వృద్ధి సంధి, యణాదేశ సంధి (Vriddhi and Yanadesa Sandhi)

Correct: A — వృద్ధి సంధి

'అ' కు 'ఏ' పరమైతే 'ఐ' అవుతుంది (అ + ఏ = ఐ); ఇది వృద్ధి సంధి. అందుకే ఏక + ఏక = ఏకైక. గుణంలో అ + ఇ = ఏ అవుతుంది; సవర్ణదీర్ఘంలో ఒకే జాతి అచ్చులు కలిసి దీర్ఘం అవుతాయి; యణాదేశంలో ఇ, ఉ, ఋ లు య్, వ్, ర్ అవుతాయి. 'ఐ' వచ్చినప్పుడు వృద్ధి అని గుర్తించవచ్చు.

Correct: B — యణాదేశ సంధి

'అతి' చివరి 'ఇ' కు 'అ' పరమై 'య్' ఆదేశంగా వచ్చింది (త్ + య్ + అంత = త్యంత); ఇది యణాదేశ సంధి. పదంలో 'త్య' కనిపిస్తే యణాదేశమని ఊహించవచ్చు. సవర్ణదీర్ఘంలో ఇ + ఇ = ఈ వస్తుంది, గుణంలో అ + ఇ = ఏ వస్తుంది; ఇక్కడ ఇ + అ కాబట్టి యణాదేశం.

Correct: C — వ్

యణాదేశ సంధిలో ఇ → య్, ఉ → వ్, ఋ → ర్ అవుతాయి. 'సు' లోని 'ఉ' కు 'ఆ' పరమవడంతో 'వ్' వచ్చి 'స్వాగతం' అయింది. 'య్' ఇ కి వస్తుంది (అతి + అంత = అత్యంత), 'ర్' ఋ కి వస్తుంది (పితృ + ఆజ్ఞ = పిత్రాజ్ఞ). 'ల్' యణ్ లో భాగమే కానీ ఈ మూడు ఆదేశాలలో లేదు.

Correct: D — వృద్ధి సంధి

అ/ఆ లకు ఓ, ఔ పరమైతే 'ఔ' అవుతుంది; ఇది వృద్ధి సంధి (వన + ఔషధి = వనౌషధి, మహా + ఔన్నత్యం = మహౌన్నత్యం). అ + ఏ/ఐ అయితే 'ఐ' అవుతుంది. గుణంలో అ + ఇ/ఉ/ఋ లు ఏ, ఓ, అర్ అవుతాయి; ఇక్కడ పరపదం 'ఔ' తో మొదలైంది కాబట్టి వృద్ధి.

Correct: A — మతైక్యం

మతైక్యం = మత + ఐక్యం; అ + ఐ = ఐ కాబట్టి ఇది వృద్ధి సంధి. అత్యంత (అతి + అంత), స్వాగతం (సు + ఆగతం), అన్వేషణ (అను + ఏషణ) లలో ఇ/ఉ లు వరుసగా య్, వ్, వ్ అయ్యాయి; అవి యణాదేశ సంధులు. 'ఐ, ఔ' వస్తే వృద్ధి, 'య్, వ్, ర్' వస్తే యణాదేశం అని గుర్తించవచ్చు.

Correct: B — యణాదేశ సంధి, వృద్ధి సంధి

'ఇతి' లోని 'ఇ' కు 'ఆ' పరమై 'య్' వచ్చి 'ఇత్యాది' అయింది: యణాదేశం. 'సదా' లోని 'ఆ' కు 'ఏ' పరమై 'ఐ' అయింది: వృద్ధి. రెండవ ఎంపిక క్రమం తారుమారు. గుణంలో ఏ, ఓ, అర్ వస్తాయి; సవర్ణదీర్ఘంలో ఒకే జాతి అచ్చులు కలుస్తాయి; ఈ రెండు పదాలలో అవి జరగలేదు.

Correct: C — ఉ కు వ్ బదులు య్ వస్తుంది

యణాదేశంలో ఇ → య్, ఉ → వ్, ఋ → ర్ వస్తాయి. కాబట్టి 'ఉ కు య్ వస్తుంది' అనే ప్రకటన తప్పు; ఉ కు వ్ వస్తుంది (సు + ఆగతం = స్వాగతం). మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సరైనవి; 'యణ్' అంటే య, వ, ర, ల అనే అంతస్థాలు. ఈ సంధిలో తమ జాతి కాని అచ్చు పరమైనప్పుడు ఈ ఆదేశాలు వస్తాయి.