Free practice MCQs with answers and explanations for అభివృద్ధి (Development) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
కింది వ్యక్తులను వారి ఆకాంక్షలతో జతపరచండి.
వ్యక్తులు: (1) భూమిలేని కూలీ (2) పంజాబ్ సంపన్న రైతు (3) ధనిక పట్టణ కుటుంబ బాలిక
ఆకాంక్షలు: (a) సోదరుడితో సమాన స్వేచ్ఛ, విదేశీ విద్య (b) అధిక మద్దతు ధర, చౌక కూలీలు (c) ఎక్కువ పనిదినాలు, మంచి వేతనం
A. 1-c, 2-b, 3-a
B. 1-a, 2-b, 3-c
C. 1-b, 2-c, 3-a
D. 1-c, 2-a, 3-b
Answer & explanation
Correct: A — 1-c, 2-b, 3-a
పట్టిక 1.1 లో కూలీకి పనిదినాలు, వేతనం (c); సంపన్న రైతుకు అధిక మద్దతు ధర, చౌక కూలీలు (b); ధనిక బాలికకు సోదరుడితో సమాన స్వేచ్ఛ, విదేశీ విద్య (a) లక్ష్యాలుగా ఉన్నాయి. మిగిలిన కలయికల్లో కనీసం ఒక జత తప్పు.
ప్రకటన (A): జాతీయ అభివృద్ధి గురించి అందరికీ ఒకే అభిప్రాయం ఉండదు.
కారణం (R): ప్రతి వ్యక్తి లేదా సమూహం తన ఆకాంక్షలను తీర్చే, తనకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలనే కోరుకుంటుంది.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
C. A సరైనది; R సరికాదు
D. A సరికాదు; R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
వ్యక్తులు తమ ఆకాంక్షలకు తగిన వాటినే కోరతారు, ఆ లక్ష్యాలు కొన్నిసార్లు విరుద్ధంగా కూడా ఉంటాయి; అందువల్లే దేశ అభివృద్ధిపై భిన్న, విరుద్ధ భావనలు ఏర్పడతాయి. కాబట్టి A సరైనది మరియు R దానికి నేరుగా కారణాన్ని చెబుతోంది.
మహిళలకు సంబంధించిన కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. మహిళలు చెల్లింపు పనిలో ఉంటే ఇంట్లో, సమాజంలో వారి గౌరవం పెరుగుతుంది.
2. మహిళల పట్ల గౌరవం ఉంటే ఇంటి పనుల్లో భాగస్వామ్యం పెరిగి, బయట పనికి ఆమోదం పెరుగుతుంది.
3. సురక్షిత వాతావరణం ఎక్కువమంది మహిళలు రకరకాల ఉద్యోగాలు చేయడానికి లేదా వ్యాపారం నడపడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 మాత్రమే సరైనవి
C. 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవే
D. 2, 3 మాత్రమే సరైనవి
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2, 3 అన్నీ సరైనవే
పాఠంలో ఈ మూడు అంశాలూ పరస్పరం బలపరుచుకునే సంబంధాలుగా చెప్పబడ్డాయి: చెల్లింపు పని గౌరవాన్ని పెంచుతుంది, గౌరవం ఇంటిపనుల భాగస్వామ్యాన్ని, బయటి పనికి ఆమోదాన్ని పెంచుతుంది, సురక్షిత వాతావరణం ఎక్కువమందికి అవకాశం ఇస్తుంది. కాబట్టి మూడూ సరైనవే.
ప్రజలకు ఉన్న లక్ష్యాలు 'వేర్వేరు' (different) కావడానికి, 'విరుద్ధం' (conflicting) కావడానికి మధ్య తేడాకు సరైన వివరణ ఏది?
A. రెండు పదాలకు ఎటువంటి తేడా లేదు
B. వేర్వేరు లక్ష్యాలు ఎప్పుడూ ఒకదానికొకటి నష్టం చేస్తాయి
C. విరుద్ధ లక్ష్యాలు ఒకే సమూహంలో మాత్రమే ఉంటాయి
D. వేర్వేరు లక్ష్యాలు ఒకేసారి సాధ్యం కావచ్చు; విరుద్ధ లక్ష్యాల్లో ఒకరి సాధన మరొకరికి నష్టం కలిగించవచ్చు
Answer & explanation
Correct: D — వేర్వేరు లక్ష్యాలు ఒకేసారి సాధ్యం కావచ్చు; విరుద్ధ లక్ష్యాల్లో ఒకరి సాధన మరొకరికి నష్టం కలిగించవచ్చు
పాఠ వ్యాయామం ఈ తేడాను అడుగుతుంది. భూమిలేని కూలీకి వేతనం, బాలికకు స్వేచ్ఛ అనేవి వేర్వేరు లక్ష్యాలు మాత్రమే. కానీ డ్యాముల విషయంలో పరిశ్రమదారుల లక్ష్యం ఆదివాసీల భూమిని ముంచుతుంది కాబట్టి అది విరుద్ధం; అందువల్ల రెండు పదాలు సమానార్థకాలు కావు.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 2019లో తలసరి ఆదాయం US$ 49,300 లేదా అంతకంటే ఎక్కువున్న దేశాలను అధిక ఆదాయ (ధనిక) దేశాలన్నారు.
