపోవడం అవ్యవస్థీకృత రంగ లక్షణం.
C. చిన్న, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న యూనిట్లు, ప్రభుత్వ నియంత్రణకు వెలుపల ఉండటం
D. క్రమబద్ధమైన ఉపాధి, ఉద్యోగ భద్రత
Answer & explanation
Correct: C — చిన్న, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న యూనిట్లు, ప్రభుత్వ నియంత్రణకు వెలుపల ఉండటం
అవ్యవస్థీకృత రంగంలో చిన్న, చెల్లాచెదురు యూనిట్లు ఉంటాయి; నియమాలు ఉన్నా పాటించరు, ఉపాధి భద్రత ఉండదు. కచ్చితమైన నియమాల అమలు, ఉద్యోగ భద్రత, పింఛను వంటివి వ్యవస్థీకృత రంగ లక్షణాలు.
భారతదేశంలో సుమారు ఎంత శాతం గ్రామీణ కుటుంబాలు చిన్న, సన్నకారు రైతు వర్గంలో ఉన్నాయని పాఠం పేర్కొంది?
A. 20 శాతం
B. 40 శాతం
C. 60 శాతం
D. 80 శాతం
Answer & explanation
Correct: D — 80 శాతం
పాఠం ప్రకారం గ్రామీణ అవ్యవస్థీకృత రంగంలో భూమిలేని కూలీలు, చేతివృత్తులవారితో పాటు చిన్న, సన్నకారు రైతులు కూడా ఉంటారు; ఇలాంటి రైతు కుటుంబాలు దాదాపు 80 శాతం గ్రామీణ కుటుంబాలు. అందుకే వీరికి సకాలంలో విత్తనాలు, రుణం, నిల్వ, మార్కెటింగ్ సౌకర్యాలు కావాలి.
రైల్వేలు, తపాలా కార్యాలయం ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలో ఉండి సేవలు అందించే ప్రభుత్వ రంగ ఉదాహరణలు. TISCO, RIL ప్రైవేటు వ్యక్తులు లేదా కంపెనీల యాజమాన్యంలో లాభం కోసం నడిచే ప్రైవేటు రంగ సంస్థలు.
ప్రైవేటు రంగ కార్యకలాపాలను ప్రధానంగా నడిపించే ఉద్దేశం ఏమిటి?
A. అందరికీ ఉచిత సేవ
B. లాభం సంపాదించడం
C. పన్నులు వసూలు చేయడం
D. వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధి
Answer & explanation
Correct: B — లాభం సంపాదించడం
ప్రైవేటు రంగంలో వ్యక్తులు, కంపెనీలు తమ ఆస్తులపై లాభం సంపాదించడానికే కార్యకలాపాలు చేస్తాయి, అందుకే ఆ సేవలకు డబ్బు చెల్లించాలి. ప్రభుత్వ రంగ ఉద్దేశం లాభం మాత్రమే కాదు; పన్నులు సేకరించేది, వెనుకబడిన ప్రాంతాలను చూసేది ప్రభుత్వం.
రంగాలను ప్రభుత్వ రంగం, ప్రైవేటు రంగం అని విభజించడానికి ప్రమాణం ఏమిటి?
A. కార్యకలాపం స్వభావం
B. ఉపాధి పరిస్థితులు
C. ఆస్తుల యాజమాన్యం, సేవల అందజేత బాధ్యత
D. పనిచేసే కార్మికుల సంఖ్య
Answer & explanation
Correct: C — ఆస్తుల యాజమాన్యం, సేవల అందజేత బాధ్యత
ఆస్తులు ఎవరి యాజమాన్యంలో ఉన్నాయో, సేవలు అందించే బాధ్యత ఎవరిదో చూసి ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు రంగాలుగా విభజిస్తారు. కార్యకలాపం స్వభావం ప్రాథమిక-ద్వితీయ-తృతీయ వర్గీకరణకు, ఉపాధి పరిస్థితులు వ్యవస్థీకృత-అవ్యవస్థీకృత వర్గీకరణకు ప్రమాణాలు.
కింది వాటిలో ప్రభుత్వం తన ప్రాథమిక బాధ్యతగా అందరికీ అందించాల్సిన సౌకర్యాలు ఏవి?
A. విలాసవంతమైన షాపింగ్ మాల్స్
B. ప్రైవేటు పర్యాటక సేవలు
C. కాల్ సెంటర్ ఉద్యోగాలు
D. ఆరోగ్యం, విద్య
Answer & explanation
Correct: D — ఆరోగ్యం, విద్య
అందరికీ ఆరోగ్యం, విద్య అందించడం, ముఖ్యంగా ప్రాథమిక విద్య, ప్రభుత్వ విధిగా పాఠం చెబుతోంది; ప్రపంచంలో అత్యధిక నిరక్షరాస్యుల్లో భారతదేశం ఒకటి. షాపింగ్ మాల్స్, పర్యాటక సేవలు, కాల్ సెంటర్లు ప్రైవేటు రంగ కార్యకలాపాలు.