Free practice MCQs with answers and explanations for అభివృద్ధి (Development) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 6 of 6.
Q51Hard
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 14 ఏళ్ల వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అనే రాజ్యాంగ లక్ష్యాన్ని 1960 నాటికి సాధించాలనుకున్నారు.
2. ఈ లక్ష్యం 1960 నాటికి దేశమంతటా పూర్తిగా సాధించబడింది.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవే
C. 1 మాత్రమే సరైనది
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: C — 1 మాత్రమే సరైనది
రాజ్యాంగ లక్ష్యం 1960 నాటికి సాధించాలనేదే. కానీ 70 ఏళ్లకు పైగా స్వాతంత్ర్యం తర్వాత కూడా అనేక రాష్ట్రాల్లో ఈ లక్ష్యం పూర్తిగా సాధ్యం కాలేదని పాఠం విచారం వ్యక్తం చేస్తుంది; అందువల్ల ప్రకటన 2 తప్పు.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. కాలుష్యం లేని పర్యావరణాన్ని సాధారణంగా డబ్బుతో కొనలేం.
2. అంటువ్యాధుల నుంచి రక్షణకు వ్యక్తిగత ఆదాయమే సరిపోతుంది; సమాజం నివారణ చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
A. 2 మాత్రమే సరైనది
B. 1, 2 రెండూ సరైనవే
C. 1, 2 రెండూ సరికావు
D. 1 మాత్రమే సరైనది
Answer & explanation
Correct: D — 1 మాత్రమే సరైనది
కాలుష్య రహిత పర్యావరణం, కల్తీలేని మందులు ఉన్న సమాజానికి మారగలిగితే తప్ప డబ్బుతో కొనలేమని పాఠం చెబుతుంది. అంటువ్యాధుల నుంచి రక్షణకు సమాజమంతా నివారణ చర్యలు తీసుకోవాలని కూడా చెబుతుంది; కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. UNDP HDR దేశాలను విద్యా స్థాయి, ఆరోగ్య స్థితి, తలసరి ఆదాయం ఆధారంగా పోలుస్తుంది.
2. HDR 2021–22 ప్రకారం HDI ర్యాంక్‌లో భారత్ (132) శ్రీలంక (73) కంటే మెరుగైన స్థానంలో ఉంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరైనవే
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే సరైనది
మొదటి ప్రకటన UNDP పద్ధతిని సరిగ్గా వివరిస్తుంది. HDI ర్యాంక్‌లో చిన్న సంఖ్య మెరుగైన స్థానం; శ్రీలంక 73 భారత్ 132 కంటే చాలా ముందుంది, కాబట్టి ప్రకటన 2 తప్పు.
పెద్దల్లో BMI 18.5 కంటే తక్కువ ఉన్న స్త్రీల శాతం: కేరళ 10, కర్ణాటక 21, మధ్యప్రదేశ్ 28, అన్ని రాష్ట్రాల సగటు 23. ఈ మూడింటిలో జాతీయ సగటు కంటే ఎక్కువ శాతం ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?
A. కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్ రెండూ
B. మధ్యప్రదేశ్ మాత్రమే
C. కేరళ, కర్ణాటక రెండూ
D. కేరళ మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: B — మధ్యప్రదేశ్ మాత్రమే
జాతీయ సగటు 23 కంటే ఎక్కువ ఉన్నది మధ్యప్రదేశ్ (28) మాత్రమే. కర్ణాటక (21), కేరళ (10) సగటు కంటే తక్కువ. BMI 18.5 కంటే తక్కువ అంటే పోషకాహార లోపం (తక్కువ బరువు) కాబట్టి మధ్యప్రదేశ్‌లో ఈ సమస్య ఎక్కువ.
పునరుత్పాదక వనరు కూడా అతివినియోగం కావడం ఎప్పుడు జరుగుతుంది?
A. నింపబడే దానికంటే తక్కువ వాడినప్పుడు
B. కొత్త వనరులను కనుగొన్నప్పుడు
C. వర్షం ద్వారా నింపబడే పరిమాణం కంటే ఎక్కువగా వాడినప్పుడు
D. ఎప్పటికీ జరగదు, ఎందుకంటే అది పునరుత్పాదకం
Answer & explanation
Correct: C — వర్షం ద్వారా నింపబడే పరిమాణం కంటే ఎక్కువగా వాడినప్పుడు
పునరుత్పాదక వనరులను ప్రకృతి తిరిగి నింపుతుంది, కానీ వాడకం నింపుదల వేగాన్ని మించితే అతివినియోగం అవుతుంది. భూగర్భ జలం విషయంలో వర్షం నింపే దానికంటే ఎక్కువ తోడితే ఇదే జరుగుతుంది.
భూగర్భ జలంపై ఈ ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. దేశంలో సుమారు మూడింట ఒక వంతు ప్రాంతం భూగర్భ జల నిల్వలను అతిగా వాడుతోంది.
2. ప్రస్తుత పద్ధతే కొనసాగితే మరో 25 ఏళ్లలో దేశంలో 60% ప్రాంతం అతిగా వాడుతుంది.
