నఞ్ తత్పురుష సమాసం – అ, అన్ ఉపసర్గలతో (Nan Tatpurusha)

Correct: D — నఞ్ తత్పురుషం

'సత్యం కానిది' అనే విగ్రహవాక్యంలో 'కానిది' వచ్చింది. పూర్వపదంలో నిషేధార్థక 'అ' ఉంటే అది నఞ్ తత్పురుష సమాసం. ఇది తత్పురుషంలో ఒక రకం. ద్విగులో పూర్వపదం సంఖ్య ఉండాలి, ద్వంద్వంలో 'మరియు' అర్థం ఉండాలి; అసత్యంలో ఈ రెండూ లేవు.

Correct: A — అంతం కానిది

'అనంతం' = న + అంతం, అంటే 'అంతం కానిది'. పరపదం 'అంతం' అచ్చుతో మొదలవడం వల్ల నఞ్ 'అన్' గా మారింది. 'కలది' అనే చివర బహువ్రీహికి సంకేతం; 'యొక్క' షష్ఠికి సంకేతం. నిషేధం చెప్పే 'కానిది' మాత్రమే నఞ్ తత్పురుషానికి సరిపోతుంది.

Correct: C — పరపదం అచ్చుతో మొదలైనందున

నఞ్ సమాసంలో పరపదం అచ్చుతో మొదలైతే 'అన్' చేరుతుంది (అనంతం, అనిష్టం, అనుచితం); హల్లుతో మొదలైతే 'అ' చేరుతుంది (అసత్యం, అధర్మం). 'ఉచితం' లో 'ఉ' అచ్చు కాబట్టి 'అన్' వచ్చి 'అనుచితం' అయింది. సంఖ్య లేదా బహువచనంతో దీనికి సంబంధం లేదు.

Correct: D — పరపదం హల్లుతో (స) మొదలైంది

పరపదం 'సాధ్యం' హల్లు 'స' తో మొదలైంది. నఞ్ సమాసంలో హల్లు ముందు 'అ' చేరుతుంది (అసత్యం, అకారణం, అపూర్వం). అచ్చు ముందు మాత్రమే 'అన్' వస్తుంది. పూర్వపదం అవ్యయం అయితే అవ్యయీభావం అవుతుంది; 'ఆమ్రేడితం' అనేది సంధులలోని మాట, ఇక్కడ సంబంధం లేదు.

Correct: A — అన్నం

'అన్నం' లో 'అ' నిషేధం కాదు, అది పదంలో భాగమే; దాన్ని 'న + న్నం' గా విడదీయలేం. అసత్యం (సత్యం కానిది), అధర్మం (ధర్మం కానిది), అజ్ఞానం (జ్ఞానం లేనిది) అనే మూడింటి విగ్రహవాక్యంలో 'కానిది/లేనిది' వస్తుంది. 'అ/అన్' తో మొదలైన ప్రతి పదం నఞ్ సమాసం కాదు.

Correct: D — I, II మాత్రమే

పరపదం అచ్చుతో మొదలైతే 'అన్' చేరుతుంది: ఏకం ('ఏ'), అర్థం ('అ') రెండూ అచ్చులతో మొదలవుతాయి కాబట్టి అనేకం, అనర్థం 'అన్' తో ఏర్పడ్డాయి. 'పూర్వం' హల్లు 'ప' తో మొదలవుతుంది కాబట్టి అపూర్వంలో 'అ' మాత్రమే చేరింది. కాబట్టి I, II సరైనవి.