గురు లఘువులు – గుర్తించే నియమాలు (Guru and Laghu Rules)
Free practice MCQs with answers and explanations for గురు లఘువులు – గుర్తించే నియమాలు (Guru and Laghu Rules) in ఛందస్సు (Chandassu). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
లఘువును ఉచ్చరించడానికి పట్టే కాలం ఎంత?
A. ఒక మాత్ర
B. రెండు మాత్రలు
C. మూడు మాత్రలు
D. అర మాత్ర
Answer & explanation
Correct: A — ఒక మాత్ర
లఘువు హ్రస్వ అక్షరం; దాన్ని ఉచ్చరించడానికి ఒక మాత్ర కాలం పడుతుంది, దాని గుర్తు I. గురువు దీర్ఘంగా పలికే అక్షరం, దానికి రెండు మాత్రలు, గుర్తు U. కాబట్టి లఘువుకు ఒక మాత్ర మాత్రమే.
గురువు (U) దీర్ఘాక్షరం లేదా దీర్ఘంగా పలికే అక్షరం; దానికి రెండు మాత్రల కాలం పడుతుంది. లఘువు (I) ఒక మాత్ర మాత్రమే. నాలుగు మాత్రలు కందంలో ఒక గణం పొడవు కాని, ఒక గురువు పొడవు కాదు.
"రా" దీర్ఘాక్షరం కాబట్టి గురువు, "మ" హ్రస్వం కాబట్టి లఘువు; కాబట్టి రామ = U I. "సీత" కూడా సీ (గురువు) + త (లఘువు) = U I. మిగతా ఎంపికల్లో దీర్ఘ, హ్రస్వాక్షరాల క్రమాన్ని తప్పుగా చూపారు.
అనుస్వారం (ం) కలిసిన అక్షరాన్ని ఛందస్సులో ఏమని లెక్కిస్తారు?
A. లఘువు
B. యతి
C. ప్రాస
D. గురువు
Answer & explanation
Correct: D — గురువు
అనుస్వారం కలిసిన అక్షరం (కం, నం, లం) గురువుగా లెక్కించబడుతుంది. అందుకే "కమలం"లో చివరి "లం" గురువు; కమలం = I I U. లఘువు హ్రస్వాక్షరమే, యతి, ప్రాస నియమాలు గురు లఘు గుర్తింపుకు సంబంధం లేనివి.
"కా", "కీ", "కూ" వంటి దీర్ఘాక్షరాలు ఛందస్సులో ఏమవుతాయి?
A. గురువులు
B. లఘువులు
C. గణాలు
D. మకుటాలు
Answer & explanation
Correct: A — గురువులు
దీర్ఘాక్షరాలు (ఆ, ఈ, ఊ, ఏ, ఓ, ఐ, ఔలతో కలిసిన అక్షరాలు) గురువులు; వాటికి రెండు మాత్రల కాలం. లఘువులు హ్రస్వాక్షరాలు. గణం అనేది గురు లఘువుల వరుస క్రమం; మకుటం శతకంలో ప్రతి పద్యం చివర వచ్చే పదం.
క, మ హ్రస్వాక్షరాలు కాబట్టి లఘువులు; "లం" అనుస్వారం కలిసింది కాబట్టి గురువు; కమలం = I I U. ఇదే స గణం. భ గణం (U I I)కి "రాజులు" ఉదాహరణ; ఇతర ఎంపికల్లో గురు లఘువులు తప్పు స్థానాల్లో ఉన్నాయి.
సీ దీర్ఘాక్షరం కాబట్టి గురువు, త హ్రస్వం కాబట్టి లఘువు; సీత = U I. రామ కూడా U I. నోట్స్ చెప్పిన ఉదాహరణలు: రామ = U I, కమలం = I I U, ధర్మము = U I I, సీత = U I.
"ధ" తరువాత ర్మ అనే సంయుక్తాక్షరం ఉన్నందున "ధ" గురువు అవుతుంది; తరువాత ర్మ, ము లఘువులు; అందుకే ధర్మము = U I I. సంయుక్తాక్షరానికి ముందున్న అక్షరం గురువు అనే నియమం ఇక్కడ వర్తించింది.
సంయుక్తాక్షరానికి ముందున్న అక్షరం ఛందస్సులో ఏమవుతుంది?
A. లఘువు
B. యతి
C. గురువు
D. ప్రాస
Answer & explanation
Correct: C — గురువు
సంయుక్తాక్షరం (ద్విత్వం లేదా సంయోగం) ముందున్న అక్షరం గురువవుతుంది; ఉదాహరణకు "ధర్మం"లో "ధ", "సత్యం"లో "స" గురువులు. హ్రస్వాక్షరం మాత్రమే అయితే లఘువు. యతి, ప్రాస గురు లఘు గుర్తింపు నియమాలు కావు.
గురు లఘువుల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. "రామ" = U I.
2. "కమలం" = I I U.
3. "సీత" = I U.
ఏవి సరైనవి?
A. 2, 3 మాత్రమే
B. 1, 3 మాత్రమే
C. 1, 2 మాత్రమే
D. 1, 2, 3
Answer & explanation
Correct: C — 1, 2 మాత్రమే
రామ = రా (గురువు) + మ (లఘువు) = U I; కమలం = I I U (లం అనుస్వారంతో గురువు); కాబట్టి 1, 2 సరైనవి. సీత = సీ (గురువు) + త (లఘువు) = U I, I U కాదు; కాబట్టి 3 తప్పు. దీర్ఘాక్షరం ఎప్పుడూ గురువే అని గుర్తుంచుకోవాలి.