కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. సమతల దర్పణంలో ప్రతిబింబం పార్శ్వ విలోమం (laterally inverted).
2. వస్తువు దర్పణం ముందు 2 m దూరంలో ఉంటే ప్రతిబింబం దర్పణం వెనుక 2 m దూరంలో ఏర్పడుతుంది.
ఏవి సరైనవి?
A. 1, 2 రెండూ సరైనవే
B. 1 మాత్రమే సరైనది
C. 2 మాత్రమే సరైనది
D. రెండూ తప్పు
Answer & explanation
Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవే
సమతల దర్పణంలో ఎడమ, కుడి మారినట్టు కనిపిస్తాయి, ఇదే పార్శ్వ విలోమం. అలాగే ప్రతిబింబ దూరం వస్తు దూరానికి సమానం, ఎదురుగా 2 m ఉంటే వెనుక 2 m. కాబట్టి రెండు వాక్యాలూ సరైనవే; ఒకటి మాత్రమే అనే ఎంపికలు ఏదో ఒకదాన్ని అన్యాయంగా తప్పుగా చూపుతున్నాయి.
గోళాకార దర్పణాల గురించి కింది వాక్యాల్లో ఏది సరైనది?
A. వక్రతా కేంద్రం దర్పణం ఉపరితలంపైనే ఉంటుంది
B. వక్రతా కేంద్రం దర్పణం భాగం కాదు; పుటాకారంలో ముందు, కుంభాకారంలో వెనుక ఉంటుంది
C. వక్రతా కేంద్రం రెండు దర్పణాల్లోనూ దర్పణం ముందే ఉంటుంది
D. పోల్, వక్రతా కేంద్రం ఒకే బిందువు
Answer & explanation
Correct: B — వక్రతా కేంద్రం దర్పణం భాగం కాదు; పుటాకారంలో ముందు, కుంభాకారంలో వెనుక ఉంటుంది
వక్రతా కేంద్రం దర్పణం ఏ గోళంలో భాగమో ఆ గోళం కేంద్రం; ఇది పరావర్తక తలానికి వెలుపల ఉంటుంది. పుటాకార దర్పణంలో అది ముందు వైపు, కుంభాకార దర్పణంలో వెనుక వైపు ఉంటుంది. పోల్ దర్పణంపై ఉండే బిందువు, కాబట్టి రెండూ ఒకటి కావు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. పుటాకార దర్పణ నాభి నిజ నాభి.
2. కుంభాకార దర్పణ నాభి దర్పణం వెనుక మిథ్యా నాభి.
ఏవి సరైనవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. రెండూ సరైనవే
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: C — రెండూ సరైనవే
పుటాకార దర్పణంలో సమాంతర కిరణాలు నిజంగా నాభి వద్ద కలుస్తాయి, కాబట్టి అది నిజ నాభి. కుంభాకార దర్పణంలో పరావర్తన కిరణాలు వ్యాపిస్తాయి; వాటిని వెనక్కి పొడిగిస్తే దర్పణం వెనుక ఒక బిందువు వద్ద కలిసినట్టు అనిపిస్తుంది, ఆ మిథ్యా బిందువే నాభి. రెండూ సరైనవి.
పుటాకార దర్పణంలో వస్తువు వక్రతా కేంద్రం C వద్ద ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం ఎలా ఉంటుంది?
A. F వద్ద, చిన్నది, నిజ, తలకిందులు
B. C కు ఆవల, పెద్దది, నిజ, తలకిందులు
C. దర్పణం వెనుక, సమాన పరిమాణం, మిథ్యా, నిటారు
D. C వద్దే, సమాన పరిమాణం, నిజ, తలకిందులు
Answer & explanation
Correct: D — C వద్దే, సమాన పరిమాణం, నిజ, తలకిందులు
వస్తువు C వద్ద ఉంటే u = −2f; దర్పణ సూత్రం ప్రకారం v కూడా −2f, అంటే ప్రతిబింబం C వద్దే ఏర్పడుతుంది. m = −v/u = −1 కాబట్టి పరిమాణం సమానం, తలకిందులు, నిజమైనది. ఇదే సమాన పరిమాణ నిజ ప్రతిబింబం వచ్చే ఏకైక స్థానం.
పుటాకార దర్పణంలో పెద్దదైన, నిజమైన, తలకిందులు ప్రతిబింబం కావాలంటే వస్తువును ఎక్కడ ఉంచాలి?
A. C, F ల మధ్య
B. C కు ఆవల
C. P, F ల మధ్య
D. అనంత దూరంలో
Answer & explanation
Correct: A — C, F ల మధ్య
వస్తువు C, F ల మధ్య ఉంటే ప్రతిబింబం C కు ఆవల, పెద్దదిగా, నిజంగా, తలకిందులుగా ఏర్పడుతుంది. C కు ఆవల వస్తువు చిన్న ప్రతిబింబం ఇస్తుంది; అనంతంలో బిందు పరిమాణం; P, F మధ్య అయితే ప్రతిబింబం పెద్దదే కానీ మిథ్యా, నిటారు.
