Free practice MCQs with answers and explanations for అభివృద్ధి (Development) (10వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 10 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 2 of 6.
Q11Easy
కింది వాటిలో ప్రజా సదుపాయాలకు (సమిష్టిగా అందించేవి) ఉదాహరణ ఏది?
A. వ్యక్తిగత వాహనాలు
B. ఇంట్లో వాడే ఆభరణాలు
C. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు
D. విలాస వస్తువులు
Answer & explanation
Correct: C — ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు
విద్య, ఆరోగ్యం, భద్రత వంటి వాటిని సమిష్టిగా అందించడం చౌక, ఉత్తమం అని పాఠం చెబుతుంది; ప్రభుత్వ బడులు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు వీటికి ఉదాహరణలు. వ్యక్తిగత వాహనాలు, ఆభరణాలు వ్యక్తులు సొంతంగా కొనే వస్తువులు.
కేరళలో శిశు మరణాల రేటు తక్కువగా ఉండటానికి కారణంగా పాఠం ఏమి చెబుతుంది?
A. హర్యానా కంటే ఎక్కువ తలసరి ఆదాయం
B. తక్కువ అక్షరాస్యత
C. తక్కువ జనాభా
D. ప్రాథమిక ఆరోగ్య, విద్యా సదుపాయాలు తగినంత అందుబాటులో ఉండటం
Answer & explanation
Correct: D — ప్రాథమిక ఆరోగ్య, విద్యా సదుపాయాలు తగినంత అందుబాటులో ఉండటం
కేరళలో ప్రాథమిక ఆరోగ్య, విద్యా సదుపాయాలు తగినంత ఉండటం వల్ల IMR తక్కువ. తలసరి ఆదాయం కేరళలో హర్యానా కంటే తక్కువ, అక్షరాస్యత ఎక్కువ (94%); కాబట్టి ఇతర ఎంపికలు వాస్తవాలకు విరుద్ధం.
మానవ అభివృద్ధి నివేదిక (Human Development Report) ను ప్రచురించే సంస్థ ఏది?
A. UNDP (ఐక్యరాజ్య సమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం)
B. ప్రపంచ బ్యాంకు
C. భారత రిజర్వ్ బ్యాంకు
D. జాతీయ నమూనా సర్వే సంస్థ
Answer & explanation
Correct: A — UNDP (ఐక్యరాజ్య సమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమం)
HDR ని UNDP ప్రచురిస్తుంది; ఇది దేశాలను విద్యా స్థాయి, ఆరోగ్య స్థితి, తలసరి ఆదాయం ఆధారంగా పోలుస్తుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రచురించేది ప్రపంచ అభివృద్ధి నివేదికలు (World Development Reports), ఇవి ప్రధానంగా తలసరి ఆదాయ ఆధారిత వర్గీకరణ.
భూగర్భ జలాన్ని ప్రకృతి (వర్షం) తిరిగి నింపుతుంది కాబట్టి అది పునరుత్పాదక వనరు. అయినా నింపే దానికంటే ఎక్కువ వాడితే అయిపోతుంది కాబట్టి అనంత వనరు కాదు; ఖనిజాలు పునరుత్పాదకం కాని రకం.
ప్రస్తుత రకం అభివృద్ధి సుస్థిరం కాదని శాస్త్రవేత్తలు ఏ కాలం నుంచి హెచ్చరిస్తున్నారు?
A. 19వ శతాబ్దం ఆరంభం నుంచి
B. స్వాతంత్ర్యానికి కొన్ని ఏళ్ల ముందు నుంచి
C. 21వ శతాబ్దంలో మాత్రమే
D. 20వ శతాబ్దం రెండో అర్ధభాగం నుంచి
Answer & explanation
Correct: D — 20వ శతాబ్దం రెండో అర్ధభాగం నుంచి
పాఠం ప్రకారం 20వ శతాబ్దం రెండో అర్ధభాగం నుంచి అనేకమంది శాస్త్రవేత్తలు ప్రస్తుత రకం, స్థాయి అభివృద్ధి సుస్థిరం కాదని హెచ్చరిస్తున్నారు. కాబట్టి ఈ హెచ్చరిక 21వ శతాబ్దంలో మొదలైనది కాదు.
