సామ్రాజ్యవాదం, వలసవాదం అంటే ఏమిటి? (Imperialism and Colonialism)
Free practice MCQs with answers and explanations for సామ్రాజ్యవాదం, వలసవాదం అంటే ఏమిటి? (Imperialism and Colonialism) in సామ్రాజ్యవాదం & వలసవాదం (Imperialism). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
శక్తివంతమైన దేశం బలహీన దేశాలపై రాజకీయ, ఆర్థిక, సైనిక పట్టు సాధించడాన్ని ఏమంటారు?
A. జాతీయవాదం (Nationalism)
B. సంప్రదాయవాదం (Conservatism)
C. ఉదారవాదం (Liberalism)
D. సామ్రాజ్యవాదం (Imperialism)
Answer & explanation
Correct: D — సామ్రాజ్యవాదం (Imperialism)
ఒక దేశం ఇతర దేశాలపై ఆధిపత్యం సాధించడాన్ని సామ్రాజ్యవాదం అంటారు; ప్రత్యక్ష పాలన లేకపోయినా ఆర్థిక, రాజకీయ నియంత్రణ ఉండవచ్చు. జాతీయవాదం ప్రజలు తమ సొంత దేశం ఏర్పరచుకోవాలనే భావన, సంప్రదాయవాదం వియన్నా కాంగ్రెస్ సిద్ధాంతం.
సాధించిన భూభాగాల్లో కాలనీలు ఏర్పరచి, అక్కడి వనరులను, ప్రజలను ఉపయోగించుకోవడాన్ని ఏమంటారు?
A. సంప్రదాయవాదం
B. వలసవాదం (Colonialism)
C. మానవతావాదం
D. వాణిజ్యవాదం (Mercantilism)
Answer & explanation
Correct: B — వలసవాదం (Colonialism)
కాలనీల ఏర్పాటు, అక్కడి వనరులు, ప్రజల వినియోగాన్ని వలసవాదం అంటారు; సామ్రాజ్యవాదం విస్తృత భావన. మానవతావాదం పునరుజ్జీవన భావన, వాణిజ్యవాదం బంగారం–వెండి కూడబెట్టే ఆర్థిక విధానం, సంప్రదాయవాదం వియన్నా కాంగ్రెస్ సిద్ధాంతం.
స్థానిక పాలకుడు ఉన్నా, రక్షణ, విదేశాంగ వ్యవహారాలు విదేశీ శక్తి చేతిలో ఉండే నియంత్రణ రూపం ఏది?
A. రక్షిత రాజ్యం (Protectorate)
B. కాలనీ (Colony)
C. ఆదేశ రాజ్యం (Mandate)
D. ప్రభావ ప్రాంతం (Sphere of Influence)
Answer & explanation
Correct: A — రక్షిత రాజ్యం (Protectorate)
రక్షిత రాజ్యంలో స్థానిక పాలకుడు ఉంటాడు కానీ రక్షణ, విదేశాంగ వ్యవహారాలు విదేశీ శక్తి చేతిలో ఉంటాయి. కాలనీలో ప్రత్యక్ష పాలన ఉంటుంది; ప్రభావ ప్రాంతంలో ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు ఉంటాయి; ఆదేశ రాజ్యం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద ఇచ్చిన పాలన.
'కొత్త సామ్రాజ్యవాదం (New Imperialism)' కాలం సుమారుగా ఏది?
A. 1450–1550
B. 1600–1700
C. 1870–1914
D. 1945–1990
Answer & explanation
Correct: C — 1870–1914
కొత్త సామ్రాజ్యవాదం సుమారు 1870–1914 మధ్య, పారిశ్రామిక విప్లవం తర్వాత ముడి సరుకులు, మార్కెట్లు, పెట్టుబడుల కోసం జరిగింది. 15–18 శతాబ్దాలు పాత వలసవాదం కాలం; 1945 తర్వాత వలస విముక్తి (Decolonisation) జరిగింది.
C. 15–18 శతాబ్దాలు; సుగంధ ద్రవ్యాలు, బంగారం, వాణిజ్య ఆధిపత్యం
D. 11–13 శతాబ్దాలు; భూస్వామ్య విస్తరణ
Answer & explanation
Correct: C — 15–18 శతాబ్దాలు; సుగంధ ద్రవ్యాలు, బంగారం, వాణిజ్య ఆధిపత్యం
పాత వలసవాదం 15–18 శతాబ్దాల్లో పోర్చుగల్, స్పెయిన్, హాలండ్, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ల ద్వారా సుగంధ ద్రవ్యాలు, బంగారం, వాణిజ్య ఆధిపత్యం కోసం జరిగింది. 1870–1914 కొత్త సామ్రాజ్యవాదం కాలం, దాని లక్ష్యం ముడి సరుకులు, మార్కెట్లు, పెట్టుబడులు.
B. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద ఇచ్చిన పాలన
C. ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు గల ప్రాంతం
D. పూర్తిగా స్వతంత్ర రాజ్యం
Answer & explanation
Correct: B — మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద ఇచ్చిన పాలన
ఆదేశ రాజ్యం (Mandate) అంటే మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద ఇచ్చిన పాలన. స్థానిక పాలకుడు ఉన్నా విదేశీ రక్షణ ఉండేది రక్షిత రాజ్యం; ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు గల ప్రాంతం ప్రభావ ప్రాంతం.
'ప్రభావ ప్రాంతం (Sphere of Influence)' అంటే ఏమిటి?
A. పూర్తిగా ప్రత్యక్ష పాలన గల ప్రాంతం
B. నానాజాతి సమితి పాలన గల ప్రాంతం
C. ఏ దేశానికీ చెందని ప్రాంతం
D. ఒక ప్రాంతంలో ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు గల ప్రాంతం
Answer & explanation
Correct: D — ఒక ప్రాంతంలో ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు గల ప్రాంతం
ప్రభావ ప్రాంతం అంటే ఒక దేశానికి ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు గల ప్రాంతం; ప్రత్యక్ష పాలన ఉండకపోవచ్చు. ప్రత్యక్ష పాలన గలది కాలనీ; నానాజాతి సమితి కింద పాలన ఆదేశ రాజ్యం. చైనాలో బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, రష్యా, జపాన్ ఇలాంటి ప్రాంతాలు ఏర్పరచుకున్నాయి.
ఈ వాక్యాలను పరిశీలించండి: 1. కాలనీలో ప్రత్యక్ష పాలన ఉంటుంది. 2. రక్షిత రాజ్యంలో స్థానిక పాలకుడు ఉన్నా రక్షణ, విదేశాంగ వ్యవహారాలు విదేశీ శక్తి చేతిలో ఉంటాయి. 3. ఆదేశ రాజ్యం (Mandate) రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద ఇచ్చిన పాలన. సరైనవి ఏవి?
A. 2 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 1 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: B — 1 మరియు 2 మాత్రమే
కాలనీ (ప్రత్యక్ష పాలన), రక్షిత రాజ్యం (స్థానిక పాలకుడు, విదేశీ రక్షణ) గురించి 1, 2 వాక్యాలు సరైనవి. ఆదేశ రాజ్యం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద ఇచ్చిన పాలన; రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత కాదు, కాబట్టి 3 తప్పు.
జతపరచండి: A. కాలనీ B. రక్షిత రాజ్యం C. ప్రభావ ప్రాంతం D. ఆదేశ రాజ్యం — 1. ప్రత్యక్ష పాలన 2. స్థానిక పాలకుడు ఉన్నా విదేశీ రక్షణ, విదేశాంగం విదేశీ శక్తి చేతిలో 3. ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు 4. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత నానాజాతి సమితి కింద పాలన
A. A-2, B-1, C-3, D-4
B. A-1, B-3, C-2, D-4
C. A-1, B-2, C-3, D-4
D. A-1, B-2, C-4, D-3
Answer & explanation
Correct: C — A-1, B-2, C-3, D-4
కాలనీ = ప్రత్యక్ష పాలన; రక్షిత రాజ్యం = స్థానిక పాలకుడు, విదేశీ రక్షణ; ప్రభావ ప్రాంతం = ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులు; ఆదేశ రాజ్యం = నానాజాతి సమితి కింద యుద్ధానంతర పాలన. కాబట్టి A-1, B-2, C-3, D-4 సరైనది; ఇతర ఎంపికల్లో నిర్వచనాలు తారుమారయ్యాయి.
కింది వాటిలో పాత వలసవాదం (15–18 శతాబ్దాలు)లో భాగమైన శక్తి కానిది ఏది?
A. జర్మనీ
B. పోర్చుగల్
C. స్పెయిన్
D. హాలండ్
Answer & explanation
Correct: A — జర్మనీ
పాత వలసవాదంలో పోర్చుగల్, స్పెయిన్, హాలండ్, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ ఉన్నాయి. జర్మనీ (ఇటలీతో పాటు) 1871 ఏకీకరణ తర్వాత కొత్త సామ్రాజ్యవాద పోటీలోకి వచ్చింది; కాబట్టి అది పాత వలసవాద శక్తి కాదు.