జశ్త్వ, శ్చుత్వ, అనునాసిక, విసర్గ సంధులు (Other Sanskrit Sandhis)

Correct: C — శ్చుత్వ సంధి

'త్' కు 'జ' పరమైనప్పుడు అది 'జ్జ' గా మారుతుంది; ఇది శ్చుత్వ సంధి (సత్ + చరిత్ర = సచ్చరిత్ర కూడా ఇదే). విసర్గ సంధిలో 'ః' ఉండాలి; గుణ సంధి అచ్చులకు సంబంధించింది; ఉత్వ సంధి తెలుగు పదాల్లో 'ఉ' లోపించే సంధి. ఇక్కడ హల్లు మారింది కాబట్టి అది శ్చుత్వం.

Correct: A — విసర్గ సంధి

పూర్వపదం చివర విసర్గ (ః) ఉంది, అది 'ఓ' గా మారింది; విసర్గకు వచ్చే మార్పులను విసర్గ సంధి అంటారు (తపః + ధనుడు = తపోధనుడు, నమః + కారం = నమస్కారం). జశ్త్వంలో పరుషం సరళమవుతుంది, శ్చుత్వంలో త్ + చ/జ కలుస్తాయి, అనునాసికంలో వర్గ హల్లు అనునాసికమవుతుంది; ఇక్కడ విసర్గ ఉంది కాబట్టి అవి కావు.

Correct: B — అనునాసిక సంధి

వర్గ హల్లు 'త్' కు 'న్' పరమై అదే వర్గపు అనునాసికం 'న్' గా మారి 'జగన్నాథ' అయింది; ఇది అనునాసిక సంధి (సత్ + మార్గం = సన్మార్గం, చిత్ + మయం = చిన్మయం). జశ్త్వంలో త్ → ద్ అవుతుంది (షట్ + ఆనన = షడానన); శ్చుత్వంలో త్ + చ/జ వస్తాయి; విసర్గ ఇక్కడ లేదు.

Correct: D — జశ్త్వ, శ్చుత్వ, అనునాసిక

వాగీశ = వాక్ + ఈశ: క్ → గ్, పరుషం సరళం అయింది: జశ్త్వం. సచ్చరిత్ర = సత్ + చరిత్ర: త్ + చ → చ్చ: శ్చుత్వం. జగన్నాథ = జగత్ + నాథ: త్ + న → న్న: అనునాసికం. మిగిలిన ఎంపికల్లో ఈ జతలు తారుమారయ్యాయి. పరుషం సరళంగా మారితే జశ్త్వం, త్ + చ/జ ఉంటే శ్చుత్వం, త్ + న/మ ఉంటే అనునాసికం.

Correct: A — నమః + కారం లో క పరమైనప్పుడు విసర్గ 'స్' అవుతుంది

నమః + కారం = నమస్కారం, పురః + కారం = పురస్కారం లలో 'క' పరమైనప్పుడు విసర్గ 'స్' అయింది. మనః + హరం = మనోహరం లో విసర్గ 'ఓ' అయింది, 'స్' కాదు. విసర్గ ఎప్పుడూ లోపించదు, మార్పు చెందుతుంది. విసర్గ సంస్కృత పదాల్లో వస్తుంది, తెలుగు పదాల్లో కాదు (దుఃఖం, ప్రాతఃకాలం).

Correct: B — 'త్' కు 'మ్' పరమై వర్గ అనునాసికం 'న్' అయింది

అనునాసిక సంధిలో త్ + న → న్న, త్ + మ → న్మ అవుతుంది; చిత్ + మయం = చిన్మయం లో 'త్' స్థానంలో 'న్' వచ్చింది. 'ద్' గా మారడం జశ్త్వం (షట్ + ఆనన = షడానన), 'చ్చ' శ్చుత్వం (సత్ + చరిత్ర = సచ్చరిత్ర), 'ఓ' విసర్గ సంధి (మనః + హరం = మనోహరం). ఇక్కడ మార్పు అనునాసికం.

Correct: B — I, II, III మూడూ

షట్ లోని 'ట్' సరళమై 'డ్' అయింది కాబట్టి జశ్త్వం; సత్ + జనుడు లో త్ + జ → జ్జ కాబట్టి శ్చుత్వం; వాక్ లోని వర్గ హల్లు 'క్' కు 'మ్' పరమై వర్గ అనునాసికం 'ఙ్' వచ్చింది కాబట్టి అనునాసికం. మూడు ప్రకటనలూ సరైనవి. జశ్త్వంలో పరుషం సరళమవుతుంది, శ్చుత్వంలో త్ చ/జ లతో కలుస్తుంది, అనునాసికంలో న్/మ్ పరమైతే అనునాసికం వస్తుంది.