పుటాకార దర్పణంలో నాభి గుండా పోయే కిరణం పరావర్తనం తర్వాత ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా వెళ్లడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అది దర్పణ తలంపై లంబంగా పడుతుంది
B. కాంతి మార్గం ఉత్క్రమణీయం (సమాంతర కిరణం నాభి గుండా పోతుందనే నియమం యొక్క వ్యతిరేకం)
C. నాభి వద్ద కాంతి వేగం పెరుగుతుంది
D. పరావర్తన నియమాలు అక్కడ వర్తించవు
Answer & explanation
Correct: B — కాంతి మార్గం ఉత్క్రమణీయం (సమాంతర కిరణం నాభి గుండా పోతుందనే నియమం యొక్క వ్యతిరేకం)
సమాంతర కిరణం పరావర్తనం తర్వాత నాభి గుండా పోతే, నాభి గుండా పోయే కిరణం అదే మార్గాన్ని వెనక్కి అనుసరించి సమాంతరంగా వెళ్తుంది (కాంతి మార్గం ఉత్క్రమణీయం). లంబంగా పడేది వక్రతా కేంద్రం గుండా వచ్చే కిరణం మాత్రమే. పరావర్తన నియమాలు అన్ని సందర్భాల్లోనూ వర్తిస్తాయి.
కింది వాటిలో పుటాకార దర్పణం ఉపయోగం కాని అనువర్తనం ఏది?
A. సోలార్ ఫర్నేస్
B. దంత వైద్యుని అద్దం
C. వాహనాల వెనుక వీక్షణ అద్దం
D. షేవింగ్ అద్దం
Answer & explanation
Correct: C — వాహనాల వెనుక వీక్షణ అద్దం
సోలార్ ఫర్నేస్‌లో సూర్యకాంతిని కేంద్రీకరించడానికి, దంత వైద్యుడు దంతాల పెద్ద ప్రతిబింబం చూడటానికి, షేవింగ్ అద్దంలో ముఖం పెద్దదిగా చూడటానికి పుటాకార దర్పణాలే వాడతారు. వాహనాల రియర్ వ్యూ అద్దానికి నిటారు చిన్న ప్రతిబింబం, విశాల వీక్షణ కావాలి కాబట్టి కుంభాకార దర్పణం వాడతారు.
కుంభాకార దర్పణాన్ని రియర్ వ్యూ మిర్రర్‌గా ఇష్టపడటానికి సరైన కారణాలు ఏవి?
A. ఎల్లప్పుడూ పెద్ద నిజ ప్రతిబింబం ఇస్తుంది
B. కాంతిని కేంద్రీకరించి డ్రైవర్‌కు వెలుతురు ఇస్తుంది
C. తలకిందులైన ప్రతిబింబం స్పష్టంగా ఉంటుంది
D. ఎల్లప్పుడూ నిటారు ప్రతిబింబం ఇస్తుంది, వీక్షణ క్షేత్రం విశాలం
Answer & explanation
Correct: D — ఎల్లప్పుడూ నిటారు ప్రతిబింబం ఇస్తుంది, వీక్షణ క్షేత్రం విశాలం
కుంభాకార దర్పణం వస్తువు ఎక్కడ ఉన్నా నిటారు, చిన్న మిథ్యా ప్రతిబింబం ఇస్తుంది; బయటికి ఉబ్బి ఉండటం వల్ల విశాల ప్రాంతాన్ని ప్రతిబింబింపజేస్తుంది. దాంతో డ్రైవర్ సమతల దర్పణం కన్నా ఎక్కువ ట్రాఫిక్‌ను చూస్తాడు. ఇది నిజ ప్రతిబింబం ఇవ్వదు, కాంతిని కేంద్రీకరించదు.
కుంభాకార దర్పణ నాభి దర్పణం వెనుక (కుడివైపు, +x దిశ) ఉంటుంది కాబట్టి f ధనం. పుటాకార దర్పణ నాభి దర్పణం ముందు (ఎడమవైపు, −x దిశ) ఉంటుంది కాబట్టి f ఋణం. పోల్ నుండి కుడివైపు కొలిచేవి ధనం, ఎడమవైపు కొలిచేవి ఋణం.
ఒక గోళాకార దర్పణంలో వివర్ధనం m = −2 అయితే ప్రతిబింబం గురించి ఏమి చెప్పవచ్చు?
A. మిథ్యా, నిటారు, రెండింతలు పెద్దది
B. నిజమైనది, తలకిందులు, వస్తువు కంటే రెండింతలు పెద్దది
C. నిజమైనది, తలకిందులు, సగం పరిమాణం
D. మిథ్యా, తలకిందులు, రెండింతలు పెద్దది
Answer & explanation
Correct: B — నిజమైనది, తలకిందులు, వస్తువు కంటే రెండింతలు పెద్దది
వివర్ధనం ఋణం అంటే ప్రతిబింబం నిజమైనది (తలకిందులు); ధనం అయితే మిథ్యా (నిటారు). |m| = 2 > 1 కాబట్టి ప్రతిబింబం వస్తువు కంటే రెండింతలు పెద్దది. సగం పరిమాణానికి |m| = 0.5 కావాలి; మిథ్యా ప్రతిబింబానికి m ధనం ఉండాలి.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. సమతల దర్పణంలో ప్రతిబింబం పార్శ్వ విలోమం (laterally inverted).
2. వస్తువు దర్పణం ముందు 2 m దూరంలో ఉంటే ప్రతిబింబం దర్పణం వెనుక 2 m దూరంలో ఏర్పడుతుంది.
ఏవి సరైనవి?