2. భారతదేశం తక్కువ ఆదాయ దేశాల (US$ 2,500 లేదా తక్కువ) వర్గంలో ఉంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవే
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
అధిక ఆదాయ దేశాల పరిమితి US$ 49,300 లేదా ఎక్కువ అనేది సరైనదే. కానీ భారత్ తలసరి ఆదాయం US$ 6,700, ఇది US$ 2,500 కంటే ఎక్కువ కాబట్టి తక్కువ ఆదాయ వర్గంలో లేదు; అది దిగువ-మధ్య ఆదాయ వర్గం. అందువల్ల ప్రకటన 2 తప్పు.
ధనిక దేశాల్లో సాధారణంగా 'అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు' గా పరిగణించనివి ఏవి?
A. అమెరికా వంటి పెద్ద ధనిక దేశాలు
B. మధ్యప్రాచ్య దేశాలు, కొన్ని ఇతర చిన్న దేశాలు
C. తలసరి ఆదాయం ఎక్కువ ఉన్న అన్ని దేశాలు
D. భారత్ వంటి దిగువ-మధ్య ఆదాయ దేశాలు
Answer & explanation
Correct: B — మధ్యప్రాచ్య దేశాలు, కొన్ని ఇతర చిన్న దేశాలు
పాఠం ప్రకారం ధనిక దేశాల్లో మధ్యప్రాచ్య దేశాలు, కొన్ని ఇతర చిన్న దేశాలు మినహా మిగిలిన వాటిని సాధారణంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలంటారు. అంటే ఆదాయం మాత్రమే కాకుండా ఇతర లక్షణాలనూ దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ మినహాయింపులు ఇస్తారు.
ఒక దేశ సగటు ఆదాయం ఏళ్లుగా పెరుగుతోందని రికార్డులు చూపుతున్నాయి. దీని నుంచి ఏ నిర్ణయం సరైనది?
A. అందరి ఆదాయమూ ఖచ్చితంగా పెరిగింది
B. ఆదాయ అసమానతలు తగ్గాయి
C. అన్ని వర్గాలు బాగుపడ్డాయని నిర్ధారించలేము
D. పేదల ఆదాయం ఎక్కువగా పెరిగింది
Answer & explanation
Correct: C — అన్ని వర్గాలు బాగుపడ్డాయని నిర్ధారించలేము
కొద్దిమంది ఆదాయం బాగా పెరిగి, మిగిలిన వారిది మారకపోయినా సగటు పెరుగుతుంది. సగటు పంపిణీని చూపదు కాబట్టి అన్ని వర్గాలు బాగుపడ్డాయని చెప్పలేము; దీనికి పాఠం చూపిన దేశం B వంటి ఉదాహరణలే నిదర్శనం.
నాలుగు కుటుంబాల సగటు తలసరి ఆదాయం ₹5,000. ముగ్గురి ఆదాయం ₹4,000, ₹7,000, ₹3,000 అయితే నాలుగో కుటుంబ ఆదాయం ఎంత?
A. ₹7,500
B. ₹3,000
C. ₹2,000
D. ₹6,000
Answer & explanation
Correct: D — ₹6,000
సగటు ₹5,000 అయితే నాలుగు కుటుంబాల మొత్తం 5,000 × 4 = ₹20,000. ముగ్గురి మొత్తం 4,000 + 7,000 + 3,000 = ₹14,000. కాబట్టి నాలుగో కుటుంబ ఆదాయం 20,000 − 14,000 = ₹6,000.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. బిహార్‌లో 14–15 ఏళ్ల పిల్లల నికర హాజరు నిష్పత్తి 43; అంటే సుమారు సగం మంది 8వ తరగతి తర్వాత బడిలో లేరు.
2. హర్యానా శిశు మరణాల రేటు (30) కేరళ (7) కంటే తక్కువ.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవే
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
బిహార్ హాజరు 43 కాబట్టి దాదాపు సగం మంది పిల్లలు 8వ తరగతి దాటి బడిలో లేరు – ప్రకటన 1 సరైనది. IMR లో హర్యానా 30, కేరళ 7; హర్యానా విలువ ఎక్కువ కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
హర్యానా తలసరి ఆదాయంలో మాత్రమే కేరళ కంటే ముందుంది. అక్షరాస్యత 82 vs 94, హాజరు 61 vs 83, IMR 30 vs 7 అన్నింటిలో కేరళదే మెరుగైన స్థానం. ఇది ఆదాయం అభివృద్ధికి సంపూర్ణ సూచిక కాదని చూపుతుంది.
కింది వ్యక్తులను వారి ఆకాంక్షలతో జతపరచండి.
వ్యక్తులు: (1) భూమిలేని కూలీ (2) పంజాబ్ సంపన్న రైతు (3) ధనిక పట్టణ కుటుంబ బాలిక
ఆకాంక్షలు: (a) సోదరుడితో సమాన స్వేచ్ఛ, విదేశీ విద్య (b) అధిక మద్దతు ధర, చౌక కూలీలు (c) ఎక్కువ పనిదినాలు, మంచి వేతనం