సమాసాలు (Samasamulu) · Practice MCQs

Correct: A — కలయిక

సమాసం అంటే 'కలయిక'. రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పదాలు కలిసి ఒకే పదంగా మారడాన్ని సమాసం అంటారు, అప్పుడు పదాల మధ్య ఉన్న విభక్తి ప్రత్యయాలు లోపిస్తాయి. పదాన్ని విడదీయడం సమాసం కాదు; ఆ పని విగ్రహవాక్యం చేస్తుంది. పునరుక్తి అంటే ఒక మాటను మళ్లీ చెప్పడం, దానికి సమాసంతో సంబంధం లేదు.

Correct: B — పూర్వపదం

సమాసంలో మొదటి పదం పూర్వపదం, రెండవ పదం ఉత్తరపదం. రెండూ కలిసి ఏర్పడిన పదాన్ని సమస్తపదం అంటారు. విగ్రహవాక్యం అంటే సమాసాన్ని విడదీసి దాని అర్థాన్ని చెప్పే వాక్యం. కాబట్టి 'రాజభవనం' లో 'రాజ' పూర్వపదం, 'భవనం' ఉత్తరపదం అవుతాయి.

Correct: C — విగ్రహవాక్యం

సమాసాన్ని విడదీసి అర్థం చెప్పే వాక్యమే విగ్రహవాక్యం; ఉదాహరణకు 'రాజభవనం' కు విగ్రహవాక్యం 'రాజు యొక్క భవనం'. సమస్తపదం అంటే సమాసం వల్ల ఏర్పడిన పదం (రాజభవనం) అనే పదమే. పూర్వపదం మొదటి పదం మాత్రమే, ప్రధానార్థం అంటే ఏ పదానికి ప్రాధాన్యం అనే విషయం.

Correct: D — ఆరు

ముఖ్యమైన సమాసాలు ఆరు: తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు, ద్వంద్వ, బహువ్రీహి, అవ్యయీభావ సమాసాలు. నఞ్ తత్పురుషం, రూపక సమాసం వంటివి వీటిలోని ఉపరకాలుగానే పరిగణిస్తారు కాబట్టి సంఖ్య పెరగదు. అందువల్ల నాలుగు, ఐదు, ఎనిమిది అనేవి తప్పు.

Correct: A — ఉత్తరపదం

తత్పురుష సమాసం ఉత్తరపద ప్రధానం. పూర్వపదంలోని ద్వితీయ నుండి సప్తమి వరకు ఉన్న విభక్తి ప్రత్యయం లోపించి పదాలు కలుస్తాయి. రెండు పదాలకూ సమాన ప్రాధాన్యం ఉంటే అది ద్వంద్వం, మూడవ పదానికి ఉంటే బహువ్రీహి, పూర్వపదానికి ఉంటే అవ్యయీభావం అవుతాయి.

Correct: B — షష్ఠీ తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'యొక్క' అనే ప్రత్యయం ఉంది; 'యొక్క, కి, కు' షష్ఠీ విభక్తి ప్రత్యయాలు. కాబట్టి ఇది షష్ఠీ తత్పురుషం. ద్వితీయకు 'ను/ని', పంచమికి 'వలన/కంటె', సప్తమికి 'అందు/లో' వంటి ప్రత్యయాలుంటాయి; ఇక్కడ అవేవీ లేవు.

Correct: C — పంచమీ తత్పురుషం

విగ్రహవాక్యంలో 'వలన' ప్రత్యయం ఉంది. 'వలన, కంటె, నుండి' పంచమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు కాబట్టి చోరభయం పంచమీ తత్పురుష సమాసం. తృతీయకు 'చేత, తో', చతుర్థికి 'కొరకు, కై', షష్ఠికి 'యొక్క' ప్రత్యయాలు వస్తాయి; వాటితో ఈ విగ్రహవాక్యం ఏర్పడదు.

Correct: D — నఞ్ తత్పురుషం

'సత్యం కానిది' అనే విగ్రహవాక్యంలో 'కానిది' వచ్చింది. పూర్వపదంలో నిషేధార్థక 'అ' ఉంటే అది నఞ్ తత్పురుష సమాసం. ఇది తత్పురుషంలో ఒక రకం. ద్విగులో పూర్వపదం సంఖ్య ఉండాలి, ద్వంద్వంలో 'మరియు' అర్థం ఉండాలి; అసత్యంలో ఈ రెండూ లేవు.

Correct: A — అంతం కానిది

'అనంతం' = న + అంతం, అంటే 'అంతం కానిది'. పరపదం 'అంతం' అచ్చుతో మొదలవడం వల్ల నఞ్ 'అన్' గా మారింది. 'కలది' అనే చివర బహువ్రీహికి సంకేతం; 'యొక్క' షష్ఠికి సంకేతం. నిషేధం చెప్పే 'కానిది' మాత్రమే నఞ్ తత్పురుషానికి సరిపోతుంది.

Correct: B — రూపక సమాసం (కర్మధారయ రకం)

'విద్యయే ధనం' అంటే విద్యకు, ధనానికి భేదం లేకుండా రెండూ ఒకటే అని చెప్పడం. ఇలా ఉపమాన, ఉపమేయాల అభేదాన్ని చెప్పే సమాసం రూపక సమాసం, ఇది కర్మధారయంలో ఒక రకం. 'విద్య యొక్క ధనం' అంటే షష్ఠి అవుతుంది, కానీ ఇక్కడ 'యే' ఉంది కాబట్టి కాదు.