Free practice MCQs with answers and explanations for ద్వంద్వ సమాసం – ఉభయపద ప్రధానం (Dvandva Samasam) in సమాసాలు (Samasamulu). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
'తల్లిదండ్రులు' ఏ సమాసం?
A. ద్వంద్వ సమాసం
B. కర్మధారయ సమాసం
C. ద్విగు సమాసం
D. అవ్యయీభావ సమాసం
Answer & explanation
Correct: A — ద్వంద్వ సమాసం
తల్లిదండ్రులు = తల్లి మరియు తండ్రి. రెండు పదాలూ సమాన ప్రాధాన్యంతో 'మరియు' అర్థంలో కలిశాయి కాబట్టి ఇది ద్వంద్వ సమాసం. సమస్తపదం బహువచనంలో ఉండటం కూడా ద్వంద్వానికి గుర్తు. కర్మధారయంలో ఒక పదం మరొకదాన్ని వివరిస్తుంది, ఇక్కడ అలా కాదు.
ద్వంద్వ సమాసంలో అన్ని పదాలకూ సమాన ప్రాధాన్యం ఉంటుంది, అందుకే దీన్ని ఉభయపద ప్రధాన సమాసం అంటారు. పూర్వపద ప్రధానం అవ్యయీభావానికి, అన్యపద ప్రధానం బహువ్రీహికి, ఉత్తరపద ప్రధానం తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగు సమాసాలకు చెందిన లక్షణాలు.
'రామలక్ష్మణులు' కర్మధారయ సమాసం కాకుండా ద్వంద్వ సమాసం ఎందుకు?
A. పూర్వపదం సంఖ్యను తెలుపుతోంది
B. పూర్వపదం అవ్యయం
C. రెండు పేర్లూ సమాన ప్రధానం; ఒకటి మరొకదాన్ని వివరించడం లేదు
D. సమస్తపదం మూడవ వ్యక్తిని సూచిస్తోంది
Answer & explanation
Correct: C — రెండు పేర్లూ సమాన ప్రధానం; ఒకటి మరొకదాన్ని వివరించడం లేదు
రామలక్ష్మణులు = రాముడు మరియు లక్ష్మణుడు. ఇద్దరూ సమానంగా ప్రధానం; ఒకరి పేరు మరొకరిని వివరించడం లేదు, అందుకే ఇది కర్మధారయం కాదు ద్వంద్వం. పూర్వపదం సంఖ్య అయితే ద్విగు, అవ్యయం అయితే అవ్యయీభావం, మూడవ వ్యక్తిని సూచిస్తే బహువ్రీహి అవుతాయి; ఇక్కడ అవేవీ లేవు.
ద్వంద్వ సమాసం ఇతరేతర ద్వంద్వం (అన్ని పదాలూ విడిగా ప్రధానం, బహువచనంలో ఉంటుంది), సమాహార ద్వంద్వం (సమూహంగా భావిస్తారు, ఏకవచనంలో ఉంటుంది) అని రెండు రకాలు. 'విశేషణ, ఉపమాన' అనేవి కర్మధారయ రకాల పేర్లు; పూర్వపద, ఉత్తరపద అనేవి ప్రధానార్థాన్ని చెప్పే మాటలు, ద్వంద్వ రకాలు కావు.
ద్వంద్వ సమాసం విగ్రహవాక్యంలో 'మరియు' చేర్చి చదివితే అర్థం సరిపోతుంది: అన్న మరియు తమ్ముడు. 'అన్న కలవాడు' బహువ్రీహి అవుతుంది, 'అన్న యొక్క తమ్ముడు' షష్ఠీ తత్పురుషం, 'అన్న వంటి తమ్ముడు' కర్మధారయ (ఉపమాన) అవుతాయి. అన్నదమ్ములు ఇద్దరినీ సూచిస్తుంది కాబట్టి ద్వంద్వం.
ద్వంద్వం ఉత్తరపద ప్రధానం కాదు, అది ఉభయపద ప్రధానం; అందువల్ల మొదటి ప్రకటన తప్పు. మిగిలిన మూడు ప్రకటనలు సరైనవి: తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ములు వంటి సమస్తపదాలు బహువచనంలో ఉంటాయి; 'మరియు' చేర్చితే విగ్రహవాక్యం అర్థవంతమవుతుంది; సమాహార ద్వంద్వం సమూహ భావాన్ని ఇస్తుంది.