కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for కాంతి – పరావర్తనం & వక్రీభవనం (Light – Reflection and Refraction) (10వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 10 Physical Science)). Tap an option to check instantly · page 4 of 6.
Q31Moderate
పుటాకార దర్పణ నాభ్యంతరం 15 cm. వస్తువు దర్పణం ముందు 30 cm వద్ద ఉంటే ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది?
A. దర్పణం ముందు 15 cm వద్ద
B. దర్పణం వెనుక 30 cm వద్ద
C. దర్పణం ముందు 30 cm వద్ద
D. దర్పణం ముందు 60 cm వద్ద
Answer & explanation
Correct: C — దర్పణం ముందు 30 cm వద్ద
f = −15 cm, u = −30 cm. 1/v = 1/f − 1/u = −1/15 + 1/30 = −1/30, కాబట్టి v = −30 cm. ఋణ గుర్తు అంటే ప్రతిబింబం దర్పణం ముందే, అంటే 30 cm వద్ద (వస్తువు C వద్ద ఉంది కాబట్టి ప్రతిబింబం C వద్దే). m = −1 అవుతుంది.
గిన్నెలో నాణెం కనిపించకుండా పోయే చోట నుండి చూస్తూ గిన్నెలో నీరు పోస్తే నాణెం మళ్లీ కనిపిస్తుంది. దీనికి కారణం ఏమిటి?
A. నీరు నాణెంపై పరావర్తనం చెందించడం
B. నీరు నాణేన్ని పైకి ఎత్తడం
C. నీటి వల్ల కాంతి వేగం పెరగడం
D. నీటి నుండి గాలిలోకి కాంతి వక్రీభవనం చెంది నాణెం పైకి లేచినట్టు కనిపించడం
Answer & explanation
Correct: D — నీటి నుండి గాలిలోకి కాంతి వక్రీభవనం చెంది నాణెం పైకి లేచినట్టు కనిపించడం
నాణెం నుండి వచ్చే కిరణాలు నీటి నుండి గాలిలోకి వచ్చేటప్పుడు లంబం నుండి దూరంగా వంగి కంటికి చేరుతాయి, నాణెం అసలు స్థానం కన్నా కొంత పైన ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. అందువల్ల అంచు అడ్డు తప్పి కనిపిస్తుంది. నాణెం నిజంగా కదలదు.
గాజు పలకకు సంబంధించిన కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. గాలి నుండి గాజులోకి ప్రవేశించేటప్పుడు కిరణం లంబం వైపు వంగుతుంది.
2. గాజు నుండి గాలిలోకి వచ్చేటప్పుడు కిరణం లంబం వైపు వంగుతుంది.
ఏవి సరైనవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే
గాలి విరళ యానకం, గాజు ఘన యానకం. విరళం నుండి ఘనంలోకి వెళ్లేటప్పుడు కాంతి నెమ్మదించి లంబం వైపు వంగుతుంది. ఘనం (గాజు) నుండి విరళం (గాలి) లోకి వచ్చేటప్పుడు వేగం పెరిగి కిరణం లంబం నుండి దూరంగా వంగుతుంది. కాబట్టి రెండో వాక్యం తప్పు.
కాంతి కిరణం ఒక యానకంలోకి వెళ్లినప్పుడు పతన కోణం వక్రీభవన కోణం కంటే ఎక్కువైతే ఏమి చెప్పవచ్చు?
A. కిరణం లంబం నుండి దూరంగా వంగింది
B. కిరణం లంబం వైపు వంగింది; రెండో యానకం ఘనం
C. కిరణం వంగలేదు
D. రెండో యానకంలో కాంతి వేగం ఎక్కువ
Answer & explanation
Correct: B — కిరణం లంబం వైపు వంగింది; రెండో యానకం ఘనం
స్నెల్ నియమంలో sin i / sin r > 1 అయితే i > r. కిరణం లంబం వైపు వంగిందని, అంటే రెండో యానకం ఘనం (వక్రీభవన గుణకం ఎక్కువ) అని అర్థం. అక్కడ కాంతి వేగం తక్కువ. లంబం నుండి దూరంగా వంగితే r > i అవుతుంది.
ఒక యానకంలో కాంతి వేగం 2 × 10^8 m/s. ఆ యానకం వక్రీభవన గుణకం ఎంత? (c = 3 × 10^8 m/s)
A. 0.67
B. 2.0
C. 1.5
D. 6.0
Answer & explanation
Correct: C — 1.5
వక్రీభవన గుణకం n = c / v = (3 × 10^8) / (2 × 10^8) = 1.5. 0.67 అనేది v/c, అంటే తప్పుగా తిరగేసినది. వక్రీభవన గుణకం ఎప్పుడూ శూన్య వేగం పైన, యానకం వేగం కింద వచ్చేలా లెక్కిస్తారు; ఇది గాజు వంటి యానకం విలువను సూచిస్తుంది.