2017 గణాంకాల ప్రకారం ప్రస్తుత వేగంతో తోడితే ప్రపంచ ముడి చమురు నిల్వలు సుమారు ఎన్ని ఏళ్లు సరిపోతాయి?
A. సుమారు 50 ఏళ్లు
B. సుమారు 10 ఏళ్లు
C. సుమారు 70 ఏళ్లు
D. వందల ఏళ్లు
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 50 ఏళ్లు
పట్టిక 1.7 ప్రకారం ప్రపంచం మొత్తానికి 50.2 ఏళ్లు. 70 ఏళ్లు మధ్యప్రాచ్యానికి, 10.5 ఏళ్లు అమెరికాకు వర్తించే సంఖ్యలు. కాబట్టి ప్రపంచానికి సుమారు 50 ఏళ్లు అనేది సరైనది.
సొంత చమురు నిల్వలు చాలనందున భారత్ చమురు అవసరాల కోసం ఏమి చేస్తోంది?
A. చమురును ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి చేస్తోంది
B. విదేశాల నుంచి చమురును దిగుమతి చేసుకుంటోంది
C. చమురు వాడకమే లేదు
D. ఇతర దేశాల చమురు బావులను సైనికంగా స్వాధీనం చేస్తోంది
Answer & explanation
Correct: B — విదేశాల నుంచి చమురును దిగుమతి చేసుకుంటోంది
భారత్ వంటి దేశాలకు తగినంత సొంత నిల్వలు లేవు కాబట్టి చమురు విదేశాల నుంచి దిగుమతి అవుతుంది; ధరలు పెరిగితే ఇది అందరికీ భారం. సైనిక లేదా ఆర్థిక శక్తితో చమురు పొందాలనుకునేది అమెరికా వంటి తక్కువ నిల్వలున్న దేశాలు.
ఒక దేశ అభివృద్ధిని సాధారణంగా నిర్ణయించే అంశాలు ఏవి?
A. తలసరి ఆదాయం మాత్రమే
B. అక్షరాస్యత మాత్రమే
C. తలసరి ఆదాయం, సగటు అక్షరాస్యత, ప్రజల ఆరోగ్య స్థితి – ఈ అన్నీ
D. జనాభా పరిమాణం మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: C — తలసరి ఆదాయం, సగటు అక్షరాస్యత, ప్రజల ఆరోగ్య స్థితి – ఈ అన్నీ
అధ్యాయం ప్రకారం అభివృద్ధిని తలసరి ఆదాయం, సగటు అక్షరాస్యత స్థాయి, ప్రజల ఆరోగ్య స్థితి అన్నింటినీ కలిపి చూసి నిర్ణయించాలి; ఆదాయం ఒక్కటే సరిపోదు. జనాభా పరిమాణం ఒక్కటే అభివృద్ధిని సూచించదు.
పట్టిక 1.6 లోని దేశాల్లో HDI ర్యాంక్ అత్యుత్తమంగా (73) ఉన్న దేశం ఏది?
A. భారత్
B. బంగ్లాదేశ్
C. పాకిస్తాన్
D. శ్రీలంక
Answer & explanation
Correct: D — శ్రీలంక
శ్రీలంక HDI ర్యాంక్ 73; బంగ్లాదేశ్ 129, భారత్ 132, నేపాల్ 143, మయన్మార్ 149, పాకిస్తాన్ 161. ర్యాంక్ సంఖ్య తక్కువైతే స్థానం మెరుగ్గా ఉన్నట్లు, కాబట్టి అగ్రస్థానం శ్రీలంకదే.