ఛందస్సు (Chandassu) · Practice MCQs

Correct: A — పద్య రచనకు ఉండే నియమాల శాస్త్రం

ఛందస్సు అంటే పద్యం రాయడానికి ఉండే నియమాల శాస్త్రం: అక్షరాల సంఖ్య, గురు లఘువుల అమరిక, గణాలు, యతి, ప్రాస వంటివి. పదాల అర్థాల అధ్యయనం, వాక్య నిర్మాణం వ్యాకరణంలో భాగాలు; కథా రచన నియమాలు ఛందస్సుకు సంబంధించినవి కావు.

Correct: B — నాలుగు

పద్యానికి సాధారణంగా నాలుగు పాదాలు (పంక్తులు) ఉంటాయి. ద్విపదలో మాత్రం రెండు పాదాలే ఉంటాయి, అది ప్రత్యేక ఉపజాతి. వృత్తాలు (ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం), ఆటవెలది, తేటగీతి, కందం అన్నీ నాలుగు పాదాలవి.

Correct: C — మల్లియ రేచన

కవిజనాశ్రయం ఛందస్సుపై తొలి తెలుగు గ్రంథం, దీని రచయిత మల్లియ రేచన. నన్నయ ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి అనే వ్యాకరణ గ్రంథం రాశాడని సంప్రదాయం; తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణం, పోతన భాగవతం రాశారు; అవి ఛందో గ్రంథాలు కావు.

Correct: D — గద్యం

నియమం లేకుండా రాసేది గద్యం; అక్షర సంఖ్య, గణాలు, యతి, ప్రాస వంటి ఛందో నియమాలు పాటించి రాసేది పద్యం. వృత్తం పద్యంలోని ఒక రకం, శతకం వంద పద్యాల సమూహం. కాబట్టి ఛందో నియమం లేని రచన గద్యమే.

Correct: A — ఒక మాత్ర

లఘువు హ్రస్వ అక్షరం; దాన్ని ఉచ్చరించడానికి ఒక మాత్ర కాలం పడుతుంది, దాని గుర్తు I. గురువు దీర్ఘంగా పలికే అక్షరం, దానికి రెండు మాత్రలు, గుర్తు U. కాబట్టి లఘువుకు ఒక మాత్ర మాత్రమే.

Correct: B — రెండు మాత్రలు

గురువు (U) దీర్ఘాక్షరం లేదా దీర్ఘంగా పలికే అక్షరం; దానికి రెండు మాత్రల కాలం పడుతుంది. లఘువు (I) ఒక మాత్ర మాత్రమే. నాలుగు మాత్రలు కందంలో ఒక గణం పొడవు కాని, ఒక గురువు పొడవు కాదు.

Correct: C — రా (గురువు) + మ (లఘువు) → U I

"రా" దీర్ఘాక్షరం కాబట్టి గురువు, "మ" హ్రస్వం కాబట్టి లఘువు; కాబట్టి రామ = U I. "సీత" కూడా సీ (గురువు) + త (లఘువు) = U I. మిగతా ఎంపికల్లో దీర్ఘ, హ్రస్వాక్షరాల క్రమాన్ని తప్పుగా చూపారు.

Correct: D — గురువు

అనుస్వారం కలిసిన అక్షరం (కం, నం, లం) గురువుగా లెక్కించబడుతుంది. అందుకే "కమలం"లో చివరి "లం" గురువు; కమలం = I I U. లఘువు హ్రస్వాక్షరమే, యతి, ప్రాస నియమాలు గురు లఘు గుర్తింపుకు సంబంధం లేనివి.

Correct: A — గురువులు

దీర్ఘాక్షరాలు (ఆ, ఈ, ఊ, ఏ, ఓ, ఐ, ఔలతో కలిసిన అక్షరాలు) గురువులు; వాటికి రెండు మాత్రల కాలం. లఘువులు హ్రస్వాక్షరాలు. గణం అనేది గురు లఘువుల వరుస క్రమం; మకుటం శతకంలో ప్రతి పద్యం చివర వచ్చే పదం.

Correct: B — ఎనిమిది (య, మ, త, ర, జ, భ, న, స)

త్రిక (అక్షర) గణాలు ఎనిమిది: య, మ, త, ర, జ, భ, న, స; సూత్రం "యమాతారాజభానసలగం". ఇవి మూడు అక్షరాల సమూహాలు, వృత్తాల్లో వాడతారు. సూర్య గణాలు రెండు, ఇంద్ర గణాలు ఆరు; కాబట్టి రెండు, ఆరు అనేవి ఇతర గణ రకాల సంఖ్యలు.