A. 1 మాత్రమే సరైనది
B. 2 మాత్రమే సరైనది
C. 1, 2 రెండూ సరికావు
D. 1, 2 రెండూ సరైనవే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 2 రెండూ సరైనవే
పాఠంలోని ఉదాహరణ రెండు విషయాలనూ చెబుతుంది: ఇప్పటికే సుమారు మూడో వంతు దేశం అతివినియోగం చేస్తోంది, ప్రస్తుత వాడకం కొనసాగితే 25 ఏళ్లలో ఇది 60% కి పెరుగుతుంది. కాబట్టి రెండూ సరైనవి.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. పర్యావరణ క్షీణత పరిణామాలు జాతీయ లేదా రాష్ట్ర సరిహద్దులను గౌరవించవు.
2. సుస్థిర అభివృద్ధి తులనాత్మకంగా కొత్త జ్ఞాన రంగం; శాస్త్రవేత్తలు, ఆర్థికవేత్తలు, తత్వవేత్తలు, సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు కలిసి పనిచేస్తున్నారు.
A. 1, 2 రెండూ సరైనవే
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 2 మాత్రమే సరైనది
D. 1, 2 రెండూ సరికావు
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవే
పాఠం చివరలో రెండు విషయాలూ ఉన్నాయి: పర్యావరణ క్షీణత ఒక దేశం లేదా ప్రాంతానికి పరిమితం కాదు, మన భవిష్యత్తు ముడిపడి ఉంది; సుస్థిర అభివృద్ధి కొత్త రంగం, వివిధ శాస్త్రాల నిపుణులు కలిసి పని చేస్తున్నారు. కాబట్టి రెండూ సరైనవి.
ప్రకటన (A): భారత్ వంటి దేశాలకు చమురు ధరల పెరుగుదల భారంగా మారుతుంది.
కారణం (R): ఈ దేశాలకు తగినంత సొంత చమురు నిల్వలు లేక దిగుమతులపై ఆధారపడతాయి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R అనేది A కి సరైన వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
C. A సరైనది; R సరికాదు
D. A సరికాదు; R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
సొంత నిల్వలు చాలనందున భారత్ చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడుతుంది; అందువల్ల ధరలు పెరిగినప్పుడు ఎక్కువ చెల్లించాల్సి వచ్చి అది భారమవుతుంది. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి మరియు R, A కి సరైన కారణం.
ప్రపంచ బ్యాంకు, UNDP అభివృద్ధిని కొలిచే విధానాల్లో తేడా ఏది?
A. ప్రపంచ బ్యాంకు ఆరోగ్యాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది; UNDP ఆదాయాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది
B. ఇద్దరూ ఒకే ప్రమాణాన్ని వాడతారు
C. ప్రపంచ బ్యాంకు తలసరి ఆదాయాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది; UNDP ఆదాయంతో పాటు ఆరోగ్యం, విద్యను కూడా పరిగణిస్తుంది
D. UNDP కేవలం విద్యను మాత్రమే చూస్తుంది
Answer & explanation
Correct: C — ప్రపంచ బ్యాంకు తలసరి ఆదాయాన్ని మాత్రమే చూస్తుంది; UNDP ఆదాయంతో పాటు ఆరోగ్యం, విద్యను కూడా పరిగణిస్తుంది
ప్రపంచ బ్యాంకు దేశాలను తలసరి ఆదాయం ఆధారంగా వర్గీకరిస్తుంది. UNDP HDR విద్యా స్థాయి, ఆరోగ్య స్థితి, తలసరి ఆదాయం అనే మూడు అంశాలను కలిపి చూస్తుంది; అందుకే అది మానవ అభివృద్ధి సూచిక.
గణాంక వనరులను వాటి సంస్థలతో జతపరచండి.
(1) మానవ అభివృద్ధి నివేదిక (2) ప్రపంచ అభివృద్ధి సూచికలు (3) భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ గణాంక హ్యాండ్‌బుక్
(a) ప్రపంచ బ్యాంకు (b) భారత రిజర్వ్ బ్యాంకు (c) UNDP
A. 1-a, 2-c, 3-b
B. 1-c, 2-b, 3-a
C. 1-b, 2-a, 3-c
D. 1-c, 2-a, 3-b
Answer & explanation
Correct: D — 1-c, 2-a, 3-b
మానవ అభివృద్ధి నివేదికను UNDP, ప్రపంచ అభివృద్ధి సూచికలను ప్రపంచ బ్యాంకు, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ గణాంక హ్యాండ్‌బుక్‌ను RBI ప్రచురిస్తాయని అధ్యాయం పేర్కొంది. ఇతర కలయికల్లో కనీసం ఒక జత తప్పు.
ఈ రెండు ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. 14 ఏళ్ల వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అనే రాజ్యాంగ లక్ష్యాన్ని 1960 నాటికి సాధించాలనుకున్నారు.
2. ఈ లక్ష్యం 1960 నాటికి దేశమంతటా పూర్తిగా సాధించబడింది.