కిరోసిన్ (వక్రీభవన గుణకం 1.44), నీరు (1.33) గురించి సరైన వాక్యం ఏది?
A. కిరోసిన్ నీటి కంటే దృశా విరళం
B. కిరోసిన్‌లో కాంతి నీటి కంటే వేగంగా ప్రయాణిస్తుంది
C. దృశా సాంద్రత, ద్రవ్యరాశి సాంద్రత ఎల్లప్పుడూ సమానంగా మారతాయి
D. కిరోసిన్ నీటి కంటే దృశా ఘనం, అయినా దాని ద్రవ్యరాశి సాంద్రత నీటి కంటే తక్కువ
Answer & explanation
Correct: D — కిరోసిన్ నీటి కంటే దృశా ఘనం, అయినా దాని ద్రవ్యరాశి సాంద్రత నీటి కంటే తక్కువ
వక్రీభవన గుణకం ఎక్కువ ఉన్న యానకం దృశా ఘనం; కిరోసిన్ 1.44 > నీరు 1.33. అయినా కిరోసిన్ ద్రవ్యరాశి సాంద్రత నీటి కన్నా తక్కువ, కాబట్టి రెండు సాంద్రతలు ఒకటి కావు. దృశా ఘన యానకంలో కాంతి వేగం తక్కువ, అందువల్ల కిరోసిన్‌లో కాంతి నీటి కన్నా నెమ్మదిగా వెళ్తుంది.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. కుంభాకార కటకం మధ్యలో మందంగా, అంచుల్లో సన్నగా ఉంటుంది.
2. పుటాకార కటకం కాంతి కిరణాలను అభిసరణం చేస్తుంది.
ఏవి సరైనవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే
కుంభాకార (ద్వికుంభాకార) కటకం మధ్యలో మందంగా, అంచుల్లో సన్నగా ఉండి కిరణాలను అభిసరణం చేస్తుంది. పుటాకార కటకం అంచుల్లో మందంగా ఉండి కిరణాలను అపసరణం (వ్యాపింపచేయడం) చేస్తుంది, కాబట్టి దాన్ని అపసారి కటకం అంటారు. అందువల్ల రెండో వాక్యం తప్పు.
కుంభాకార కటకంలో వస్తువును ప్రధాన నాభి F₁ వద్ద ఉంచితే ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది?
A. F₂ వద్ద; అతి చిన్నది
B. అనంత దూరంలో; అత్యంత పెద్దది, నిజ, తలకిందులు
C. 2F₂ వద్ద; సమాన పరిమాణం
D. వస్తువు ఉన్న వైపు; మిథ్యా, పెద్దది
Answer & explanation
Correct: B — అనంత దూరంలో; అత్యంత పెద్దది, నిజ, తలకిందులు
F₁ వద్ద ఉన్న వస్తువు నుండి వెలువడే కిరణాలు కటకం గుండా వెళ్లాక ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా వెళ్తాయి, అందుకే ప్రతిబింబం అనంత దూరంలో (అత్యంత పెద్దదిగా, నిజంగా, తలకిందులుగా) ఏర్పడుతుంది. 2F₁ వద్ద ఉంటే ప్రతిబింబం 2F₂ వద్ద సమాన పరిమాణంలో వస్తుంది.
కుంభాకార కటకంలో ప్రధాన నాభి గుండా పోయే కిరణం వక్రీభవనం తర్వాత ఏ దిశలో వెళ్తుంది?
A. నేరుగా, దిశ మారకుండా
B. ప్రధాన అక్షంపై ఇవతలి నాభి వైపు
C. ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా
D. ప్రధాన అక్షానికి లంబంగా
Answer & explanation
Correct: C — ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా
కుంభాకార కటకంలో సమాంతర కిరణం అవతలి నాభి గుండా వెళ్తుంది; దాని ఉత్క్రమ మార్గమైన నాభి గుండా పోయే కిరణం వక్రీభవనం తర్వాత అక్షానికి సమాంతరంగా వస్తుంది. దిశ మారకుండా నేరుగా వెళ్లేది ఆప్టికల్ కేంద్రం గుండా వెళ్లే కిరణం మాత్రమే.