భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ రంగాలు (Sectors of the Indian Economy) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
నీటిపారుదల సౌకర్యం కల్పిస్తే ఒక చిన్న రైతు వర్షాధార భూమిలో రబీ కాలంలో పండించే రెండో పంటగా పాఠం ఏ పంటను పేర్కొంది?
A. జొన్న
B. కంది
C. గోధుమ
D. పత్తి
Answer & explanation
Correct: C — గోధుమ
బావి తవ్వి నీరు అందిస్తే రబీ కాలంలో గోధుమ వేయవచ్చని, ఒక హెక్టారు గోధుమ ఇద్దరికి 50 రోజుల ఉపాధి ఇస్తుందని పాఠం ఊహించింది. జొన్న, కంది వర్షాధార భూమిలో సాధారణంగా పండించే పంటలు; ఇక్కడ రెండో పంట అదనంగా వచ్చే గోధుమ.
ప్రణాళికా సంఘ అధ్యయనం ప్రకారం పర్యాటక రంగాన్ని మెరుగుపరిస్తే ప్రతి సంవత్సరం అదనంగా ఎంతమందికి ఉపాధి ఇవ్వవచ్చు?
A. 20 లక్షల మందికి
B. 5 లక్షల మందికి
C. 1 కోటి మందికి
D. 35 లక్షల కన్నా ఎక్కువ మందికి
Answer & explanation
Correct: D — 35 లక్షల కన్నా ఎక్కువ మందికి
పాఠం ప్రకారం పర్యాటక రంగం మెరుగుపడితే ఏటా 35 లక్షల కన్నా ఎక్కువ మందికి అదనపు ఉపాధి ఇవ్వవచ్చు. 20 లక్షలు అనేది విద్యా రంగంలో సాధ్యమైన ఉద్యోగాల అంచనా; ఈ రెండు గణాంకాలను కలపకుండా గుర్తుంచుకోవాలి.
MGNREGA చట్టం కింద ఎలాంటి పనులకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు?
A. భవిష్యత్తులో భూమి నుంచి ఉత్పత్తి పెంచడానికి తోడ్పడే పనులకు
B. పట్టణ ప్రాంతాల్లో వాణిజ్య భవనాల నిర్మాణానికి
C. కర్మాగారాల్లో యంత్రాల ఏర్పాటుకు
D. ప్రైవేటు కంపెనీల విస్తరణ పనులకు
Answer & explanation
Correct: A — భవిష్యత్తులో భూమి నుంచి ఉత్పత్తి పెంచడానికి తోడ్పడే పనులకు
ఈ చట్టం కింద చేసే పనులు భవిష్యత్తులో భూమి ఉత్పత్తిని పెంచేవి అయితే ప్రాధాన్యం లభిస్తుంది; ఉదాహరణకు చెరువులు, నీటి సంరక్షణ, బావుల పనులు. చట్టం గ్రామీణ ఉపాధి కోసం కాబట్టి పట్టణ వాణిజ్య, కర్మాగార, ప్రైవేటు విస్తరణ పనులు లక్ష్యం కావు.
MGNREGA ప్రకారం ప్రభుత్వం పని కల్పించే తన విధిని నెరవేర్చలేకపోతే ఏం చేయాలి?
A. చట్టాన్ని రద్దు చేయాలి
B. ప్రజలకు నిరుద్యోగ భృతి చెల్లించాలి
C. ప్రైవేటు కంపెనీలకు బాధ్యత అప్పగించాలి
D. ఏమీ చేయాల్సిన అవసరం లేదు
Answer & explanation
Correct: B — ప్రజలకు నిరుద్యోగ భృతి చెల్లించాలి
పని ఇవ్వలేకపోతే నిరుద్యోగ భృతి ఇవ్వాల్సిందేనన్న నిబంధన వల్ల ఈ చట్టం 'పని హక్కు' చట్టంగా పిలువబడుతుంది. అంటే పని కోరిన వ్యక్తికి ప్రభుత్వం పని లేదా భృతి ఏదో ఒకటి ఇవ్వాలి; బాధ్యతను వదులుకునే అవకాశం చట్టంలో లేదు.
కింది వాటిలో వ్యవస్థీకృత రంగ కార్మికుల హక్కులను రక్షించే చట్టంగా పాఠం పేర్కొననిది ఏది?
A. కర్మాగారాల చట్టం (Factories Act)
B. కనీస వేతనాల చట్టం (Minimum Wages Act)
C. సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act)
D. గ్రాట్యుటీ చెల్లింపు చట్టం (Payment of Gratuity Act)
Answer & explanation
Correct: C — సమాచార హక్కు చట్టం (Right to Information Act)
పాఠం వ్యవస్థీకృత రంగ నియమాలుగా కర్మాగారాలు, కనీస వేతనాలు, గ్రాట్యుటీ చెల్లింపు, దుకాణాలు-సంస్థల చట్టాలను పేర్కొంది. సమాచార హక్కు చట్టం పౌరులకు ప్రభుత్వ సమాచారం పొందే హక్కు ఇచ్చేది; ఇది ఉపాధి నిబంధనల చట్టం కాదు.
A. సిమెంట్ బస్తాను మార్కెట్లో మోసే హెడ్లోడ్ కార్మికుడు
B. ఇంట్లో నేత నేసే చేనేత కార్మికుడు
C. కాంట్రాక్టర్ కింద రోజు కూలీ చేసేవాడు
D. పెద్ద ఫ్యాక్టరీలో పనిచేసే కార్మికుడు
Answer & explanation
Correct: D — పెద్ద ఫ్యాక్టరీలో పనిచేసే కార్మికుడు
పెద్ద ఫ్యాక్టరీ ప్రభుత్వం వద్ద నమోదై, కార్మిక చట్టాలను పాటించే సంస్థ కాబట్టి అక్కడి కార్మికుడు వ్యవస్థీకృత రంగంలో ఉంటాడు. హెడ్లోడ్ కార్మికుడు, ఇంటి వద్ద చేనేత కార్మికుడు, రోజు కూలీ అవ్యవస్థీకృత రంగంలో ఉంటారు.
పట్టిక 2.3 ప్రకారం వ్యవస్థీకృత రంగంలో అత్యధిక కార్మికులు ఉన్న రంగం ఏది?
A. ద్వితీయ రంగం
B. ప్రాథమిక రంగం
C. తృతీయ రంగం
D. మూడు రంగాల్లో సమానం
Answer & explanation
Correct: A — ద్వితీయ రంగం
పట్టికలో వ్యవస్థీకృత కార్మికులు ప్రాథమిక రంగంలో 1, ద్వితీయ రంగంలో 41, తృతీయ రంగంలో 40 మిలియన్లు; అంటే ద్వితీయ రంగంలో ఎక్కువ. ప్రాథమిక రంగంలో దాదాపు అందరూ అవ్యవస్థీకృతం కాబట్టి వ్యవసాయం అవ్యవస్థీకృత కార్యకలాపం.
అహ్మదాబాద్ అధ్యయనంలో (1997–98) మొత్తం 15,00,000 కార్మికుల్లో 11,00,000 మంది అవ్యవస్థీకృత రంగంలో ఉన్నారు. వీరి శాతం సుమారు ఎంత?
A. సుమారు 53 శాతం
B. సుమారు 73 శాతం
C. సుమారు 83 శాతం
D. సుమారు 63 శాతం
Answer & explanation
Correct: B — సుమారు 73 శాతం
11,00,000 ÷ 15,00,000 = 0.733, అంటే సుమారు 73 శాతం కార్మికులు అవ్యవస్థీకృత రంగంలో ఉన్నారు. మిగతా 4,00,000 మంది (సుమారు 27 శాతం) వ్యవస్థీకృత రంగంలో ఉన్నారు; ఇది దేశం మొత్తంలో కనిపించే సుమారు 83 శాతం కన్నా తక్కువ.
ప్రభుత్వం విద్యుత్తును చిన్న పరిశ్రమలు భరించగల ధరలకు సరఫరా చేసి, ఖర్చులో కొంత భాగం భరించడానికి కారణం ఏమిటి?
A. విద్యుత్తు ఉత్పత్తి ఖర్చు ఏమీ ఉండదు కాబట్టి
B. ప్రైవేటు రంగం విద్యుత్తును ఉచితంగా ఇస్తుంది కాబట్టి
C. ఉత్పత్తి వ్యయానికి సమానమైన ధరకు అమ్మితే చిన్న యూనిట్లు మూతపడాల్సి వస్తుంది
D. పరిశ్రమలన్నీ ప్రభుత్వ రంగంలో ఉంటాయి కాబట్టి
Answer & explanation
Correct: C — ఉత్పత్తి వ్యయానికి సమానమైన ధరకు అమ్మితే చిన్న యూనిట్లు మూతపడాల్సి వస్తుంది
ఉత్పత్తి వ్యయ ధరకు విద్యుత్తు అమ్మితే పరిశ్రమల ఉత్పత్తి ఖర్చు పెరుగుతుంది; ముఖ్యంగా చిన్న తరహా యూనిట్లు మూతపడాల్సి రావచ్చు. అందుకే ప్రభుత్వం భరించగల ధరకు సరఫరా చేసి ఖర్చులో భాగం భరిస్తుంది. విద్యుత్తు ఉత్పత్తికి ఖర్చు ఉంటుంది, ప్రైవేటు రంగం ఉచితంగా ఇవ్వదు.
కింది నలుగురిలో ప్రభుత్వ సేవకు చెందనివారు ఎవరు (ఇమడని వారు)?
పోస్టుమ్యాన్, చర్మకారుడు (Cobbler), సైనికుడు, పోలీసు కానిస్టేబుల్
A. పోస్టుమ్యాన్
B. సైనికుడు
C. పోలీసు కానిస్టేబుల్
D. చర్మకారుడు
Answer & explanation
Correct: D — చర్మకారుడు
పోస్టుమ్యాన్ తపాలా శాఖలో, సైనికుడు రక్షణ శాఖలో, కానిస్టేబుల్ పోలీసు శాఖలో ప్రభుత్వ సేవలు అందిస్తారు. చర్మకారుడు సొంతంగా చెప్పులు మరమ్మతు చేసే వ్యక్తిగత సేవ చేసే అవ్యవస్థీకృత, ప్రైవేటు కార్యకర్త, కాబట్టి ఇమడని వ్యక్తి.